ଯେଉଁଠି ଶିବ, ସେଇଠି ଶକ୍ତି

ଯେଉଁଠି ଶିବ, ସେଇଠି ଶକ୍ତି

— ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଦ୍ୱୈତ ଦର୍ଶନ

ଅଧେ ଗୌରୀ, ଅଧେ ହର,
ଏକ ଦେହେ ଦୁଇଟି ସ୍ୱର।
ଅଧା ନାରୀ, ଅଧା ଈଶ୍ୱର,
ତୁମେ ପ୍ରେମର ଅନନ୍ତ ଅକ୍ଷର।

ଅଧେ ଶଙ୍ଖା, ଅଧେ ବଳୟ,
ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି, ତୁମେ ପ୍ରଳୟ।
ଅଧେ କୋମଳ, ଅଧେ କଠୋର,
ତୁମେ ଜୀବନର ଚିର ଆଧାର।

ପ୍ରକୃତି ତୁମେ, ପୁରୁଷ ତୁମେ,
ଜୀବନର ଦୁଇଟି ମୂଳ ସ୍ୱର ତୁମେ।
ଶକ୍ତି ବିନା ଶିବ ନିରବ,
ଶିବ ବିନା ଶକ୍ତି ଅସମ୍ଭବ।

ତୁମ ଦେହରେ ନାହିଁ କୌଣସି ଭେଦ,
ନାହିଁ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚର ଅବଶେଷ।
ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଏକ ଆତ୍ମା,
ତୁମେ ଦେଖାଅ ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟତା।

ଯେଉଁଠି ନାରୀକୁ ଦେଖାଯାଏ ଦୁର୍ବଳ,
ସେଠି ତୁମ ରୂପ ହୁଏ ପ୍ରଶ୍ନମୟ।
ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ହୁଏ ଅହଂକାରୀ,
ସେଠି ତୁମ ଅର୍ଦ୍ଧରୂପ ଦିଏ ଚେତାବନୀ।

ତୁମେ ଶିଖାଅ—ଶକ୍ତି ମାନେ ସହଯୋଗ,
ପ୍ରେମ ମାନେ ନୁହେଁ କେବଳ ଅନୁରାଗ।
ଦୁଇଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଏକ ଅନୁଭବ,
ସମନ୍ୱୟରେ ହିଁ ଜୀବନ ସମ୍ଭବ।

ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଆଧାର,
ତୁମେ ହିଁ ପରମ ଈଶ୍ୱର।
ଏକା କାୟାରେ ଦୁଇ ପ୍ରାଣ,
ତୁମେ ଜଗତର ମହାକଲ୍ୟାଣ।

ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ସେଠି ତୁମ ଶିକ୍ଷା,
ଯେଉଁଠି ଭେଦ, ସେଠି ତୁମ ଦୀକ୍ଷା।
‘ମୁଁ’ ଓ ‘ତୁମେ’ ଯେବେ ହୁଏ ଏକ,
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଜାଗେ ଈଶ୍ୱରତ୍ୱର ଆଲୋକ।

ହେ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର, ହେ ମହେଶ,
ତୁମ ମହିମା ଅନନ୍ତ, ଅଶେଷ।
ଶିବ-ଶକ୍ତିର ଏହି ଦିବ୍ୟ ମିଳନ,
ଶିଖାଉ ମଣିଷକୁ ସମତାର ଜୀବନ।

ଧନ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଅବତାର,
ତୁମ ତତ୍ତ୍ୱ ଗଭୀର, ମହିମା ଅପାର।
ଚରଣେ ମୋର କୋଟି ନମସ୍କାର—
ହେ ଶିବ-ଶକ୍ତି, ହେ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର।

- ମନୋଜ କୁମାର ବେହେରା -