લાઈબ્રેરી
પ્રોફાઈલ
આ છે જિંદગી
આ છે જિંદગી
આ છે જિંદગી
નાનકડા શહેરની એક જૂની હોટલમાં દર રવિવારે ત્રણ કપ ચા અચૂક પીરસાતી.
ચા સામાન્ય હતી, હોટલ સામાન્ય હતી અને ત્રણેય મિત્રોની જિંદગી પણ સામાન્ય જ હતી... પરંતુ એ ત્રણ કપ ચા તેમની જિંદગીની સૌથી મોટી સંપત્તિ હતી.
વસંત, અનિલ અને માલતી.
કોલેજના દિવસોથી સાથે રહેલી આ ત્રિપુટી શહેરમાં એટલી જાણીતી હતી કે કોઈ એકને રસ્તામાં મળો તો લોકો પૂછતા, “બાકીના બે ક્યાં છે?”
વસંત થોડો ગંભીર અને વિચારશીલ. આંખોમાં હંમેશાં કોઈ અધૂરું સપનું તરતું રહેતું.
અનિલ એકદમ વિપરીત. હસતો, હસાવતો અને આજને પૂરેપૂરો જીવી લેવાની ફિલસૂફીમાં માનતો.
અને માલતી... બંને વચ્ચેનું સંતુલન.
સમજદાર, વ્યવહારુ અને જરૂર પડે ત્યારે બંનેને રોકી શકે એવી.
કોલેજ પૂરી થઈ. જિંદગીએ પોતપોતાના રસ્તા બતાવ્યા.
અનિલને એક નાની કંપનીમાં નોકરી મળી. માલતી શિક્ષિકા બની. વસંત પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં નોકરી કરવા લાગ્યો.
પગાર બહુ નહોતા, ટૂંકા હતા.
અને જવાબદારીઓ ઘણી હતી.
સપનાં તો હજુ પણ મોટાં હતાં.
છતાં દર રવિવારે સાંજે ત્રણેય એ જ હોટલમાં મળતા. ત્રણ જાન વચ્ચે એક કપ ચા અને થોડા કલાકોની વાતો તેમની થાકેલી જિંદગીને ફરી જીવંત કરી દેતી.
એક રવિવારે અનિલ હોટલમાં આવ્યો ત્યારે તેના ચહેરા પર અસામાન્ય ઉત્સાહ હતો.
“આજે કંઈક ખાસ છે?” માલતીએ પૂછ્યું.
“ખાસ નહીં... બહુ ખાસ!”
અનિલે મોબાઇલ ટેબલ પર મૂક્યો.
“આપણે આવતા અઠવાડિયે હિલ સ્ટેશન જઈએ.”
વસંત હસ્યો.
“અને પૈસા?”
“એ મારી ચિંતા.”
માલતી થોડી ગંભીર થઈ.
“અનિલ, મજાક નહીં કર. અત્યારે ઘરમાં થોડા ખર્ચા વધ્યા છે.”
“માલતી, જિંદગીમાં માત્ર બિલ અને જવાબદારીઓ જ નથી હોતી.”
અનિલ હસ્યો.
“અરે યાર,ક્યારેક બે દિવસ માટે બધું ભૂલી જવું જોઈએ.”
“પણ ખર્ચકોણ ઉઠાવશે ?”
માલતીનો સીધો સવાલ.
અનિલ એક ક્ષણ માટે ચૂપ રહ્યો.
પછી હળવું સ્મિત કરીને બોલ્યો,
“તું મારા પર વિશ્વાસ રાખ.”
માલતીએ તેની આંખોમાં જોયું.
એ સ્મિત પાછળ કંઈક છુપાયેલું હતું.
પણ તેણે વધુ પૂછ્યું નહીં.
અઠવાડિયા પછી ત્રણેય હિલ સ્ટેશન પહોંચ્યા.
ઠંડી હવા, પહાડો પર છવાયેલી ધુમ્મસની ચાદર અને રસ્તાની બંને બાજુ ઊભેલા ઊંચા વૃક્ષો...
વસંતે ઊંડો શ્વાસ લીધો.
“આવી હવા શહેરમાં ક્યાં મળે?”
અનિલે બંને હાથ ફેલાવીને કહ્યું,
“આ છે જિંદગી!”
માલતી હસી પડી.
“તું જિંદગી અને પ્રવાસને એક જ વસ્તુ સમજે છે.”
“કારણ કે બન્નેમાં એક જ નિયમ છે... વીતેલો સમય પાછો આવતો નથી!”
ત્રણેય હસી પડ્યા.
બે દિવસ જાણે સપનાની જેમ પસાર થઈ ગયા.
ક્યારેક પહાડોની વચ્ચે ચાલતા, ક્યારેક રસ્તાની બાજુની નાની દુકાનમાં ચા પીતા, ક્યારેક જૂના ફોટા જોતા.
રાત્રે તેઓ રિસોર્ટની બહાર તાપણાં પાસે બેઠા હતા.
થોડીવાર શાંતિ રહી.
પછી વસંતે કહ્યું,
“મારું એક સપનું છે. એક દિવસ મારી પોતાનું નાનું પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ હશે.”
માલતી બોલી,
“અને હું એક નાની લાઇબ્રેરી શરૂ કરીશ. બાળકો માટે.”
અનિલ બંનેને જોઈને હસ્યો.
“અને હું?”
“તું?” માલતી હસી.
“હા, મારું સપનું શું?”
વસંત બોલ્યો,
“તું તો રોજ નવું સપનું જુએ છે.”
અનિલ થોડો ગંભીર થયો.
“મારું એક જ સપનું છે...”
તે થોડો અટક્યો.
“આપણે ત્રણેય આવી જ રીતે હસતા રહીએ.”
થોડી ક્ષણ માટે કોઈ બોલ્યું નહીં.
રાત ની ઠંડીમાં તાપણાની જ્યોત ત્રણેયના ચહેરા પર રમતી રહી.
પછી માલતીએ ધીમેથી કહ્યું,
“હસવાનું, તારું આ સપનું તો પૈસા વગર પણ પૂરું થઈ શકે.”
અનિલે તેની તરફ જોયું.
અને કંઈ બોલ્યો નહીં.
પાછા શહેરમાં આવ્યા પછી રોજિંદી જિંદગી ફરી જૂના માર્ગે આવી ગઈ.
સોમવારથી ઓફિસ.
લાઈટ, પાણી, ગેસ ફોન બિલ,. અને ઘફ ભાડુ, રાશન શાકભાજી અને પેટ્રોલ ગ્રોસરી , ઘરની જવાબદારીઓ.
અને રવિવારની રાહ.
પણ આ રવિવારે કંઈક બદલાઈ ગયું હતું.
અનિલની હસવાની રીતમાં.
તે પહેલાં જેટલો નિર્ભાર નહોતો.
પણ કોઈ બોલ્યું નહિ...
બીજા રવિવારે માલતીએ ફોન કર્યો.
“આજે હોટલમાં આવીશ ને?”
“હા... જોઈશ.”
“શું થયું?”
“કંઈ નહીં. ઓફિસમાં થોડું કામ છે.”
એ રવિવારે અનિલ આવ્યો નહીં.
ત્રીજા રવિવારે પણ નહીં.
ચોથા અઠવાડિયે વસંતે તેને રસ્તા પર જોયો.
અનિલે નજર બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
“અનિલ!”
તે અટકી ગયો.
“બધું બરાબર છે?”
“હા.”
“ખરેખર?”
અનિલ હસ્યો.
“તમે બંને બહુ પ્રશ્નો પૂછો છો.”
પણ એ હાસ્યમાં પહેલાનો અનિલ નહોતો. કહી છૂટો પાડ્યો..
થોડા દિવસ પછી માલતીને એક ફોન આવ્યો.
“માલતી...”
અનિલનો અવાજ ધીમો હતો.
“હા, બોલ.”
“મારે તમને એક વાત કહેવી છે.”
“કહે.”
“એ ટ્રીપ...”
માલતી ચૂપ રહી.
“એના પૈસા મેં બચાવેલા પૈસામાંથી નહોતા ચૂકવ્યા.”
“તો?”
“ક્રેડિટ કાર્ડથી લીધા હતા. થોડા મિત્ર પાસેથી પણ ઉધાર લીધા હતા.”
માલતીના હાથમાંથી ફોન સરકી જવાનો હતો.
“પણ કેમ?”
થોડી ક્ષણ મૌન.
પછી અનિલનો અવાજ આવ્યો.
“મને ખબર હતી કે હું એ ખર્ચ સહન કરી શકીશ નહીં.”
“તો પછી?”
“પણ મને લાગતું હતું...”
તે અટકી ગયો.
“મને લાગતું હતું કે આપણે ત્રણેય વર્ષોથી માત્ર સંઘર્ષ જ કરી રહ્યા છીએ. ક્યારેક તો આપણને પણ મોટી ખુશી મળવી જોઈએ.”
