ନାସ୍ତିକ ଓ ଈଶ୍ୱର ସତ୍ତା

ବାହାରେ ଶ୍ରାବଣର ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ବର୍ଷା ଆଉ ଘଡ଼ଘଡ଼ି ଶବ୍ଦ। ଦିଲ୍ଲୀର ସେହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବହୁତଳ ପ୍ରାସାଦର ପଚିଶ ମହଲାରେ ଥିବା ପେଣ୍ଟ୍-ହାଉସ୍ ଭିତରେ କିନ୍ତୁ ଏକ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଶାନ୍ତି ଥିଲା। ସୋଫାର ଗୋଟିଏ କୋଣରେ ବସି ରାଧାନାଥ ବାବୁ ମହାଭାରତର ଏକ ପୁରୁଣା ପୁସ୍ତକ ଓଲଟାଉଥିଲେ।
କିଛି ସମୟ ନୀରବରେ ପଢିବା ପରେ ସେ ଚଷମାଟିକୁ ଖୋଲି ଆଖି ମଳିଲେ ଆଉ ନିଜ ଭିତରେ ଗୁଣୁଗୁଣୁ ହେଲା ପରି କହିଲେ, "କି ଅଦ୍ଭୁତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି! ଶରୀର ଶରଶଯ୍ୟାରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ... ଅଥଚ ମହାମାନବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆତ୍ମା କେବଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।"
ନିଶାନ୍ତ ନିଜର ତିନୋଟି ହୋଲୋଗ୍ରାଫିକ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଆଗରେ ବସି କିଛି ଜଟିଳ କୋଡିଂ କରୁଥିଲେ। ଏକଥା ଶୁଣି କିବୋର୍ଡରୁ ହାତ ଉଠାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଓଠରେ ଖେଳିଗଲା ଏକ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ହସ।
"ମାମୁଁ, ଆପଣ ଏବେ ବି ସେଇ ଗପ ବହିରେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି!" ନିଶାନ୍ତ ଚୌକିଟାକୁ ରାଧାନାଥ ବାବୁଙ୍କ ଆଡକୁ ବୁଲାଇ ଦେଇ କହିଲେ, "ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସେଇ 'ଇଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁ' କୌଣସି ଅଲୌକିକ କଥା ନୁହେଁ। ଆଜିର ବାସ୍ତବତା ଦେଖନ୍ତୁ। ଆମେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ବାୟୋ-ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସାହାଯ୍ୟରେ ମଣିଷର aging cells କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲୁଣି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦେବତା ନାହାନ୍ତି, ଅଛି କେବଳ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଆଉ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନ। ମଣିଷ କେବଳ ଏକ ଉନ୍ନତ ମାକଡ଼ ଯିଏ ନିଜ ବଞ୍ଚିବାର ତାଗିଦରେ ସମାଜ ଗଢ଼ିଛି।"
ରାଧାନାଥ ବାବୁ ବହିଟିକୁ ବନ୍ଦ କରି ଟେବୁଲ୍ ଉପରେ ରଖିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ସେହି ଚିରପରିଚିତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ହସ। "ମଣିଷ କେବଳ ମାଂସପେଶୀ ଆଉ ହାଡ଼ର ଯନ୍ତ୍ର ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ?"
