સરનામું.

સરનામું

કુપરટીનોની સવાર કંઈક અલગ જ હતી.

પર્વતોની પાછળથી સૂર્ય હજી સંપૂર્ણ રીતે બહાર આવ્યો નહોતો, છતાં કાચની ઊંચી ઇમારતોની બારીઓ પર સોનેરી કિરણો ચમકવા લાગી હતી. પહોળી, સ્વચ્છ સડકો પર કારોની અવરજવર શરૂ થઈ ગઈ હતી.

આ બધું અનય માટે હજુ પણ અજાણ્યું હતું.

તે કારમાંથી ઊતર્યો અને હાથમાં પકડેલી નાની ડાયરી તરફ જોયું.

ડાયરીના પહેલા પાને એક સરનામું લખેલું હતું—

“Patel Trading, Cupertino.”

અનયે એ સરનામું ફરી એક વાર વાંચ્યું.

“આ જ હવે મારું કામનું સરનામું છે.”

તેના હોઠ પર હળવું સ્મિત આવ્યું.

પણ મનમાં તરત જ બીજો પ્રશ્ન ઊભો થયો—

“શું આ ખરેખર મારું સરનામું બની શકશે?”

કચ્છની નાની કંપની કોલોનીમાં ઉછરેલો અનય ક્યારેય કલ્પના પણ કરી શક્યો નહોતો કે એક દિવસ તે અમેરિકાની સિલિકોન વેલીમાં પોતાના કુટુંબના વ્યવસાયની નવી શાખા સંભાળશે.

તેના કાકા રમણભાઈએ થોડા દિવસ પહેલાં જ તેને કહ્યું હતું,

“અનય, ધંધો પૈસાથી મોટો થતો નથી. માણસના વિશ્વાસથી મોટો થાય છે. તું ત્યાં પૈસા કરતાં પહેલાં વિશ્વાસ કમાઈશ.”

એ વાત અનયના મનમાં સતત ગૂંજતી હતી.

શોરૂમમાં પહોંચીને તેણે શટર ખોલ્યું.

અંદર બધું નવું હતું—નવા કાઉન્ટર, નવા કમ્પ્યુટર, નવી સિસ્ટમ અને કરોડો રૂપિયાની માલસામાનની જવાબદારી.

પણ અનય માટે સૌથી મોટી મુશ્કેલી હતી—નવા માણસો સાથે કામ કરવું.

પહેલા જ અઠવાડિયામાં તેને ખબર પડી કે અહીં કામ માત્ર નિયમો પ્રમાણે કરવાથી ચાલવાનું નહોતું.

એક મોટી કંપની સાથેનો કરાર અધવચ્ચે અટકી ગયો હતો. માલની ડિલિવરીમાં ભૂલ થઈ હતી અને સામેની કંપની કરાર રદ કરવાની તૈયારીમાં હતી.

અનયને પહેલી વાર સમજાયું કે આ માત્ર નોકરી નહોતી.

આ તેની કસોટી હતી.

તે આખી રાત દસ્તાવેજો તપાસતો રહ્યો.

બીજા દિવસે તેણે પોતાની ટીમને બોલાવી.

“ભૂલ કોણે કરી એ શોધવાથી પહેલાં આપણે સમસ્યા કેવી રીતે ઉકેલવી એ વિચારીએ.”

એક કર્મચારીએ કહ્યું,

“પણ સર, ભૂલ આપણી નહોતી.”

અનય હસ્યો.

“ધંધામાં ક્યારેક ભૂલ તમારી હોય છે અને ક્યારેક પરિસ્થિતિની. પણ ગ્રાહક સામે જવાબદારી તમારી હોય છે.”

આ વાતનો પ્રભાવ પડ્યો.

ત્રણ દિવસની મહેનત પછી અનયે નવો સપ્લાય પ્લાન તૈયાર કર્યો અને કંપનીનો કરાર બચાવી લીધો.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં એક વ્યક્તિ તેની કામગીરીને નજીકથી જોઈ રહી હતી.

સંયા શાહ.

સંયા એક ટેક્નોલોજી કંપનીની ઓપરેશન્સ હેડ હતી. કંપનીના કર્મચારીઓ માટે સપ્લાય અને ફૂડ સર્વિસના નવા કરાર માટે તે પટેલ ટ્રેડિંગ સાથે કામ કરતી હતી.

અનયને પહેલી વાર મળતી વખતે તેને લાગ્યું હતું કે આ કોઈ સામાન્ય મેનેજર હશે.

પરંતુ થોડા જ દિવસોમાં તેની ધારણા બદલાઈ ગઈ.

એક મીટિંગમાં સંયાએ અનયને પૂછ્યું,

“તમે અમેરિકન કોર્પોરેટ સિસ્ટમમાં નવા છો. છતાં તમે આખી ટીમને તમારા પ્રમાણે કેવી રીતે ચલાવી શકો છો?”

