ଆରାମ ଏକ ମିଠା ଜହର

 ଶ୍ରାବଣର ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ବର୍ଷା, ସାଙ୍ଗକୁ କଟକ ସହରର ଏକ ପରିଚିତ ଉଦାସୀନତା। ଗୋଟିଏ ପୁରୁଣା, ସାବେକୀ ଢଙ୍ଗର ବୈଠକଖାନା ଭିତରେ ସିଗାର୍‌ର ନୀଳ ଧୂଆଁ କୁଣ୍ଡଳୀ ପକେଇ ଉପରକୁ ଉଠୁଥିଲା। ମହୋଗାନି କାଠର ଗଦିଦାର ଆରାମ ଚେୟାରରେ ଆଉଜି ବସିଥିଲା ଅବିନାଶ— ଆଜିର ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, କ୍ଷମତାଶାଳୀ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ। ତା’ ସାମ୍ନାରେ, ଏକ ସାଧାରଣ ବେତ ଚେୟାର ଉପରେ ବସିଥିଲା ତା’ର ବାଲ୍ୟବନ୍ଧୁ ଦେବବ୍ରତ। ଦେବବ୍ରତ, ଯିଏ ଦିନେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ର ଥିଲା, ଯାହାର ଆଖିରେ ଥିଲା ସମାଜ ବଦଳାଇବାର ସ୍ୱପ୍ନ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ତା’ ଦେହରେ ମଳିନ ପୋଷାକ, ମୁହଁରେ ସଂଘର୍ଷର କ୍ଳାନ୍ତି, ତଥାପି ଆଖିରେ ସେହି ଅପରାଜେୟ ବିଦ୍ରୋହର ବହ୍ନି। ଅବିନାଶ ସିଗାର୍‌ରୁ ଲମ୍ବା ଟାଣେ ଦେଇ, ଏକ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷର ହସ ହସିଲା। ତା’ ସ୍ୱରରେ ଥିଲା ଗଭୀର କରୁଣା ମିଶା ଅହଂକାର।
ଅବିନାଶ: "ବୋକାଟାଏ ତୁ ଦେବବ୍ରତ! ସାରା ଜୀବନ ସେହି ଅର୍ଥହୀନ ଆଦର୍ଶବାଦ ଆଉ ସ୍ୱପ୍ନ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇ ଗୋଡ଼ାଇ ନିଜକୁ ନିଃସ୍ୱ କରିଦେଲୁ। କ’ଣ ପାଇଲୁ ଏହି ସଂଘର୍ଷରୁ? ବାସ୍ତବତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କର। ମଣିଷ ଜୀବନର ଚରମ ଏବଂ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଆରାମ ଓ ନିରାପତ୍ତା। ଦେଖ ମୋତେ... ମୋର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ, ମୋର କ୍ଷମତା, ମୋର ଏହି ବିଳାସବ୍ୟସନ। ଏହା ହିଁ ସଫଳତା। ସ୍ୱପ୍ନ କେବଳ ଖାଲି ପେଟର ଏକ ଭ୍ରମ, ଯାହା ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଉଭେଇ ଯିବା ଉଚିତ୍।" ଦେବବ୍ରତର ଓଠ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଖେଳିଗଲା ଏକ ଶାଣିତ, ବିଦ୍ରୂପାତ୍ମକ ହସ। ସେ ଆଗକୁ ଟିକେ ଝୁଙ୍କି ପଡ଼ି ତା’ର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଅବିନାଶ ଉପରେ ନିବଦ୍ଧ କଲା। ଦେବବ୍ରତ: "ସଫଳତା? ତୁମେ ଏହି ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାଣୁତ୍ୱକୁ ସଫଳତା କହୁଛ ଅବିନାଶ? ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଏକ ସୁସଜ୍ଜିତ ସମାଧି ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ତୁମେ ବଞ୍ଚି ନାହଁ, ତୁମେ କେବଳ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା କରୁଛ ମାତ୍ର। ଆରାମ... ହଁ, ଆରାମ ଖୋଜୁଥିବା ମଣିଷ କେବେହେଲେ ଇତିହାସ ଗଢ଼ିପାରେ ନାହିଁ। କାରଣ ଆରାମ ହେଉଛି ଏକ ମିଠା ଜହର... ଯାହା ଅତି ସନ୍ତର୍ପଣରେ ମଣିଷର ଶିରାପ୍ରଶିରାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ତା’ ଭିତରେ ଥିବା ବିପ୍ଳବୀକୁ, ତା’ର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରେ।" ଅବିନାଶର ଅହଂକାରରେ ଟିକେ ଆଞ୍ଚ ଆସିଲା। ସେ ସିଗାର୍‌ଟାକୁ ଏସ୍‌ଟ୍ରେରେ ଚାପି ଦେଇ କଠୋର ସ୍ୱରରେ କହିଲା—
ଅବିନାଶ: "ଏଗୁଡ଼ାକ କେବଳ ବୌଦ୍ଧିକ ବିଳାସ, ଦେବବ୍ରତ! ବିଫଳ ମଣିଷର ଆତ୍ମସାନ୍ତ୍ୱନା। ଆରାମକୁ ଜହର କହି ତୁମେ ନିଜର ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ। ଯଦି ଆରାମ ଜହର, ତେବେ ପୃଥିବୀର ସବୁ ମଣିଷ ଏହି ଜହର ପିଇବା ପାଇଁ ଏତେ ବ୍ୟାକୁଳ କାହିଁକି? ମଣିଷର ସବୁ ଉଦ୍ଭାବନ, ସବୁ ପ୍ରଗତି— ଚକ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ— ସବୁରି ମୂଳରେ ତ ସେହି ଆରାମ ପାଇବାର ଲାଳସା ହିଁ ଲୁଚି ରହିଛି।" ଦେବବ୍ରତର ହସ ଏଥର ଆହୁରି ଗଭୀର ହେଲା। ଯେପରି ସେ ଏକ ଅବୋଧ ବାଳକକୁ ଦେଖୁଛି।
ଦେବବ୍ରତ: "ସେଇଠି ତ ତୁମର ଭ୍ରମ ଅବିନାଶ! ମଣିଷର ଉଦ୍ଭାବନ ଆରାମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଜନ୍ମ ନେଇଛି ଅଶାନ୍ତିରୁ, ଜିଜ୍ଞାସାରୁ ଏବଂ କିଛି ନୂଆ କରିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ। ଗୋଟିଏ ବୀଜ ଯଦି ମାଟି ତଳର ସୁରକ୍ଷିତ ଅନ୍ଧାରରେ ଆରାମରେ ଶୋଇ ରହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ, ତେବେ ସେ କେବେବି ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବ ନାହିଁ, କି ମହାଦ୍ରୁମ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ବୀଜକୁ ନିଜର ଖୋଳପା ଭାଙ୍ଗିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିବାକୁ ପଡ଼େ। ତୁମେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଗତି କହୁଛ, ତାହା ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନର ଫଳ। କିନ୍ତୁ ଥରେ ମଣିଷ ଆରାମର କୋଳରେ ଶୋଇଗଲା ପରେ, ତା’ର ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତି ପଙ୍ଗୁ ହୋଇଯାଏ।" ସେ ଟିକେ ରହି ପୁଣି କହିଲା, "ତୁମେ ନିଜ କଥା ଭାବ ଅବିନାଶ। ମନେ ଅଛି ୟୁନିଭରସିଟି ଦିନଗୁଡ଼ିକ? ତୁମେ ରାତି ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହୋଇ କବିତା ଲେଖୁଥିଲ। ସମାଜର ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ତୁମର ରକ୍ତ ଟକମକ ହୋଇ ଫୁଟୁଥିଲା। ତୁମେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିଲ ଏକ ନୂଆ ପୃଥିବୀର। କାହିଁ? ଆଜି କାହିଁ ସେହି ଅବିନାଶ? ଏହି ବାତାନୁକୂଳିତ କୋଠରୀ, ଏହି ବିଦେଶୀ ମଦର ନିଶା, ଏବଂ ମାସ ଶେଷରେ ମିଳୁଥିବା ମୋଟା ଦରମା— ଏହି ଆରାମଦାୟକ ପରିସ୍ଥିତି କ’ଣ ତୁମ ଭିତରର ସେହି ସ୍ରଷ୍ଟାକୁ ନୀରବରେ ହତ୍ୟା କରିନାହିଁ? ତୁମେ ଏବେ ସୁରକ୍ଷିତ, କିନ୍ତୁ ଭିତରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୃତ। ଆରାମ ଏକ ଏପରି ଅଫିମ, ଯାହା ମଣିଷକୁ ତା’ର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଭୁଲାଇ ଦିଏ, ସଂଘର୍ଷର କ୍ଷମତା ଛଡ଼ାଇ ନିଏ। ମଣିଷ ଭାବେ, ମୁଁ ସୁଖୀ... କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସେ ଜଣେ କ୍ରୀତଦାସ ପାଲଟି ସାରିଥାଏ।" ଅବିନାଶ ନିର୍ବାକ ହୋଇ ଚାହିଁ ରହିଲା ଦେବବ୍ରତ ମୁହଁକୁ। ଦେବବ୍ରତର ପ୍ରତିଟି ଶବ୍ଦ ଯେପରି ତା’ର ଅହଂକାରର ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ହାତୁଡ଼ି ପିଟୁଥିଲା। ତାକୁ ଲାଗିଲା, ତା’ର ଏହି ବିଶାଳ ଅଟ୍ଟାଳିକା, ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସ ଆଉ କ୍ଷମତା ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଞ୍ଜରା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ସେ ଅନୁଭବ କଲା, ତା’ ଭିତରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ଏକ ଶୂନ୍ୟତା ହିଁ ବାସ କରୁଛି। ଯେଉଁ ଆରାମ ପାଇଁ ସେ ନିଜର ବିବେକ ଆଉ ସ୍ୱପ୍ନ ସହ ବୁଝାମଣା କରିଥିଲା, ଆଜି ସେହି ଆରାମ ହିଁ ତାକୁ ଏକ ମାନସିକ ପଙ୍ଗୁ କରିଦେଇଛି। ବର୍ଷାର ବେଗ ବାହାରେ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା। ଦେବବ୍ରତ ନିଜ ଜାଗାରୁ ଉଠି ଛିଡ଼ା ହେଲା। "ମୁଁ ଆସୁଛି ଅବିନାଶ। ମୋର ରାସ୍ତା କଣ୍ଟକିତ ହୋଇପାରେ, ପାଦରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୋତେ ଅନୁଭବ କରାଏ ଯେ ମୁଁ ଏବେ ବି ଜୀବିତ। ମୋ ସ୍ୱପ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ବି ନିଃଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି। ତୁମେ... ତୁମେ ତୁମର ଏହି ମିଠା ଜହର ପିଇ ଶୋଇଯାଅ... ଚିରନିଦ୍ରାରେ।" କବାଟ ଖୋଲି ବର୍ଷା ଅନ୍ଧାର ଭିତରକୁ ହଜିଗଲା ଦେବବ୍ରତ। ଅବିନାଶ ଏକାକୀ ସେହି ବଡ଼ ଚେୟାରରେ ବସି ରହିଲା— ନିଜର ମୃତ ସ୍ୱପ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଶବ ବ୍ୟବଚ୍ଛେଦ କରୁ କରୁ, ଏକ ଅଜଣା ଆତଙ୍କ ଓ ଶୂନ୍ୟତାରେ। ତାକୁ ଲାଗିଲା, ସତରେ ଯେପରି କିଛି ଏକ ମିଠା ଜହର ତା’ର ସମଗ୍ର ସତ୍ତାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗ୍ରାସ କରିନେଉଛି।