ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଜ୍ଞାନ

 ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ 'ଜ୍ଞାନମାର୍ଗ' ର ପ୍ରଚାର କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିହାରର ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ଥିଲେ 'କର୍ମକାଣ୍ଡ' (ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଏବଂ ବୈଦିକ ପୂଜାପାଠ) ର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୱାନ। ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ମାନୁଥିଲେ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ସେ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ ନିଜ ମତ ସହ ସହମତ କରାଇପାରିବେ, ତେବେ ସାରା ଦେଶ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନମାର୍ଗକୁ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରିନେବ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ସିଧାସଳଖ ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଘରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେତେବେଳେ ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କର 'ଶ୍ରାଦ୍ଧ' କର୍ମ କରୁଥିଲେ। ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁନଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ବାରଣ ଥିଲା। ତେଣୁ ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଭିତର ପଟୁ ବନ୍ଦ ଥିଲା। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ନିଜ 'ଯୋଗବଳ' ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଏବଂ ବନ୍ଦ ଦ୍ୱାର ଭେଦ କରି ସିଧାସଳଖ ଯାଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଅଗଣାରେ ଠିଆ ହେଲେ। ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ନିଜ ବନ୍ଦ ଅଗଣାରେ ହଠାତ୍ ଜଣେ ଲଣ୍ଡା (ମୁଣ୍ଡନ ହୋଇଥିବା) ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରବଳ ରାଗିଗଲେ। ଏହିଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଖେଳ (ବ୍ୟାକରଣ ତର୍କ) ଆରମ୍ଭ ହେଲା: ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର:"କୁତୋ ମୁଣ୍ଡୀ?"* (ଅର୍ଥାତ୍- ଏଇ ଲଣ୍ଡା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?) ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ:(ମୁଣ୍ଡୀ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଲଣ୍ଡା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ଆଉ ମୁଣ୍ଡନ ହେବା ମଧ୍ୟ ହୁଏ। କୁତୋ ମାନେ 'କେଉଁଠାରୁ/କେଉଁଠି ଯାଏଁ'।) ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଶୁଣି ବ୍ୟଙ୍ଗ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ଆଗଳାତ୍ କୁତୋ ମୁଣ୍ଡୀ"(ଅର୍ଥାତ୍- ଆପଣ ପଚାରୁଛନ୍ତି ମୋର ମୁଣ୍ଡନ କେଉଁଠୁ ହୋଇଛି? ମୋର ତ ଗଳା ଉପରକୁ ମୁଣ୍ଡନ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ?) ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର: ତାଙ୍କର ଏପରି ଓଲଟା ଏବଂ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ଆହୁରି ବିରକ୍ତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ— "ପନ୍ଥାସ୍ତେ କିମ୍ପୃଚ୍ଛତି?" (ଅର୍ଥାତ୍- ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମର ରାସ୍ତା/ପରିଚୟ ପଚାରୁଛି)। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ଏଠାରେ ସେ ଆଉ ଏକ ବ୍ୟାକରଣ ଖେଳ ଖେଳିଲେ। 'ପନ୍ଥାସ୍ତେ କିମ୍ପୃଚ୍ଛତି' ର ସିଧାସଳଖ ଅନୁବାଦ ହେଉଛି 'ରାସ୍ତା କଣ ପଚାରୁଛି?' ତେଣୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ— *"ପନ୍ଥା ମାଂ ପୃଚ୍ଛତି"* (ଅର୍ଥାତ୍- କଣ କହୁଛନ୍ତି, ରାସ୍ତା ମୋତେ ପଚାରୁଛି? ରାସ୍ତା ତ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଜୀବ ଜିନିଷ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି ପଚାରିବ? ଏହି ସରଳ କଥାକଥାରେ ଥିବା ଗଭୀର ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ ଜ୍ଞାନ ଦେଖି ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହି ଯୁବକ ସାଧାରଣ ନୁହଁନ୍ତି। ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର: ଏହି ବ୍ୟାକରଣ କୌଶଳ... ତୁମେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ବାଳକ ନୁହଁ। କିଏ ତୁମେ? ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ଶଙ୍କର। ଆପଣ କର୍ମକାଣ୍ଡର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୱାନ, ଆଉ ମୁଁ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର (ଜ୍ଞାନମାର୍ଗର) ପଥିକ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ (ବିତର୍କ) ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେବାକୁ ଆସିଛି। ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର: ମୁଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆହ୍ୱାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମୋର ଧର୍ମ। ସର୍ତ୍ତ କଣ ରହିବ? ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ଯଦି ମୁଁ ହାରିଯାଏ, ମୁଁ ମୋର ଏହି ଗୈରିକ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ ଗୃହସ୍ଥ ହେବି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣ ହାରିବେ, ତେବେ ଆପଣ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେବେ। ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର:ସ୍ୱୀକାର କଲି। ବିଚାର କିଏ କରିବ? ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ : ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାରତୀ ଦେବୀ ଆମର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ହେବେ। (ସ୍ଥାନ: ସଭାଗୃହ। ଭାରତୀ ଦେବୀ ବିଚାରପତି ଆସନରେ ବସି ଉଭୟଙ୍କ ଗଳାରେ ଦୁଇଟି ସତେଜ ଫୁଲମାଳ ପକାଉଛନ୍ତି।) ଭାରତୀ ଦେବୀ: ବିତର୍କ ସମୟରେ ଯାହାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ, ନିରାଶା ବା ଅହଂକାର ଆସିବ, ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଉତ୍ତାପରେ ଏହି ମାଳା ପ୍ରଥମେ ମଉଳିଯିବ ଏବଂ ସେ ପରାଜିତ ହେବେ। ତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେଉ! ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର: ଶୁଣ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ! ବେଦର ସାର ହେଉଛି କର୍ମ। ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଧର୍ମ ପାଳନ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ମିଳିବ ନାହିଁ। ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବି ଫଳ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି। ସନ୍ନ୍ୟାସ କେବଳ କର୍ମରୁ ଏକ ପଳାୟନବାଦ! ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ:କର୍ମ ମହାନ ହୋଇପାରେ ମହାଶୟ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳ ସୀମିତ। ପୁଣ୍ୟ ସରିଲେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବାହ୍ୟ କର୍ମ କେବଳ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ। କିନ୍ତୁ ଜୀବର ମୂଳ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି 'ଅଜ୍ଞାନ'। ଅନ୍ଧାରକୁ ହାତଗୋଡ଼ ଛାଟିଲେ ଦୂର କରିହେବନି, ସେଥିପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ହିଁ ଦରକାର। ମୁକ୍ତି କେବଳ "ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି" (ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ) ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମିଳିବ। (୧୮ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ତର୍କ ପରେ ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ନିରୁତ୍ତର ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗଳାର ମାଳା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଉଳି ଯାଇଛି।) ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର:(ନିରାଶାରେ ନତମସ୍ତକ ହୋଇ) ମୋ ପାଖରେ ଆଉ କୌଣସି ଯୁକ୍ତି ନାହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ। ମୁଁ ବୁଝିଗଲି କର୍ମ କେବଳ ସିଡ଼ି, ଜ୍ଞାନ ହିଁ ଛାତ। ମୁଁ ମୋର ପରାଜୟ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି। (ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେବାକୁ ବାହାରିଲା ବେଳେ ଭାରତୀ ଦେବୀ ଆଗକୁ ଆସି ବାଟ ଓଗାଳୁଛନ୍ତି।) ଭାରତୀ ଦେବୀ: ଅଟକି ଯାଆନ୍ତୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ! ଆପଣଙ୍କ ବିଜୟ ଏବେ ବି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶାସ୍ତ୍ର ମତରେ ପତ୍ନୀ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀର 'ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ'। ଆପଣ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କେବଳ ଅଧା ଭାଗକୁ ହରାଇଛନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ (ମୋତେ) ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ନ ହରାଇଛନ୍ତି, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ନ୍ୟାୟୋଚିତ ଯୁକ୍ତି। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାତା। ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଭାରତୀ ଦେବୀ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ସଙ୍ଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ, ଶ୍ରୀ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଳେଶ ରେ ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଇ ପାରୁଥିଲେ l ବିଦୂଷି ଭାରତୀ କ୍ଷଣ ଭର ଅଟକି ଯାଇ କହିଲେ ଭାରତୀ ଦେବୀ: ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଜ୍ଞ କୁହାଯାଉଛି। ତେବେ ମୋତେ 'କାମଶାସ୍ତ୍ର'ର ରହସ୍ୟ ବୁଝାନ୍ତୁ। ଦାମ୍ପତ୍ୟ ପ୍ରେମ ଏବଂ କାମନା କଣ? ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷର ଶରୀରରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅନୁସାରେ କାମକଳାର ପ୍ରଭାବ କିପରି ବଦଳିଥାଏ? ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ:(ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ)ହେ ଦେବୀ... ମୁଁ ଆଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ। ଏହି ସାଂସାରିକ ଓ ଶାରୀରିକ ବିଷୟରେ ମୋର କୌଣସି ବ୍ୟବହାରିକ ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ। ବିନା ଅନୁଭବରେ କେବଳ ପୋଥି ପଢ଼ି ଉତ୍ତର ଦେବା ମୋ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ପାଇଁ ଅପମାନ ହେବ। ମୋତେ ଏହା ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମାସ ସମୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତର ନେଇ ଫେରିବି। ଭାରତୀ ଦେବୀ:ତଥାସ୍ତୁ! ଗୋଟିଏ ମାସର ସମୟ ଦିଆଗଲା। ସ୍ଥାନ: ଏକ ନିର୍ଜନ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଏକ ଗୁମ୍ଫା। