કરતબ

કરતબ

મંચ પર જયારે જયારે સંયા તેની સખી મોરલી સાથે કરતબ બતાવવા ઊભો રહે, ત્યારે લોકો તેને હાથની સફાઈનો જાદુગર કહે. કાર્ડ ગાયબ… કબૂતર પ્રગટ… ખાલી ટોપીમાંથી દૂધનો વરસાદ. પણ કોઈએ ક્યારેય પૂછ્યું નહોતું— કે એના મનમાં શું ચાલે છે?

સંયાના મનમાં એક વિશાળ થિયેટર છે. પરંતુ એ સ્ટેજનો પરદો હંમેશા અડધો ખુલેલો અને અડધો પડેલો રહે છે.

સ્ટેજની એક બાજુ બાળપણનો સંયા છે— જે આજેય માને છે કે જાદુની દુનિયા સાચી છે. બીજી બાજુ વર્તમાન સંયા છે— જેને ખબર છે કે બધું તકનીક છે, હાથની કરામત. આ બંને વચ્ચે સતત સંવાદ ચાલે છે.

બાળ સંયા પૂછે છે— “જો બધું ભ્રમ છે, તો લોકોની આંખોમાં આ અચંબો કેમ ઝળહળે છે?” વર્તમાન સંયા ચૂપ રહે છે. એની પાસે કોઈ જવાબ નથી.

દરેક શો પહેલાં સંયાના મનમાં ડર પ્રવેશે— “આજ ચાલાકી નહીં ચાલે તો?” “આજ લોકો હસી ને તાળી નહીં વગાડે તો?” પણ એ જ સમયે મનના કોઈ ખૂણે એક અવાજ કહે છે— “તું ભ્રમ વેચતો નથી, આશ્ચર્ય વહેંચે છે.”

સંયાને સૌથી મુશ્કેલ જાદુ હાથથી નથી કરવો પડતો; એ દર્શકોના મનમાં કરે છે.

પોતાના દુઃખને સ્મિતમાં છુપાવવો, એકલતાને ભીડમાં ગાયબ કરવી— પોતે થાકી ગયો હોવા છતાં બીજાને ખુશ રાખવું અને રોજી કમાવવી— આ જ એની જિંદગી બની ગઈ હતી. પરંતુ આ કોઈ નાની કરામત નથી, એ વાતથી સંયા પોતે અજાણ હતો.

એક રાત્રે, શો પૂરો થયા પછી, મોરલી અરીસાની સામે ઊભી હતી. માથે જાદુગરની ટોપી, હાથમાં ચમકતા છરા, અને હાથમાં છુપાયેલો કરતબ— પરંતુ એના ચહેરા પર કોઈ પ્રશ્ન નહીં, કેવળ મુક્ત હાસ્ય.



મોરલીને અરીસા સામે જોઈ સંયા સ્વગત પૂછે છે— “હું કોણ છું? જાદુગર… કે માત્ર અભિનેતા?”

અરીસો ચૂપ રહે છે. પરંતુ સંયાની મુંઝવણ જોઈ મોરલી હસે છે અને દિલફેંક અદામાં, લહેકા સાથે કહે છે— “ઓ મારા સંયા, જે માણસ લોકોને થોડી વાર માટે દુનિયા ભૂલાવી દે, એ જ સાચો જાદુગર.”

એ રાત્રે સંયાના મનમાં રહેલો સ્ટેજનો પરદો આખો ખુલી જાય છે.

એ સમજી જાય છે કે એ એકલો જ જાદુગર નથી. મોરલીનો જાદુ એની ઉપર પહેલેથી જ ચાલી ચૂક્યો છે.

સંયા હવે જાણી ચૂક્યો છે— જાદુ માત્ર હાથમાં નથી, મનમાં છે. અને એ મન— ક્યારેક ખુદને જ ચકિત કરી દે છે.

જગને હાથના કરતબથી જાદુ બતાવતો સંયા, અંતે મોરલીની મોહિનીમાં ડૂબી જાય છે.

હવે સંયાને શો પહેલાં કોઈ ડર નથી. કારણ કે મોરલીનો કરતબ હવે એની સાથે છે.
~~~~~
Epilogue 

“કરતબ” 

આ વાર્તાનો આત્મા છે.
શીર્ષકના સંદર્ભમાં “કરતબ” નો અર્થ
કરતબ અહીં માત્ર હાથની ચાલાકી કે જાદુઈ કૌશલ્ય નથી.
આ વાર્તામાં “કરતબ” એટલે—
હાથથી દેખાતું જાદુ
કાર્ડ ગાયબ કરવું, કબૂતર પ્રગટ કરવું, ટોપીમાંથી દૂધ વરસાવવું —
લોકો જે જોઈને તાળી પાડે છે, એ બહારનું કરતબ.
મનનો કરતબ
પોતાનો ડર, થાક અને એકલતા છુપાવી
દર્શકોના મનમાં આશ્ચર્ય અને આનંદ જગાવવો —
એ અંદરનું, અજાણ્યું કરતબ.
પ્રેમનો કરતબ
મોરલીનું સંયાને સમજાવી દેવું કે
“તું માત્ર અભિનેતા નથી, તું લાગણી સર્જે છે” —
આ સૌથી નાજુક અને શક્તિશાળી કરતબ.
જીવનનો કરતબ
રોજિંદી સંઘર્ષભરી જિંદગીમાં
હસતા રહીને જીવતા રહેવું,
અને બીજાને પણ થોડી વાર માટે દુનિયા ભૂલાવી દેવી.
👉 એટલે શીર્ષકમાં “કરતબ” નો અર્થ થાય છે —
એવું કૌશલ્ય જે હાથથી શરૂ થાય છે, મનમાં ચાલે છે,
અને અંતે પ્રેમમાં પૂર્ણ થાય છે.
આ કારણે વાર્તાનો સાચો કરતબ
સંયાનો જાદુ નહીં,
મોરલીનો પ્રેમ છે.

~~~~~~~~
તૃપ્તિ નો ઓડકાર.

સંયાના હાથનો
જાદુ છૂટ્યો, મોરલી,
નો ચાલ્યો કરતબ.

~~~~~