જીની.

જીની : -

નોંધ ~ આ એક વૈજ્ઞાનિક કલ્પના (Science Fantasy) આધારિત કાલ્પનિક વાર્તા છે. 'એટોમિક માઇક્રો એન્જિન ટરબાઇન' સંપૂર્ણપણે કલ્પિત સંકલ્પના છે.

 સવારના છ વાગ્યા હતા.

 ખડગપુરના વિશાળ કેમ્પસ પર ધુમ્મસ ધીમે ધીમે ઓગળી રહ્યું હતું. એન્જિનિયરિંગના અંતિમ વર્ષના બે સહપાઠી – સમીર અને ભાનુ – સંશોધન પ્રયોગશાળાના એક ખૂણામાં બેઠા હતા.


 ટેબલ પર વાયર, નાનાં સેન્સર, ચુંબકીય રિંગ અને અનેક નોંધપોથીઓ વિખરાયેલી હતી. ભાનુએ કોફીનો કપ ટેબલ પર મૂક્યો.

 “સમીર, આખરે તું બનાવી શું રહ્યો છે?” સમીરે બોર્ડ પર લખ્યું. જીની – Atomic Micro Engine Turbine ભાનુ માત્ર મલકી.

 “આ નામ તો ફિલ્મની પ્રેમિકા જેવું લાગે છે.”

 સમીરે શાંત અવાજે કહ્યું, “ધ્યેય જ્યારે પ્રેમિકા બની જાય, ત્યારે જ ભવિષ્ય જન્મે છે.”

 ભાનુ તેની સામે બેસી ગઈ.

 “સમજાવ.” સમીરે જવાબ આપ્યો,

 “કલ્પના કર, એવું ટરબાઇન જે હાથમાં સમાઈ જાય, પરંતુ સૂક્ષ્મ સ્તરે ઊર્જાને સ્થિર રાખીને મોટા મશીનોને સરળતાથી ચલાવી શકે.”

 “જો આવું શક્ય બનશે તો?”

 “તો કદાચ દુનિયાની ઊર્જા પ્રણાલીઓ બદલાઈ જશે.”

 ભાનુ થોડો સમય મૌન રહી.

 “અને આપણે?” સમીર હળવેથી બોલ્યો,

 “અપણે તો વિદ્યાર્થી જ રહીશું.”

 છ મહિના સુધી બંને દિવસ-રાત કામ કરતા રહ્યા. ઘણા પ્રયોગો નિષ્ફળ ગયા. ક્યારેક આખી રાતની મહેનત માત્ર પાંચ સેકન્ડમાં નિષ્ફળ થઈ જતી.

 પણ તેઓ અટક્યા નહીં. એક વરસાદી સાંજે પરીક્ષણ સફળ થયું. નાનકડું મોડ્યુલ શાંતિથી ગતિમાન થયું.

 સ્ક્રીન પર આંકડા ઝળહળી ઊઠ્યા. ભાનુ ઉત્સાહથી બોલી ઊઠી,

 “આ કામ કરી રહ્યું છે.”


 સમીરે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં. તે માત્ર સ્ક્રીન તરફ જોતો રહ્યો. કદાચ તેને સમજાઈ ગયું હતું કે જીવન હવે પહેલાં જેવું રહેવાનું નથી.

 સંશોધન પેપર પ્રકાશિત થયું. પેટન્ટ નોંધાયું. બીજા જ અઠવાડિયામાં વિશ્વભરના ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતોનો રસ જાગ્યો.

 પછી જર્મનીમાંથી એક પ્રસ્તાવ આવ્યો.

 BMW ઓટોમોબાઇલ કંપનીએ વૈશ્વિક સહકાર અને પેટન્ટ ભાગીદારીની ઓફર કરી.

 એક જ દિવસમાં સમીર કરોડપતિ બની ગયો.

 સમાચાર ચેનલો પર એક જ હેડલાઇન હતી.
 “અચાનક અમીર બનેલો વિદ્યાર્થી.”

 બીજા દિવસે પણ સમીર એ જ જૂના બેકપેક સાથે કોલેજમાં આવ્યો. ભાનુ હસીને બોલી,

 “હવે તારી પાસે કરોડો રૂપિયા છે.”
 સમીરે સ્મિત કર્યું.

 “હા, પણ મારી પાસે ગઈકાલે જે સપનું હતું, એ જ આજે પણ છે.”

 થોડા મહિનાઓ પછી બંને જર્મની પહોંચ્યા. વિશાળ ફેક્ટરીમાં હજારો રોબોટ કાર્યરત હતા. તેમની ટરબાઇનનું પ્રથમ ઉત્પાદન મોડેલ તૈયાર થઈ રહ્યું હતું. ભાનુએ પૂછ્યું,

 “આજે તને કેવું લાગે છે?”

 સમીર થોડી ક્ષણો માટે મૌન રહ્યો. પછી ધીમેથી બોલ્યો,

 “આજે મને અમીરીનો અર્થ સમજાયો.” “શું?” “અમીરી એ નથી કે પૈસા કેટલા છે. અમીરી એ છે કે તારો એક વિચાર કેટલા લોકોનું જીવન સરળ બનાવી શકે.”

 બન્ને કાચની દિવાલ સામે ઊભા રહ્યા હતા. બહાર હિમવર્ષા શરૂ થઈ ગઈ હતી.

 અને

સમીરને ખડગપુરની એ નાની લેબ યાદ આવી રહી હતી. એક ટેબલ. બે મિત્રો. અને એક અસંભવ લાગતો વિચાર. ક્યારેક દુનિયાની સૌથી મોટી સંપત્તિ પૈસાથી નહીં, પણ કલ્પનાશક્તિથી જન્મે છે. ભાનુ આજે ખુલીને મલકી.


 “સાચું કહું સમીર, આજે સમજાયું કે સાચી અમીરી બેંકમાં નથી રહેતી.”

 સમીરે પૂછ્યું, “તો ક્યાં રહે છે?”

 ભાનુએ કાચની પાર નજર કરતાં કહ્યું, “જે દિવસે એક વિચાર દુનિયાનું જીવન સરળ બનાવે, એ દિવસે તે વિચારનો સર્જક અમીર બની જાય છે.”

 સમીર હળવું સ્મિત કરી રહ્યો હતો. તેની સામે જીની  શાંતિથી કાર્યરત હતી. અને એ ક્ષણે,  એક અર્થ પોતે જ ખુદ પ્રગટ થયો. જીની ગરીબ...


સમીર અમીર. કારણ કે શોધ ક્યારેય પોતે કશું પામતી નથી. તે તો પોતે ગરીબ રહી, પોતાના શોધકને સમૃદ્ધ બનાવે છે. કદાચ એ જ અમીરીનો સૌથી નિઃસ્વાર્થ અર્થ છે.

 "જીની" તો હજુય શાંતિથી કાર્યરત હતી.