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଏକ ଶୋକାକୁଳ ପରିବେଶ ଦେଖିଲେ। ସଦ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ରାଜା 'ଅମରୁକ'ଙ୍କ ଶବ ପାଖରେ ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ​ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: (ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି) ହେ ଶିଷ୍ୟଗଣ! ମୋତେ ମୋର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଏହି ମୃତ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି। ମୁଁ ମୋର ଏହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶରୀରକୁ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ରଖିବି। ତୁମେମାନେ ଏହାକୁ ସତର୍କତାର ସହ ଜଗି ରହିବ। ​ଶିଷ୍ୟ ପଦ୍ମପାଦ: ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗୁରୁଦେବ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ କିପରି ସେହି ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ? ​ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ 'ପରକାୟ ପ୍ରବେଶ' ସିଦ୍ଧି ବଳରେ ମୋର ଆତ୍ମାକୁ ଏହି ଶରୀରରୁ ବାହାର କରି ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇବି। ​(ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗୁମ୍ଫାରେ ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ରାଜା ଅମରୁକଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ରାଜା ଜୀବିତ ହୋଇ ଉଠିବାରୁ ଚାରିଆଡ଼େ ଆନନ୍ଦ ଖେଳିଗଲା। ସେ ରାଜମହଲକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ, ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅନୁଭୂତି ହାସଲ କଲେ। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ରାଜାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ରାଣୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ହେଲା।) ​ମନ୍ତ୍ରୀ: (ରାଣୀଙ୍କୁ ଗୋପନରେ) ମହାରାଣୀ! ମହାରାଜା ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଲାଗୁଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ମହାନ୍ ଯୋଗୀ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଆମ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଯେପରି ନିଜ ମୂଳ ଶରୀରକୁ ଫେରି ନ ଯାଆନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶବକୁ ଖୋଜି ଜାଳି ଦିଅ। ​(ରାଜଦୂତମାନେ ଖୋଜି ଖୋଜି ଗୁମ୍ଫାରେ ଥିବା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ନିଆଁ ଲଗାଇଦେଲେ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଗୁରୁଦେବଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ରାଜମହଲରେ ଥିବା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଜାଣିପାରି ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପବନ ବେଗରେ ଆସି ନିଜ ଅଗ୍ନିଗ୍ରସ୍ତ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନୃସିଂହ କରବାଲମ୍ବ ସ୍ତୋତ୍ର' ଗାନ କରି ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ନିଆଁକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ନିଜର ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ହାତ ସହିତ ସେ ବିତର୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ।) ​(ସ୍ଥାନ: ସଭାଗୃହ। ଏକ ମାସର ଅବଧି ଶେଷ ହୋଇଛି ଏବଂ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତୀ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।) ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ହେ ଦେବୀ! କାମନା ବା ଆକର୍ଷଣ କୌଣସି ପାପ ନୁହେଁ। ଏହା ପ୍ରକୃତିର ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରର କଳା ଅନୁସାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ... ଏହିପରି ଭାବେ ଭାରତୀ ଦେବୀ ଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସଠିକ ପ୍ରଦାନ କଲେ (ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପରେ)... କିନ୍ତୁ ଏହାର ଶେଷ ସତ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ବହୁତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ! ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଏହି ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ସୁଖ ଓ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହିପାରେ। ଠିକ୍ ଯେପରି ପଦ୍ମପତ୍ର ପାଣିରେ ଥାଇ ବି ପାଣି ତାକୁ ଛୁଇଁପାରେନି। 'ଆତ୍ମା' ଏକ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ଏସବୁରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ, ଅଲଗା ଏବଂ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ। ଭାରତୀ ଦେବୀ:(ଭକ୍ତିଭାବରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ) ଅଦ୍ଭୁତ! ଅସାଧାରଣ! ସାଂସାରିକ ସୁଖର ଗଭୀରକୁ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଏତେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରଖିପାରେ, ସେ ସାକ୍ଷାତ ମହାଦେବଙ୍କ ଅବତାର! ମୁଁ ମୋର ଓ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଜୟ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି। ମଣ୍ଡନ ମିଶ୍ର:(ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ିଯାଇ) ହେ ଗୁରୁଦେବ! ମୋର ସମସ୍ତ ବୌଦ୍ଧିକ ଅହଂକାର ଆଜି ଧୂଳିସାତ୍ ହୋଇଗଲା। ଦୟାକରି ଏବେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ:ଉଠନ୍ତୁ ମହାଶୟ। କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ଆଜିଠାରୁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଆଶ୍ରମରେ ଆପଣଙ୍କର ନୂତନ ନାମ ହେବ— 'ସୁରେଶ୍ୱରାଚାର୍ଯ୍ୟ'! #