અનયે હળવું સ્મિત કર્યું.

“હું લોકોને મારા પ્રમાણે ચલાવતો નથી. પહેલાં એમની વાત સાંભળું છું.”

સંયા થોડી ક્ષણ ચૂપ રહી.

“એટલું સરળ છે?”

“કદાચ. પણ લોકો સાંભળનારને ભૂલતા નથી.”

એ દિવસથી બંને વચ્ચેની વાતચીત માત્ર ધંધા પૂરતી રહી નહીં.

ક્યારેક વાત કચ્છના વરસાદ સુધી પહોંચતી.

ક્યારેક સંયા તેને અમેરિકન જીવનશૈલી વિશે સમજાવતી.

ક્યારેક અનય તેને પોતાની માતાના બનાવેલા રોટલા અને કચ્છના ખીચડાની વાત કરતો.

એક દિવસ સંયાએ પૂછ્યું,

“તમે અહીં આવ્યા પછી સૌથી વધારે શું ગુમાવ્યું?”

અનયે તરત જવાબ આપ્યો નહીં.

થોડીવાર પછી બોલ્યો,

“મારું ઘર.”

“અને સૌથી વધારે શું મેળવ્યું?”

અનયે સામે જોયું.

“હજી ખબર નથી.”

સંયાએ સ્મિત કરીને કહ્યું,

“કદાચ એ જ શોધવાનું બાકી છે.”

સમય પસાર થતો ગયો.

અનયે ધંધામાં પોતાની જગ્યા બનાવી. પરંતુ તેની સૌથી મોટી સફળતા કોઈ મોટો કરાર નહોતો.

એક દિવસ તેના કાકાનો ફોન આવ્યો.

“અનય, હવે તું પાછો આવવાનો વિચાર કર. કુપરટીનોની શાખા માટે બીજો માણસ મોકલી દઈએ.”

અનય થોડીવાર મૌન રહ્યો.

“કાકા...”

“હા?”

“જો હું પાછો ન આવું તો?”

બીજી બાજુ થોડી ક્ષણ શાંતિ રહી.

“તો?”

“મને લાગે છે કે અહીં મેં માત્ર ધંધો નથી શીખ્યો. મેં પોતાને ઓળખ્યો છે.”

ફોન મૂક્યા પછી અનય લાંબા સમય સુધી બારી પાસે ઊભો રહ્યો.

તે જ સમયે સંયા ઓફિસમાં આવી.

“શું થયું?”

અનયે કહ્યું,

“કાકા મને પાછો બોલાવે છે.”

“અને તમે?”

“મને ખબર નથી.”

સંયા તેની સામે આવીને ઊભી રહી.

“અનય, તમે અહીં કોઈના કારણે રોકાશો નહીં.”

અનયે તેની આંખોમાં જોયું.

“અને જો કોઈ એક વ્યક્તિના કારણે રોકાવું હોય તો?”

સંયા ચૂપ રહી.

અનયે પહેલી વાર પોતાના મનની વાત સ્પષ્ટ કહી.

“સંયા, હું અહીં આવ્યો ત્યારે મારી પાસે એક સરનામું હતું. પણ આટલા મહિનામાં મને સમજાયું કે સરનામું કોઈ શહેરનું નામ નથી હોતું.”

સંયાની આંખોમાં હળવું સ્મિત આવ્યું.

“તો પછી સરનામું શું હોય છે?”

અનયે ધીમેથી કહ્યું,

“જ્યાં માણસને એવું લાગે કે અહીંથી પાછા જવાનું મન ન થાય.”

સંયા કંઈ બોલી નહીં.

થોડીવાર પછી તેણે પોતાના ડેસ્ક પરથી એક નાનું કવર ઉઠાવ્યું અને અનયને આપ્યું.

અનયે કવર ખોલ્યું.

અંદર એક નાનું કાર્ડ હતું.

તેના પર લખેલું હતું—

Anay Patel
Cupertino

અનયે આશ્ચર્યથી સંયા તરફ જોયું.

સંયા હસીને બોલી,

“હવે બાકીનું સરનામું તમે નક્કી કરો.”

બહાર કુપરટીનોની સડકો પર સાંજ ઊતરી રહી હતી.

અનયે કાર્ડ હાથમાં પકડીને બારીની બહાર જોયું.

કચ્છથી નીકળેલા એ યુવકને આજે સમજાયું—

સરનામું માણસ જ્યાં રહે છે એ જગ્યા નથી.
સરનામું એ જગ્યા છે જ્યાં માણસ પોતાને શોધી લે છે.

અને કદાચ...

કુપરટીનો હવે તેના માટે માત્ર એક શહેર નહોતું.

તે એક નવી શરૂઆત હતી.