જાદુઈ ઝોળી

 જાદુઈ ઝોળી

લેખક: કલ્પેશ પટેલ

ગામના છેવાડે આવેલા એક નાના લીમડાના ઝાડ નીચે દરરોજ સાંજે બાળકોની ભીડ જામતી. એ ઝાડની નજીક રામુ રહેતો હતો. રામુ કોઈ સામાન્ય માણસ નહોતો; તે આખા ગામનો સૌથી અનોખો વાર્તાકાર હતો. તેની પાસે કોઈ મોટી પુસ્તક નહોતું, પરંતુ એક જૂની, ખરબચડી ઝોળી હતી, જેમાંથી હંમેશાં અજબ-ગજબની અને મીઠી સુગંધ આવતી રહેતી.

બાળકો તેને પ્રેમથી ‘વાર્તાવાળા દાદા’ કહેતાં. રામુની ખાસિયત એ હતી કે તે ક્યારેય અગાઉથી લખેલી કે વાંચેલી વાર્તાઓ સંભળાવતો નહીં. તે બાળકોના ચહેરા જોઈને, પવનની દિશા પારખીને અને એ દિવસની કોઈ નાનકડી ઘટનાને આધારે તરત જ એક નવી વાર્તા ઘડી કાઢતો.

એક દિવસ સાંજે, જ્યારે બધાં બાળકો—મુન્નુ, છુટકી, ચિન્ટુ અને ગોલુ—લીમડાના ઝાડ નીચે આવીને બેઠાં, ત્યારે આકાશમાં હળવાં વાદળો છવાયેલાં હતાં અને ઠંડો પવન ફૂંકાતો હતો.

મુન્નુએ તરત જ પૂછ્યું, “રામુકાકા, આજે કઈ વાર્તા સંભળાવશો? કોઈ પરી વિશેની કે કોઈ જાદુઈ રાજકુમારની?”

રામુએ પોતાની સફેદ દાઢી પર હાથ ફેરવ્યો, માટી જેવા રંગની ટોપલી આકારની ઝોળીમાં હાથ નાખ્યો અને હસતાં હસતાં બોલ્યો, “અરે, મુન્નુ રાજા! આજે આકાશમાં કાળાં વાદળો જોઈને મને એક એવી વાત યાદ આવી છે, જે આજ સુધી કોઈએ સાંભળી નથી... એક ‘અનકહી વાર્તા’. તમે બધાં સાંભળવા માગો છો કે આકાશમાં આ વાદળો ક્યાંથી આવે છે અને વરસાદ પડે ત્યારે ધરતી શા માટે હસવા લાગે છે?”

બાળકોની આંખો ચમકી ઊઠી. બધાંએ એકસાથે કહ્યું, “હા! હા! સંભળાવો ને, રામુકાકા!”

રામુએ પોતાનો અવાજ થોડો ધીમો અને રહસ્યમય બનાવતાં કહ્યું—

“ઘણાં વર્ષો પહેલાંની વાત છે. એ વખતે આ ધરતી પર ન તો કોઈ નદી વહેતી હતી કે ન તો ક્યાંય લીલાંછમ ખેતરો હતાં. ચારે તરફ સૂકી અને ઉજ્જડ જમીન જ દેખાતી હતી. એ જ ગામમાં એક નાનકડો છોકરો રહેતો હતો, જેનું નામ પણ રામુ જ હતું. (એટલે કે, હું પોતે જ! જ્યારે હું પણ તમારા જેવડો નાનો હતો!)

એ રામુને માટીનાં રમકડાં બનાવવાનો બહુ શોખ હતો.

એક દિવસ તેણે ઉદાસ થઈને માટીનો એક નાનકડો મોર બનાવ્યો અને તેને ઝાડની એક ડાળખી પર મૂકી દીધો. એટલામાં અચાનક આકાશના એક ખૂણેથી ભટકી ગયેલું એક નાનકડું વાદળ નીચે ઊતરી આવ્યું. તેણે માટીના એ મોરને જોયો અને ધીમેથી કહ્યું, ‘અરે વાહ! આ તો બહુ સુંદર છે, પણ એમાં જીવ નથી.’

નાના રામુએ પૂછ્યું, ‘એમાં જીવ કેવી રીતે આવે?’

વાદળે કહ્યું, ‘જ્યારે કોઈ નિર્દોષ બાળક કોઈ નિર્જીવ વસ્તુ માટે સાચા દિલથી પ્રાર્થના કરે છે, ત્યારે આકાશમાંથી જાદુની એક ટીપું વરસે છે.’

રામુએ પોતાની આંખો બંધ કરી અને દિલથી ઈચ્છા કરી કે તેના માટીના આ મોરને પાંખો ફૂટે અને તે નાચવા લાગે.

ત્યારે જ આકાશમાંથી ચમકતું, ઠંડું પાણીનું એક ટીપું સીધું માટીના મોર પર પડ્યું.

અને જાણો છો, પછી શું થયું?”

રામુએ વાર્તા અટકાવીને બાળકો તરફ જોયું.

છુટકીએ શ્વાસ રોકીને પૂછ્યું, “શું થયું, કાકા? શું મોર ઊડી ગયો?”

રામુ હસતાં હસતાં બોલ્યો, “મોર ઊડ્યો તો નહીં, પણ એ એક ટીપાના જાદુથી આખી ધરતીમાં એક અજબનો રણકાર ગુંજી ઊઠ્યો! માટીમાં દટાયેલાં કરોડો નાનકડાં બીજ અચાનક જાગી ઊઠ્યાં. ઝાડવાં ઝૂમવા લાગ્યાં, ધરતીએ લીલા ઘાસની સુંદર ચાદર ઓઢી લીધી અને એ માટીનો મોર આજે પણ આપણાં ખેતરોમાં નાચતા મોરના રૂપમાં જીવંત છે!”

બાળકો મંત્રમુગ્ધ થઈને રામુ સામે જોઈ રહ્યાં હતાં. તેમને એવું લાગતું હતું, જાણે લીમડાના ઝાડનું દરેક પાંદડું તેમની સાથે કંઈક કહેવા માગતું હોય—કોઈ અકથિત વાત, કોઈ ભૂલાઈ ગયેલી વાર્તા!

રામુએ પોતાની ઝોળી બંધ કરી અને પ્રેમથી મુન્નુના માથા પર હાથ ફેરવતાં કહ્યું, “જોયું, બાળકો! વાર્તાઓ માત્ર પુસ્તકોમાં જ બંધ નથી હોતી. એ તો આપણી આસપાસ, આ વૃક્ષોમાં, તમારી હંસીમાં અને આ ઠંડા પવનમાં પણ છુપાયેલી હોય છે. બસ, એને અનુભવી શકે એવું હૃદય જોઈએ.”

સાંજ ઢળી ગઈ હતી. આકાશમાં તારલાઓ ટમટમવા લાગ્યા હતા અને રામુની એ અનકહી વાર્તા બાળકોનાં હૃદયમાં હંમેશ માટે વસી ગઈ હતી.