ନିଶାନ୍ତ ଯୁକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, "ଆଜ୍ଞା ହଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାସ୍ତବତା ତାହା ହିଁ! ଆପଣ ଯାହାକୁ ଆତ୍ମା, ପ୍ରେମ କିମ୍ବା କରୁଣା କହୁଛନ୍ତି, ତାହା କେବଳ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ହେଉଥିବା କିଛି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା। ଡୋପାମିନ୍ ଆଉ ସେରୋଟୋନିନ୍ ଭଳି ହରମୋନ୍‌ର ଖେଳ। ଆପଣଙ୍କ ଭଗବାନ ହେଉଛନ୍ତି ମଣିଷର ମସ୍ତିଷ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଭାଇରସ୍, ଯାହା ନିଜର ଭୟ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି।"
ରାଧାନାଥ ବାବୁ ଚା' କପ୍‌ରୁ ଢୋକେ ପିଇ ଅତି ସରଳ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ, "ଆଚ୍ଛା ନିଶାନ୍ତ, ଯଦି ମଣିଷ ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ସବୁ ଚିନ୍ତାଧାରା କେବଳ କିଛି ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବା କେମିକାଲ୍ ରିଆକ୍ସନ୍, ତେବେ ଏବେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଯେଉଁ ଯୁକ୍ତି କରୁଛ, ତାହା ମଧ୍ୟ କେବଳ ଏକ କେମିକାଲ୍ ରିଆକ୍ସନ୍ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ତେବେ ଗୋଟିଏ 'କେମିକାଲ୍ ରିଆକ୍ସନ୍' ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କେମିତି ହୋଇପାରିବ? କେମିକାଲ୍ ତ କେବଳ କେମିକାଲ୍! ଯଦି ତୁମର ସବୁ ଯୁକ୍ତି କେବଳ କିଛି ରାସାୟନିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଖେଳ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ କଥାକୁ 'ସତ୍ୟ' ବୋଲି କାହିଁକି ମାନିବି?"
ଏହି ଶାନ୍ତ, ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନଟି ନିଶାନ୍ତଙ୍କୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୁପ୍ କରିଦେଲା। ତାଙ୍କ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏହି ଦାର୍ଶନିକ ଫାଶରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଗଲା। କିନ୍ତୁ ଅହଙ୍କାର ଏତେ ଶୀଘ୍ର ହାର୍ ମାନିବାର ନଥିଲା। ସେ କଥାର ମୋଡ଼ ବଦଳାଇଲେ।
"ଠିକ୍ ଅଛି, ଧରିନିଅନ୍ତୁ ଚେତନା ଅଛି!" ନିଶାନ୍ତ ଟିକିଏ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଭଗବାନ ଯଦି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର କାହିଁକି? ଦୁନିଆର ବାସ୍ତବତା ଦେଖିଛନ୍ତି? କୋଟି କୋଟି ଛୁଆ ପୋଲିଓ କିମ୍ବା କ୍ୟାନସରରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ମରୁଛନ୍ତି। ଆଫ୍ରିକାରେ ଲୋକ ଭୋକରେ କଙ୍କାଳ ହୋଇଗଲେଣି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ଆଉ ଦୟାଳୁ, ତେବେ ସେ କାହିଁକି ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ବନ୍ଦ କରୁନାହାନ୍ତି? ଏହାର ଅର୍ଥ ହୁଏତ ସେ ନାହାନ୍ତି, ନଚେତ୍ ସେ ଜଣେ ନିଷ୍ଠୁର ଦର୍ଶକ!"
