ଏକ ରୁଟି

ହରିପୁର ଗାଁଟି ମହାନଦୀର କୂଳରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ସକାଳୁ ପାଖିମାନଙ୍କ କଳରବ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗାଈଗୋରୁର ରବ ଏହି ଗାଁର ନିତିଦିନ ସଙ୍ଗୀତ। ଗାଁର ଉପାନ୍ତରେ ଏକ ପୁରୁଣା ବଟଗଛ ତଳେ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ବୃଦ୍ଧା ବସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ସରଳା ଦାସୀ। ବୟସ ସତୁରି ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା। ଶରୀର ଶୁଖିଲା, ଆଖି ଦୁଇଟି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଥକି ଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୁଖରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାନ୍ତି ଓ ହସ ସର୍ବଦା ଲାଗି ରହୁଥିଲା।

ସରଳା ଦାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ ବାର ବର୍ଷ ଆଗରୁ ପରଲୋକ ଗମନ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ପୁଅ — ବଡ଼ ପୁଅ ରବି ଦିଲ୍ଲୀରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲା ଓ ଛୋଟ ପୁଅ ପ୍ରଦୀପ ବାଙ୍ଗାଳୋରରେ ଥିଲା। ଦୁଇଜଣ ବି ଗତ ଆଠ ବର୍ଷ ଧରି ଗାଁକୁ ଆସି ନାହାନ୍ତି। ଫୋନ୍ କରିବା ବି ଛାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି। ସରଳା ଦାସୀ ଏକାକୀ ନିଜର ଛୋଟ ମୟୂର ଘରେ ରହୁଥିଲେ।

ରାତି ଆଠଟାରୁ ଉଠି ସେ କାଠ ଉନାନ ଜାଳି ଆଟା ମାଡ଼ୁଥିଲେ। କେବଳ ଲୁଣ ଓ ଅଳ୍ପ ତେଲ ଦେଇ ରୁଟି ଭାଜୁଥିଲେ। ସକାଳୁ ସେହି ରୁଟି ନେଇ ବଟଗଛ ତଳେ ବସୁଥିଲେ। କେହି କିଣିଲେ ଦୁଇ ଟଙ୍କା, କେହି ଏକ ଟଙ୍କା, ଆଉ କେହି ଟଙ୍କା ନ ଦେଇ ପାରିଲେ ବି ସେ ହସି ହସି ରୁଟି ଦେଇ ଦେଉଥିଲେ। କହୁଥିଲେ, “ଭୋକ ଲାଗିଥିଲେ ଖାଅ ବାପା, ଟଙ୍କା ପରେ ଦେଲେ ବି ଚଲେ।”

ଏକ ଦିନ ଦୁପୁର ପ୍ରାୟ ଏକଟା ବେଳେ ଏକ ଆଧୁନିକ କଳା ଇନ୍ନୋଭା କ୍ରିସ୍ଟା ଗାଡ଼ି ରାସ୍ତାରେ ଆସି ବଟଗଛ ପାଖରେ ଜୋର୍ ଶବ୍ଦରେ ରହିଲା। ଗାଡ଼ିରୁ ଏକ ଯୁବକ ଓହ୍ଲାଇଲେ — ନାମ ଅର୍ଜୁନ୍ ମିଶ୍ର। ବୟସ ତେତିଶି। ସହରରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଇଟି କମ୍ପାନୀର ମ୍ୟାନେଜର। ଧଳା ଫର୍ମାଲ୍ ଶର୍ଟ, କଳା ସନ୍‌ଗ୍ଲାସ୍, ବହୁମୂଲ୍ୟ ଘଡ଼ି ଓ ଜଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜୋତା।

ସେ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କ ଆଗରୁ ଏକ ରୁଟି ଉଠାଇ କହିଲେ, “ଶୀଘ୍ର ଏକ ରୁଟି ଦିଅ। ଭୋକରେ ମରୁଛି।”

ସରଳା ଦାସୀ ହସି ଏକ ଗରମ ରୁଟି ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ। ଅର୍ଜୁନ୍ ଗାଡ଼ିର ସିଟ୍‌ରେ ବସି ଏକ କାମଡ଼ ଦେଲେ ଓ ତୁରନ୍ତ ଥୁପ୍ କରି ରୁଟିଟି ରାସ୍ତାରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଲେ।

“ଏ କଣ ରୁଟି ବେଚୁଛ ବୁଢ଼ୀ? ଏତେ ଶୁଖିଲା ଓ କଠିନ! ଖାଇବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେମିତି ପଥର ଖାଉଛି!” ସେ ରାଗରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।

ସରଳା ଦାସୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଠି ରୁଟିଟିକୁ ଉଠାଇଲେ। ଧୂଳି ଓ ମାଟି ସଫା କରି ନିଜ ଝୁଲା ଭିତରକୁ ରଖିଲେ।

ଅର୍ଜୁନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ଏତେ ଖରାପ ରୁଟି କ’ଣ ପାଇଁ ରଖୁଛ? ଫେଙ୍ଗି ଦିଅ ନା!”

ସରଳା ଦାସୀ ଧୀର ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ବାବୁ, ଆଜି ରାତିରେ ଗାଁର ବୁଢ଼ା କୁକୁର କାଳୁଆ ଆସିବ। ସେ ରୋଜ ଏଇ ସମୟରେ ଆସେ। ତା’ର ଗୋଟିଏ ଆଖି ନାହିଁ, ଗୋଡ଼ ବି ଭଙ୍ଗା। ସେ ବହୁତ ଭୋକିଲା ଥାଏ। ମୁଁ ଏହି ରୁଟିଟି ତାକୁ ଦେବି। ତୁମେ ରାଗରେ ଫେଙ୍ଗିଲ, କିନ୍ତୁ ତା’ ପାଇଁ ଏହା ଆଜିର ସବୁଠୁ ଭଲ ଭୋଜନ ହେବ। ଭୋକ ଥିଲେ କୌଣସି ରୁଟି ଖରାପ ଲାଗେ ନାହିଁ ବାବୁ। ଦୟା କରି ରାଗ କର ନାହିଁ।”

ଅର୍ଜୁନ୍ କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ଚୁପ୍ ହୋଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖି ଲାଲ୍ ହୋଇଗଲା। ସେ ପକେଟରୁ ଏକ ହଜାର ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍ ବାହାର କରି ବୃଦ୍ଧାଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ, “ମା, ମୁଁ ବହୁତ ବଡ଼ ଭୁଲ କରିଗଲି। ଏହା ନିଅ।”

ସରଳା ଦାସୀ ହସି କହିଲେ, “ବାବୁ, ଏକ ରୁଟିର କିମତ ଏତେ ଅଧିକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଦୟାର କିମତ ସବୁଠୁ ଅଧିକ। ତୁମେ ଆଜି ଏହା ବୁଝିଲ ବୋଲି ମୁଁ ଖୁସି। ଭଗବାନ ତୁମକୁ ସର୍ବଦା ଏପରି ଦୟାଳୁ ହୃଦୟ ଦେଉ।”

ସେହି ଘଟଣା ପରେ ଅର୍ଜୁନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଗଲେ। ସେ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ଥରେ ହରିପୁର ଆସୁଥିଲେ। ସରଳା ଦାସୀଙ୍କୁ ନୂଆ ଶାଢ଼ି, ଔଷଧ, ଆଟା, ଚାଉଳ, ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର୍ ଓ ଟଙ୍କା ଦେଉଥିଲେ। ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଗରିବ ପରିବାର, ବିଧବା ଓ ଅନାଥ ପିଲାଙ୍କୁ ବି ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ କହିଦେଲେ — “କେବେ ବି ଖାଦ୍ୟ ଫେଙ୍ଗିବ ନାହିଁ। କେହି ନା କେହି ଏହାର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥାଏ।”

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଜୁନ୍ ସରଳା ଦାସୀଙ୍କୁ ନିଜ ମା’ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ସହରକୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ “ସରଳା ଆଶ୍ରମ” ନାମରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧାଶ୍ରମ ଖୋଲିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଗରିବ ଓ ଏକାକୀ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଚିକିତ୍ସା ମିଳୁଥିଲା।

ସରଳା ଦାସୀ ଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହସି ହସି କହୁଥିଲେ, “ମୋର ଜୀବନରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଧନ ହେଉଛି ଦୟା। ଏକ ରୁଟି ଏକ ଧନୀ ଯୁବକର ହୃଦୟ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।”

ଶିକ୍ଷା: ଛୋଟ ଦୟା ବି ଏକ ବିଶାଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ। ଏକ ଫେଙ୍ଗା ରୁଟି କେବଳ ଏକ ଯୁବକର ଜୀବନ ନୁହେଁ, ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।