પોકાર

પોકાર ~  

મારી અંગ્રેજી વાર્તા "Roar"નું ગુજરાતી સંસ્કરણ.

કારોના પછીનો પહેલો સમર હતો. મિયામી બીચ ઉપર ભ્રમનો મેળો હતો.  
નિયોન લાઇટો રાત્રિને બેચેન રંગોમાં રંગતી, ઓશન ડ્રાઇવ પર સંગીત હૃદયની ધબકારા જેમ ધબકતું, અને દરિયો સ્વતંત્રતાના વચનો કાનમાં ફૂંકતો. લોકો અહીં ભૂલવા આવતા, છૂટેલી નોકરીઓ, તૂટેલ દિલના ઘા, જૂના જીવન સબંધ . થોડા સમય માટે મારિયાને લાગ્યું કે તેને એક એવી જગ્યા મળી ગઈ છે જ્યાં, તેનું જીવન ફરીથી સરળ બની શકે.  

સમર ના ત્રણ મહિના ના દિવસોમા તે બીચફ્રન્ટ કેફેમાં કામ કરતી—અજાણ્યા લોકોને સ્મિત આપતી, મોંઘી કોફી પીરસતી, અને દરેક ટીપ્સને મૂલ્યવાન ગણતી. રાત્રે તે દરિયાકાંઠે ચાલતી, તરંગોને પોતાના વિચારો ધોઈ જવા દેતી. આ એક તાલ હતો, જેનો તે વિશ્વાસ કરતી.  કારણ કે આ ત્રણ મહિના માં એ આખા વર્ષ નું કમાઈ લેતી હતી.

પણ ધીમે ધીમે, એ તાલ તૂટવા લાગ્યો.  

તેને પડોશી રેસ્ટોરાંના વેઈટરો દેખાયા,થાકેલા ચહેરા, યાંત્રિક સ્મિતો,ડબલ શિફ્ટમાં કામ કરતા, જ્યારે પ્રવાસીઓ અડધા ખાધેલા ભોજન પર હસતા. થાળીઓ ભરેલી પાછી આવતી, ખોરાક કચરામાં ફેંકાતો.  

તેને ભીતિચિત્રો પણ યાદ આવ્યા.  
એક વખત, તેના એપાર્ટમેન્ટની નજીકની ગલી રંગોથી ખીલી હતી—અજાણ્યા હાથોથી ચિતરાયેલી વાર્તાઓ. તૂટેલા ઘડિયાળોના પાંખવાળી સ્ત્રી, ચાંદને બલૂન સમાન પકડી રાખતો બાળક. મારિયા રોજ સાંજે ત્યાં અચૂક અટકતી, જીવન ની આંટી ઘૂંટી ના અર્થોને નિશબ્દ રીતે અનુસંધાન કરતી.  

એક સવારે, બધું ગાયબ હતું.  
તેના સ્થાને એક સમતળ, રાખોડી દિવાલ. બોર્ડ પર લખેલું: “લક્ઝરી રેસિડેન્સિસનું ભાવી સ્થળ.”  

શહેર બદલાતું હતું, તેણે પોતાને કહ્યું. શહેરો એ જ કરે છે.  
પણ અંદર કંઈક વિરોધ કરી રહ્યું હતું.  

તેનો મિત્ર ડેનિયલ બદલાવને એ રીતે નહોતો જોતો.  
“મારિયા, આ તો સમાજની વૃદ્ધિ છે,” તેણે કહ્યું, ઠંડી કોફી પીતા પીતા. “નવી ઇમારતો, નવા પૈસા નો પ્રવાહ,આ તક સાચી છે.”  

“કોણા માટે?” મારિયાએ ધીમેથી પૂછ્યું.  
ડેનિયલે ખભા ઉચક્યાં . “જે લોકો તેને ઝડપે છે, તેમના માટે.”  

મારિયાને  તેનું માનવું મંજુર નહતું. તે ધારત તો વાદવિવાદ કરી શકે તેમ હતી , પણ તેણે નહોતો કર્યો.

કારણ કે અંદરથી તે જાણતી હતી—તે પણ આભાસી જીવન જીવતી હતી. તે ઉદ્ધત ગ્રાહકોને સ્મિત આપતી. તે બગાડને અવગણતી. તે ચૂપ રહેતી, કારણ કે બોલવાથી નોકરી જતી રહેવાનો ડર, અને બીમાર માં ની જવાબદારી.

કદાચ આ અંધપણું માત્ર તેનું નહોતું.  લગભગ અહીં સૌ કોઈનું પણ હતું.  

તે સાંજે બધું બદલાઈ ગયું.  
ઓશન ડ્રાઇવ પાસેથી પસાર થતી વખતે તેણે તેને જોયો—એક વૃદ્ધ, હોમલેસ દુબળો માણસ, રેસ્ટોરાંની બાજુમાં ઉભેલો. તેના કપડાં જૂના, અવાજ ધીમો પણ તરસેલો.  

“થોડું ખાવું… કૃપા કરીને.”  

રેસ્ટોરન્ટ ની અંદર હાસ્ય ફાટતું હતું . વાઈન ના ગ્લાસો અથડાયા. કોઈક ઉજવણી કરી રહ્યું હતું—પ્રમોશન, જન્મદિવસ, કોણ જાણે.  
એક વેઈટર બહાર આવ્યો, ચહેરા પર કડક ભાવ. “એ બ્લડી તું અહીં ઊભો રહી ના રહી શકે, ભાડુ આપવું પડે . મુફલીસ તું અમારા મહેમાનોને પરેશાન કરે છે .”  
“ચા ”  
“હટો હવા આવવા દે j.”  

વૃધ્ધ માણસ અચકાયો. પછી એક સુરક્ષા રક્ષક આવ્યો, વધુ કડક, વધુ ઠંડો. સેકન્ડોમાં, તેને રેસ્ટોરાંની રોશનીમાંથી ધકેલીને અંધકારમાં ધકેલી દેવાયો.  

રેસ્ટોરન્ટ ની અંદરનું હાસ્ય યો જરા પણ અટક્યું નહતું .  

મારિયા સ્થિર રહી.  
તેને આ ક્રૂરતા નહીં, પરંતુ તેની સહજતા ઝટકાવી ગઈ.  આવું અહીં સામાન્ય હતું. અને સૌને સ્વીકાર્ય હતું.  

તે રાત્રે, તે રેતી પર બેસી, દરિયો અંધકારમય આકાશ હેઠળ બેચેન.  
“શુ આ ફક્ત સ્વાર્થ નથી,” તે ફૂસફૂસાઈ.  તરંગો વધુ જોરથી અથડાયા, જાણે જવાબ આપતા.  

“આ તોઆજના માનવીનું જીવતર છે… સ્વાર્થના વેશમાં.”  

લોકો અંધ બન્યા હતા કારણ કે તેઓ, સાચું જોઈ શકતા નહોતા. તેઓ ચાહી ને અંધ બનેલા હતા કારણ કે જોવાથી તેમને કંઈક આપવું પડતુ હતું.ત્યાગ, અસુવિધા, બદલાવ કે થોડા ડોલર.આરામ અહીં એક શક્તિશાળી રુકાવ હતો.  

મારિયા એ પોતાની જાત ને પ્રશ્ન કર્યો:  
“કેમ હું મૂંગી રહી ? મેં જોયું. છતાં, મેં કંઈ કર્યું નહી .”  

અગલા દિવસે, શહેર એ જ હતું .  
નિયોન હજુ ઝબૂકતું હતું. સંગીત હજુ ગુંજતું હતું. દરિયો હજુ ફૂસફૂસતો હતો.  પણ મારિયા બદલાઈ ગઈ હતી.  

કામ પર, જ્યારે એક ટેબલ અસ્પર્શિત ખોરાક છોડી ગયું, તે અટકી. સામાન્ય રીતે, તે સીધું કચરામાં જતું.  
આ વખતે, તેણે તેને શાંતિથી પેક કર્યું.  તેના મેનેજરે ભ્રુકુટિ ચડાવી. “આ આપની પોલિસી નથી.” 
નથી તો..
“હોવી જોઈએ,” તેણે શાંતિથી ઠંડા કલેજે કહ્યું.  

તે મોટો બળવો નહોતો. કે સિસ્ટમ બદલાઈ જવાની નહોતી. પણ આ નવી શરૂઆત હતી.  

પછી, તે ફરી ઓશન ડ્રાઇવ પર ગઈ.  એ જ માણસ બેન્ચ પર બેઠો હતો, ક્યાંય ખાસ જોયા વિના. તે ધીમેથી આગળ વધી, નાની થેલી લઈને.  “હાય,” તેણે કહ્યું.  
માણસે આશ્ચર્યથી જોયું.  
“મને લાગ્યું… તને ભૂખ લાગી હશે.”  

થોડા સમય માટે, તે શાંત રહ્યો અને ફક્ત જોયું. પછી તેણે થેલો લીધો, હાથ થોડા કંપતા.  

“આભાર,” તેણે કહ્યું.  
બે સરળ શબ્દો.  
પણ તેની નજર માં કંઈક હતું, જે શહેર ભૂલી ગયું હતું.  

તે રાત્રે, મારિયા દરિયાકાંઠે પાછી આવી.  દરિયો હવે વધુ જોરથી ગર્જતો હતો—ફૂસફૂસાટ નહીં, પડકાર.  તેને સમજાયું: દુનિયા એકસાથે બદલાશે નહીં. ભ્રમો અદૃશ્ય નહીં થાય. સિસ્ટમ અચાનક દયાળુ નહીં બને.  
પણ અંધપણું એક પસંદગી છે.  
અને જોવું પણ.  

કદાચ, નાનાં કાર્યો—ન જોવાનું નકારવું—પોતાનું ગર્જન બની શકે.  

મારિયા ઊભી રહી, પવન તેના વાળ ઉડાડતો , પણ હૃદય સ્થિર.  
મિયામી બીચ હજુ પણસમર નો ભ્રમનો મંચ હતો.  
પણ હવે, તે ફક્ત દર્શક નહોતી.  
તે જાગી ગઈ હતી.  

કારણ કે, તેને સમજાયું કે—માનવ બુદ્ધિશાળી અને સ્વાર્થી છે. તેને જે ગમે, તેમાં ખામી કોઈ જ દેખાતી નથી. અને જે ન ગમે, તેમાં ક્યારેય સારું દેખાતું નથી.  

---
Humans are very intelligent and selfish. If they like anything, they don't see its defects and if they hate anything, they never see its  goodness.
~
વાંચન વિશેષ 

મિયામીનો સમર, માત્ર ઋતુ નથી, એ એક અનુભૂતિ છે. તડકાની તીવ્રતા સાથે દરિયાની ઠંડી પવન એક અનોખો સંતુલન બનાવે છે. બીચ પર લોકોની ભીડ, નિયોન લાઇટોથી ઝગમગતા રસ્તાઓ અને સંગીતની ધૂન સાથે આખું શહેર જીવંત થઈ ઊઠે છે. અહીં ઉનાળા ની દરેક સાંજ એક ઉત્સવ જેવી લાગે છે, જ્યાં આનંદ અને થાક, સ્વતંત્રતા અને ભ્રમ—બધું એકસાથે વહે છે.

દુનિયા ભર થી લોકો અહીં આવતા હોય છે