ଗୋପବନ୍ଧୁ

  

ସେଦିନର କଥା   ମନେ ଦିଏ ବ୍ୟଥା

    ଦଳେଇ ଘାଇର ବନ୍ୟା,

ଭାସିଗଲା କେତେ  ଗାଁ ଗଣ୍ଡା ଯେତେ

    ଭାସିଗଲେ ପୁତ୍ର କନ୍ୟା:

ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ  ବିଦ୍ୟାଳୟ ମାଟି

    ନୁଆଁଣିଆ ଚାଳ ଘରେ,

ଶୁଣି ଭାବୁଥିଲେ    ବର୍ଷଣ ମୁଖର

   ସେଇ କାଳ ରାତ୍ରୀ ଟାରେ;

    ଲୁହ ଝର ଝର ଝରେ;

ଏବେଳେ ଖବର  ଏକ ମାତ୍ର ପୁତ୍ର

   ପଡ଼ିଛି ରୋଗ ଶଯ୍ୟାରେ ।।

ସକାଳ ହୋଇଲା  ପୁଅ କଥା ଭୁଲି

   ବନ୍ୟାଞ୍ଚଳେ ଗୋପବନ୍ଧୁ,

ସାଜିଥିଲେ ଅବା   ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ପିଡିତ

    ମାନବ ଜାତିର ବନ୍ଧୁ;

ପୁଅ କଥା ମନେ   ପଡିଯାଇ ଯେବେ

       ଚକ୍ଷୁରୁ ଝରଇ ଲୁହ,

ମନ କହେ ଏତେ   ଆତୁର କାପାଇଁ

      ଦେଖରେ ସହସ୍ର ପୁଅ;

      ବନ୍ୟା ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ଭୟ;

ଆତୁର କାନ୍ଧଣା     ଦିଗ ବିଦିଗରୁ

      ଉଛୁଳି କରେ ଅଥୟ ।।

“ନୟନ ଯୁଗଳ   କାହିଁକି ବିକଳ

   ମୁଖୁ ଝରାଉଛୁ ଜଳ,

ଜଳ ସୁଖି ଗଲେ   କମଳିନୀ ମୋର

   ହୋଇବ ଟଳମଟଳ;

ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ  ଆସନ ସଜାଇ

   ବଡ ହୋଇନାହିଁ କେହି,

ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ  ଯେ ଗଢି ଶିଖିଛି

   ସୁଖ ଥୁଆ ତାହା ପାଇଁ;”

   “ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥ ତ୍ୟାଗି ଋଷି;

କହିପାରେ ସିନା   ଏମନ୍ତ ବଚନ

   ସତେକି ଦଧିଚି ଋଷି” ।।

ଦେଶ ପ୍ରାଣ ହୃଦ    ପଥର ପାଲଟେ

       ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥ ବିବର୍ଜିତ, 

ଜୀବନ ଯାହାର    ଶକ୍ତ ହୋଇଯାଏ

      ସେ ହୁଅଇ ବର ପୁତ୍ର;)

ତେମନ୍ତ ଅଟଳ      ଅଚଳ ହୃଦୟ

      ଯଥା ନୀଳକାନ୍ତ ମଣି,

ଗୋପ ପୁର ବନ୍ଧୁ    ସମ ଗୋପବନ୍ଧୁ

      ଉତ୍କଳେ ଉତ୍କଳ ମଣି; 

      ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣୀୟ;

ସ୍ଵରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରାମେ   ତୁମେ କର୍ଣ୍ଣଧାର

      ପ୍ରକୃତରେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ।।

ଅକଳଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି  ଯାହାର କୀରତି

   କୋଟି ଓଡିଆର ଗର୍ବ,

ଯାହା ଗଉରବ   ଅଗ୍ରତେ ବୈଭବ

   ଅନେକ ଦିଶଇ ଖର୍ବ;

ପୂଣ୍ୟ ସୁଧା ସ୍ରୋତ  ଅସାଧାରଣ ସେ

   ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ମହାପୁରୁଷ,

ଉତ୍କଳ ପଙ୍କିଳ   ପୁଷ୍କରିଣୀ ଜଳେ

   ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପଦ୍ମ ପୁଷ୍ପ; 

   ବକୁଳ ବନ କୋକିଳ;

ସତ୍ୟବାଦୀ ଚିର   ବସନ୍ତ ସୁନ୍ଦର

   ସୁବାସ ମଳୟ ଝର ।।

ସ୍ଵରାଜ୍ୟ ପଥର  ଗାଡ ପୁରୁ ତହିଁ

  ପଡି ମୋର ମାଂସ ହାଡ଼,

ବିଚିତ୍ର ପୂଣ୍ୟାତ୍ମା  ଚିନ୍ତନ “ଅତୁଳ-

   ନୀୟ” ସେହି କର୍ମବୀର;

ଯେତେ ଯା ଉପାଧି  ଦେଲେ ନଅଣ୍ଟିବ

   ଏମିତି ଯୋଗ୍ୟ ପୁରୁଷ,

ଉତ୍କଳ ମାତାର   ସୁଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନ

   ଚିନ୍ତା ଐଶ୍ଵରୀୟ ଉତ୍ସ;

    ନୀଳ ମରକତ ମଣି;

ସୁଆଣ୍ଡୋ ଶାସନ   ଆକାଶ ର ଜହ୍ନ

   ସତ୍ୟବାଦୀ ସିଦ୍ଧ ମୁନି ।।

ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ  ମନ୍ଦାକିନୀ ସ୍ରୋତ

   କାବ୍ୟ କଳା ଚାରୁ ଚିତ୍ର,

ଆଙ୍କିଲେ “ଲେଖନୀ- ମୂନେ” ଚିନ୍ତାକଳ୍ପ

   ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବାଣୀ ପୁତ୍ର;

ଦୀନ ଦୈନ୍ୟ “ପଟ-  ଚିତ୍ରକୁ” ଆହିକି

   କରୁଣ ଶବଦେ ଛନ୍ଦି,

ସୁପ୍ତ ଓଡିଆର  ଶୀତଳ ଶୋଣିତ

   ଉତତ୍ପ ଯାହାକୁ ଦେଖି;

   ଜାଗ୍ରତ ପ୍ରହରୀ ସମ;

ଶ୍ରମ ବୀର ତାର  ଜାତି ପ୍ରୀତି ପ୍ରାଣ

   ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଜୀବନ ।।

ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାର   ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତନେ

   କଳଙ୍କ ନପାରେ ଛୁଇଁ,

ଅଭିନବ ସୃଷ୍ଟି   ସାକ୍ଷାତେ ଈଶ୍ଵର

   ଅବତାର ରୂପ ନେଇ; 

ଉତ୍କଳ କମଳା  କୋଳେ ଜନମିଲେ

   ନାମ ସିନା ଗୋପବନ୍ଧୁ,

ସୁଦାମାର ଶଖା   ସଦୃଶ ଜୀବନ

   ଅସହାୟ ର ସେ ବନ୍ଧୁ;

   ଜାତି ପ୍ରାଣ ସେତୁବନ୍ଧ;

ଉତ୍କଳ ମଣି ମୋ   ଓଡିଆ ଜାତିର

   ମାଟି ସୁଧା ମକରନ୍ଦ ।।