ରାଧାନାଥ ବାବୁ ସୋଫାରେ ଆଉଜି ବସିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁର ଭାବଭଙ୍ଗୀରେ ତିଳେ ହେଲେ ବି ବିଚଳିତ ଭାବ ନଥିଲା। ସେ ସେମିତି ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, "ଗୋଟିଏ ତିନି ବର୍ଷର ପିଲାକୁ ଯେତେବେଳେ ଡାକ୍ତର ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ୍ ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେଇ ପିଲାଟି ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାକ୍ଷସ ବୋଲି ଭାବେ। ତା'ର ସେଇ ସୀମିତ ବୁଦ୍ଧି ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ୍ ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ରୋଗମୁକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ। ଦୁନିଆର ଦୁଃଖକୁ ତୁମେ ସେଇ ଛୋଟ ପିଲାଟିର ଆଖିରେ ଦେଖୁଛ ନିଶାନ୍ତ। ଅସୀମ ଆତ୍ମାର ଯାତ୍ରା ପଥରେ, ଏଇ କ୍ଷଣିକ ଶାରୀରିକ ଦୁଃଖ ହୁଏତ ଏକ ବିରାଟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର । ଗୋଟିଏ ନାଟକର ଅଧାରୁ ଉଠିଆସି ନାଟ୍ୟକାରକୁ ଖରାପ କହିବା ଯାହା, ସୀମିତ ବୁଦ୍ଧିରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବିଶାଳ ଯୋଜନାକୁ ବିଚାର କରିବା ସେୟା।"
ନିଶାନ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଅସହାୟତାର ରାଗ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଲା। ସେ ଯେତେ କଠିନ ବାସ୍ତବତାର ଉଦାହରଣ ଦେଉଥିଲେ, ରାଧାନାଥ ବାବୁ ତାକୁ ଏତେ ସହଜରେ, ଶାନ୍ତ ମନରେ କାଟି ଦେଉଥିଲେ ଯେ ନିଶାନ୍ତଙ୍କୁ ନିଜର Ph.D ଡିଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥହୀନ ମନେ ହେଉଥିଲା।
"ଏସବୁ କେବଳ ଶବ୍ଦର ଖେଳ ମାମୁଁ! କେବଳ ମାନସିକ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଆଉ ନିଜକୁ ଭୁଆଁ ବୁଲାଇବାର ବାଟ!" ନିଶାନ୍ତ ଉଠି ଠିଆ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଭିତରର ନାସ୍ତିକ ଏବେ ମରିଆ ହୋଇ ପ୍ରମାଣ ଖୋଜୁଥିଲା।
"ମୁଁ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ। ମୋତେ ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ଡାଟା ଆଉ ଡେମୋନ୍‌ଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଦରକାର। ଆଜି, ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ପ୍ରମାଣ କରିବି ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଭଗବାନ କେବଳ ଏକ ମିଥ୍ୟା।"
ରାଧାନାଥ ବାବୁ ନିଜ ସ୍ମିତହାସ୍ୟ ବଜାୟ ରଖି କହିଲେ, "ତୁମ ଅହଙ୍କାର କ'ଣ ଚାହୁଁଛି, କୁହ।"
ନିଶାନ୍ତ ଏକ ବିଜୟୀ ହସ ହସି କହିଲେ, "ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ୍ ପଚିଶ ମହଲା ଉପରେ। ସବୁ ଝରକା air-tight ଏବଂ ବାୟୋମେଟ୍ରିକ୍ ଲକ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ। ବାହାରୁ ଗୋଟିଏ ମଶା ମଧ୍ୟ ଭିତରକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏବେ ମୋର ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ କହିବି ଘରର ସମସ୍ତ ଲାଇଟ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେବାକୁ। ସେହି ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଭିତରେ, ଆପଣଙ୍କ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ଭଗବାନ ଯଦି ପାରିବେ, ତେବେ କେଉଁଠୁ ହେଲେ ଗୋଟିଏ ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ଆଣି ମୋର ଏଇ ଖୋଲା ହାତ ପାପୁଲିରେ ବସାଇ ଦେଖାନ୍ତୁ! ଯଦି ପାରିଲେ, ମୁଁ ମାନିଯିବି।"
ନିଶାନ୍ତ ପାଟି କଲେ, "ସିଷ୍ଟମ୍! ବ୍ଲାକ୍-ଆଉଟ୍!"
ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ପେଣ୍ଟ୍-ହାଉସ୍ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ବୁଡ଼ିଗଲା। ବାହାରେ କେବଳ ବର୍ଷା ଆଉ ପବନର ଗର୍ଜନ ଶୁଭୁଥିଲା। ନିଶାନ୍ତ ଗୋଟିଏ ହାତ ପାପୁଲି ଖୋଲା ରଖି ଅନ୍ଧାରରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲେ। ଦୁଇ ମିନିଟ୍ ବିତିଗଲା। କିଛି ହେଲା ନାହିଁ।
ନିଶାନ୍ତଙ୍କ ଅଟ୍ଟହାସ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ଘର ଭିତରେ ଗୁଞ୍ଜରି ଉଠିଲା। "କାହାନ୍ତି ମାମୁଁ? କାହାନ୍ତି ଆପଣଙ୍କର ସେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ସତ୍ତା? ଦେଖିଲେ ତ! ମୋ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଆଉ ସିକ୍ୟୁରିଟି ସିଷ୍ଟମ୍ ଆଗରେ ଆପଣଙ୍କ କାଳ୍ପନିକ ଭଗବାନ ହାର୍ ମାନିଗଲେ। ବାସ୍ତବତା କେବଳ ଏଇୟା ଯେ ଈଶ୍ୱର ବୋଲି କେହି ନାହାନ୍ତି!"
ସେ ଯେମିତି ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ଲାଇଟ୍ ଅନ୍ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ହଠାତ୍ ସେ ଅଟକି ଗଲେ।
ଘରର ଗୋଟିଏ କୋଣରେ ଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବଦ୍ଧ 'କୃତ୍ରିମ ବାୟୋ-ଟେରାରିୟମ୍' ଭିତରୁ ହଠାତ୍ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର, ସବୁଜ ଆଲୋକ ବିନ୍ଦୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଲା। କାଚ ବାକ୍ସର ମାଇକ୍ରୋ-ଫିଲ୍ଟର୍ ଦେଇ ଗୋଟିଏ ଜୀବନ୍ତ ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ବାହାରି ଆସିଲା ଏବଂ ଅନ୍ଧାରକୁ ଚିରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଡ଼ି ଆସିଲା। ନିଶାନ୍ତ ସ୍ଥାଣୁ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲେ। ପୋକଟି ଆସି ନିଶାନ୍ତଙ୍କର ସେହି ଦମ୍ଭରେ ବଢ଼ାଇଥିବା ଖୋଲା ହାତ ପାପୁଲି ଉପରେ ଠିକ୍ ମଝିରେ ବସି ପଡ଼ିଲା। ତା'ର ଦପ୍‌ଦପ୍ ଆଲୁଅରେ ନିଶାନ୍ତଙ୍କର ଭୟଭୀତ ଏବଂ ପରାଜିତ ମୁହଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସେଇ ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଭିତରୁ ରାଧାନାଥ ବାବୁଙ୍କର ସେହି ଶାନ୍ତ ସ୍ୱର ଭାସି ଆସିଲା...
"ବିଜ୍ଞାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ନିଶାନ୍ତ, ଯାହାକୁ ସେ ନିଜ ଯନ୍ତ୍ରରେ ମାପି ପାରେନାହିଁ, ତାକୁ ସେ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ। ତୁମେ ବାହାରୁ ଆସିବାର ସବୁ ରାସ୍ତା ନିଜ ଅହଙ୍କାରର ତାଲା ପକାଇ ବନ୍ଦ କରିଦେଲ। କିନ୍ତୁ ଭୁଲିଗଲ ଯେ ସେ କେବଳ ବାହାରେ ନାହାନ୍ତି... ସେ ଅଛନ୍ତି ତୁମରି ସୃଷ୍ଟି ଭିତରେ, ସେଇ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଭିତରେ। ଯେଉଁଠି ତୁମର ଅହଙ୍କାର ଓ ବିଜ୍ଞାନର ସୀମା ଶେଷ ହୁଏ, ଠିକ୍ ସେଇଠୁ ହିଁ ତାଙ୍କର ହସ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।"
ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକଟି ନିଶାନ୍ତଙ୍କ ପାପୁଲିରୁ ଉଡ଼ିଯାଇ ପୁଣି ଅନ୍ଧାରରେ ମିଳେଇଗଲା। ସେହି ବିଶାଳ ୨୦୨୬ ମସିହାର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରାସାଦରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ନିଶାନ୍ତଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ତର୍କ ବଦଳରେ କେବଳ ଏକ ଗଭୀର, ଅବୋଧ୍ୟ ନୀରବତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।