Library
Profile
ସଂସ୍କାର
ସଂସ୍କାର
ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସହରରେ ଶିଳ୍ପପତି ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ବାସ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଜସ୍ର ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି, ବଡ଼ ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ନାମୀଦାମୀ ଗାଡ଼ିର ଅଭାବ ନଥିଲା। ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ସମୀର ବିଦେଶରୁ ପାଠ ପଢ଼ି ଫେରିଥାଏ। ସମୀର ପାଠପଢ଼ାରେ ତ ବହୁତ ଭଲ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତା’ର ବ୍ୟବହାରରେ ସାମାନ୍ୟ ନମ୍ରତା ନଥିଲା। ସେ ନିଜର ଧନ ଓ ପଦବୀର ଗର୍ବରେ ଚାକର-ବାକର ଏବଂ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲା। ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ଓ ସଂସ୍କାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜଣେ ଭଲ ମଣିଷ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ସମୀର କହୁଥିଲା, "ବାପା, ଏ ଦୁନିଆରେ କେବଳ ଟଙ୍କା ଚଳେ, ସଂସ୍କାର କିମ୍ବା ଆଦର୍ଶରେ କିଛି ହୁଏନାହିଁ।" ଦିନେ ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ସମୀରକୁ କହିଲେ, "ପୁଅ, ଆମର କୁଳଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ବଡ଼ ପୂଜା ଅଛି, ତୁ ମୋ ସହିତ ଗାଁକୁ ଚାଲ।" ସମୀର ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ରାଜି ହେଲା। ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସମୀର ସେଠାକାର ପରିବେଶ ଦେଖି ନାକ ଟେକିଲା। ସେଠାରେ ରହୁଥିଲେ ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁଙ୍କ ପିଲାଦିନର ସାଙ୍ଗ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ଯିଏ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଦୀନବନ୍ଧୁଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପୁଅ ଥିଲା, ନାଁ ତାର 'ମାନସ'। ମାନସ ମାତ୍ର ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାର ବ୍ୟବହାର ଦେଖିଲେ ମନେ ହେଉଥିଲା ସତେ ଯେମିତି ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ। ଦିନେ ସକାଳେ ସମୀର ଓ ମାନସ ଗାଁ ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ନଈ କୂଳକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସମୀର ତାର ଦାମୀ ଫୋନ୍ରେ ଫଟୋ ଉଠାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା। ହଠାତ୍ ତାର ଗୋଡ଼ ଖସିଗଲା ଏବଂ ସେ ଗଭୀର ପାଣି ଭିତରକୁ ଖସିପଡ଼ିଲା। ସମୀର ପହଁରା ଜାଣିନଥିଲା। ସେ ଜୀବନ ବିକଳରେ ଚିତ୍କାର କଲା। ମାନସ ବିନା କିଛି ଚିନ୍ତା କରି ନଈକୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଲା। ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେ ସମୀରକୁ କୂଳକୁ ଟାଣି ଆଣିଲା। ସମୀରର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିଗଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ତାର ଦାମୀ ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ମୋବାଇଲ୍ ପାଣିରେ ଭାସିଗଲା। ସମୀର କୂଳରେ ବସି କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲା ଏବଂ କହିଲା, "ମୋର ସବୁଠାରୁ ଦାମୀ ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା!" ମାନସ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲା, "ଆଜ୍ଞା, ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନଠାରୁ ସେହି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ନଥିଲା। ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।" ସେହି ସମୟରେ ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଓ ଦୀନବନ୍ଧୁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମୀର ରାଗରେ ମାନସକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେବା ବଦଳରେ ଓଲଟା ତା’ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି, କାରଣ ମାନସ ତାକୁ ଟାଣି ଆଣିବା ବେଳେ ତାର ଦାମୀ ସାର୍ଟ ଚିରିଯାଇଥିଲା। ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପାଖକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ କହିଲେ: "ସମୀର, ତୁ ସହରର ବଡ଼ ସ୍କୁଲରେ ପଢି ଡିଗ୍ରୀ ତ ପାଇଛୁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଗାଁର ପିଲାଟି ପାଖରୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ପିଲାଟି ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ତୋତେ ବଞ୍ଚାଇଲା, ତାକୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ବଦଳରେ ତୁ ତୋର ସାର୍ଟ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛୁ? ଏଇଟା ହିଁ ତଫାତ— ତୋ ପାଖରେ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି କିନ୍ତୁ ମାନସ ପାଖରେ ସଂସ୍କାର ଅଛି।" ବାପାଙ୍କ କଥା ସମୀରର ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା। ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନିଜର ଭୁଲ ଅନୁଭବ କଲା। ସେ ବୁଝିପାରିଲା ଯେ ଟଙ୍କା ଦେଇ ସାର୍ଟ କିଣାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସଂସ୍କାର କିଣାଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ସେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମାନସକୁ କୁଣ୍ଢାଇ ଧରିଲା ଏବଂ କ୍ଷମା ମାଗିଲା। ସେଦିନ ପରଠାରୁ ସମୀର ପୂରା ବଦଳିଗଲା। ସେ ସହରକୁ ଫେରିବା ପରେ ନିଜ ଅଫିସର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, "ସମୀର ବାବୁ ଏବେ ସତରେ ଜଣେ ବଡ଼ ମଣିଷ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।" ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଆଖିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, କିନ୍ତୁ ସଂସ୍କାର ହୃଦୟକୁ ଜୟ କରେ। ଉଚ୍ଚ ସଂସ୍କାର ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ
