ପ୍ରକୃତି ସହ ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କ

''କୁସ୍ଥାନ ବାସରେ ମହତ ଜନର 

ସଦଗୁଣ ନହୁଏ ନାଶ 

ଶ୍ମଶIନ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମିଲେ ତୁଳସୀ

ହୁଅଇ କି ହୀନବାସ ?''

     - ସ୍ଵଭାଵକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହର  

ଛୋଟିଆ ସିନା ଦିଶଇ ଏହି ପଂକ୍ତିଟି,

ପ୍ରକୃତିର ବିଶିଷ୍ଟ୍ୟତାରେ ହୋଇଛି ଭର୍ତ୍ତି |୧|

ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦୁଇପତ୍ରରୁ ବାସିଣ ଥାଏ,

ବିଛୁଆତି ସଦା ଦୁଇପତ୍ରରୁ କୁଣ୍ଡାଇ ହୁଏ |୨|

ସ୍ଵଭାଵକବି ସରଳ ଆଉ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ,

ବୁଝେଇ ଦିଅନ୍ତି ଯାହା ଦେଖନ୍ତି ପ୍ରକୃତିରେ |୩|

ଯେଉଁମାନେ ଥାଆନ୍ତି ମଣିଷ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବର, 

କୁସଙ୍ଗତ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାର |୪|

ଭଲ ସ୍ୱଭାବ ମଣିଷ କଳୁଷିତ ପରିବେଶରେ,

ପଡି ଥାଏ ସଦା ସର୍ବଦା, ବିପଦର ଭିତରେ |୫|

ସଂଗର ପ୍ରଭାବ, ଭାଗବତରେ ଲେଖା ଅଛି,

କୁସଂଗେ ପଡି କୁମାରୀ ମନେ ବିଚାରୁ ଅଛି |୬|

ତେଣୁ ମୁଁ ଲେଖା ଓ ଅନୁଭବରୁ ଶିଖିଣ ଅଛି,

ଦୁର୍ଜନ କଳୁଷିତ ପରିବେଶକୁ ଛାଡିବାକୁ ଅଛି |୭|

ଆଚାର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ସ୍ଵଭାଵ ବଳରେ,

ଶତ୍ରୁକୁ ମିତ୍ର କରିବା ଶକ୍ତି ଅଛି ମଣିଷ ପାଖରେ |୮|

ଚିନ୍ତାଧାରା, ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ, ଜୀବନକୁ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି

ପୁରି ରହିଅଛି ମଣିଷ ପାଖରେ, କୁହେ ବୋଧଶକ୍ତି |୯|

ସେ ମାଧ୍ୟମେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ଵଭାବ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ 

ସ୍ଵଭାଵ ଉତ୍ତମ ହେଲେ ଜୀବନ ଗତି ସରଳ ହୁଏ |୧୦|

ଚିନ୍ତାଧାରା, ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ, ଜୀବନକୁ ସାହିତ୍ୟରେ

ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବାରେ ସ୍ଵଭାଵକବି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମାଜରେ |୧୧|