ଗୁଣ୍ଡୁଚି

ତୋର ସେ ତରଳ ସରଳ ଅବୟବ ଧାରେ

କେତେ ଯୁଗର ପ୍ରୀତି ପୀୟୁଷ ଭରା;

ଛୋଟ ସିନା କଦ ତୁ ଅମୂଲ ମୂଲ ବୁଦ୍ଧିରେ

ତୋ କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ପଣେ ପ୍ରୀତିପ୍ଳୁତ ଧରା ।।

ଛୋଟ ବୋଲି କେବେ ମନକୁ କରିନାହୁଁ ଛୋଟ

କର୍ମେ ଧର୍ମେ ସଦା ତୁହି ଉଚ୍ଚତମ;

ପ୍ରତି କ୍ଷଣେ କରୁଥାଉ ଖାଦ୍ଯଶସ୍ୟ ଏକଜୁଟ

ପ୍ରଖର ଜ୍ଞାନ ତୋ ପ୍ରଖର ଚିନ୍ତନ ।।

ତୋ ପରି ଜଣେ ସେନା ଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର 

ନିଃସନ୍ଦେହ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ;

ଖାଲି ବଳରେ ନୁହେଁ ବୁଦ୍ଧି ବିଦ୍ଯାରେ ଚତୁର

ଈଶ୍ବର ପ୍ରଦତ୍ତ କୃପା ତୋ ବୈଭବ ।।

ଏଠି ଅଛୁ ସେଠି ନାହୁଁ ସେଠି ଅଛୁ ଏଠି ନାହୁଁ 

କ୍ଷଣ କ୍ଷଣକେ ଦ୍ରୁତ ବେଗେ ଉଭାନ;

ଜୀବନରେ ସମୟର ମୂଲ ତୁ ସିନା ବୁଝିଛୁ 

ତୋ ଲାଗି କର୍ତ୍ତବ୍ଯ ଅଟଇ ମହାନ ।।

କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଦାସ ଦେଖୁନା ମାନ ଅପମାନ 

କର୍ମ ଏକା ତୋର ମୁଖ୍ଯ ମାନଦଣ୍ଡ;

ଛୋଟ ବଡ ସବୁ ତୋ ଲାଗି ଅଟଇ ସମାନ

କ୍ଷୀପ୍ର ହେଲେବି ତୁ ନୁହେଁ ତ ଉଦଣ୍ଡ ।।

ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘର ଆଶା

ଦାଣ୍ଡେ ଖାଇ ଅଗଣାରେ ଯାଉ ଶୋଇ;

ମାତା ହସ୍ତରନ୍ଧା ଖାଦ୍ଯ ହେଉଥାଏ ପରସା 

ଦୁଇ ହାତେ ପ୍ରଣାମ କରୁ ରହି ରହି ।।

ରାମସେତୁ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣେ ତୋର ଅବଦାନ 

ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ତୋ କର୍ମ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି;

ଆଉଁସି ଦେଇ ତୋର ବକ୍ଷ କଲେ ସେ କଲ୍ଯାଣ 

ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଚିହ୍ନ ତୋ ବକ୍ଷେ ଲାଗିଛି ।।