માલતીની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
અનિલ આગળ બોલ્યો,
“એ બે દિવસ માટે મને લાગ્યું કે હું પણ બીજાની જેમ જીવી રહ્યો છું. કોઈ ચિંતા નથી. કોઈ પૈસાની ગણતરી નથી.”
પછી તેનો અવાજ તૂટી ગયો.
“પણ હવે એ બે દિવસના બિલ દરરોજ મારી સામે ઊભા રહે છે.”
એ સાંજે ત્રણેય ફરી એ જ જૂની હોટલમાં મળ્યા.
ઘણા દિવસો પછી.
ત્રણેય સામે ચાના કપ હતા.
પણ કોઈ ચા પી રહ્યું નહોતું.
અનિલે માથું નીચે રાખ્યું.
“મને માફ કરજો.”
વસંતે પૂછ્યું,
“કઈ વાત માટે?”
“તમને ખુશ કરવા ગયો... અને હવે તમારી સામે જ શરમ અનુભવું છું.”
માલતી ધીમેથી બોલી,
“અનિલ, તું અમને ખુશ કરવા માટે દેવામાં ગયો નહોતો. તું કદાચ પોતાની અંદરની એક ખાલી જગ્યા ભરવા ગયો હતો.”
અનિલે તેની સામે જોયું.
માલતી આગળ બોલી,
“અમને પહાડોની જરૂર નહોતી.”
થોડી ક્ષણ રોકાઈને તેણે કહ્યું,
“અમને તું જોઈતો હતો.”
અનિલની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.
વસંતે તેનો ખભો પકડી લીધો.
“મિત્ર, ભૂલ થઈ છે. ગુનો નથી.”
“પણ દેવું?”
“એ ત્રણેય મળીને ઉતારીશું.”
અનિલે તરત કહ્યું,
“ના! એ મારું દેવું છે.”
વસંત હસ્યો.
“દેવું તારું હશે... પણ મિત્રતા અમારી ત્રણેયની છે.”
માલતી પણ હસી.
“અને હવે પછી કોઈ એકલો નિર્ણય નહીં લે.”
ત્રણેય પહેલીવાર ઘણા દિવસો પછી હસ્યા.
આ વખતે એ હાસ્ય કોઈ ક્રેડિટ કાર્ડથી ખરીદેલું નહોતું.
થોડા મહિના પછી...
અનિલે ધીમે ધીમે પોતાનું દેવું ચૂકવવાનું શરૂ કર્યું.
કેટલાક ખર્ચા બંધ કર્યા.
કેટલીક ઇચ્છાઓ મુલતવી રાખી.
જિંદગી ફરી સામાન્ય બની.
એક રવિવારે ત્રણેય ફરી એ જ હોટલમાં બેઠા હતા.
વસંતે એક કપ ચા મંગાવી.
અનિલે ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢ્યા.
“આજે બિલ હું આપીશ.”
માલતી હસી.
“શા માટે?”
“આજે મારી પાસે પૈસા છે.”
વસંત બોલ્યો,
“તો પણ ત્રણેય પોતપોતાની ચા પોતે પીશું.”
અનિલ હસ્યો.
“એ કેમ?”
વસંતે ચાનો કપ ઊંચો કર્યો, અને ત્રણ ભાગ કર્યા..
“કારણ કે આજે આપણે જે ખુશી પી રહ્યા છીએ...”
માલતી બોલી,
“...એના પર કોઈ ઉધાર નથી.”
ત્રણેય હસી પડ્યા.
બહાર સાંજ ધીમે ધીમે ઊતરી રહી હતી.
હોટલની બારીમાંથી આવતો પવન ચાની સુગંધ સાથે ભળી રહ્યો હતો.
વસંતે ત્રણેય તરફ જોયું.
તેને પહાડોની એ સફર યાદ આવી.
એ તાપણું યાદ આવ્યું.
અનિલનું સપનું યાદ આવ્યું.
અને તેને સમજાયું—
ખુશી મોટી જગ્યાએ મળતી નથી.
ખુશી મોંઘી વસ્તુમાં મળતી નથી.
ખુશી તો એવા માણસોની વચ્ચે મળે છે, જ્યાં પોતાને સાબિત કરવા માટે કંઈ ખરીદવું પડતું નથી.
કેટલીક ખુશીઓ ઉધાર લઈ શકાય...
પણ તેમનું વ્યાજ જિંદગીભર ચૂકવવું પડે છે.
અને કેટલીક ખુશીઓ એવી હોય છે,
જે માટે એક જ કપ ચા પૂરતી હોય છે.
