सई आणि सहल

डिसेंबरची थंडी नुकतीच सुरू झाली होती. सकाळच्या हवेत एक वेगळाच गारवा होता. शाळेच्या मैदानात विद्यार्थ्यांची लगबग सुरू होती. कुणाच्या गळ्यात कॅमेरा, कुणाच्या हातात चिप्सची पाकिटं, तर कुणी आधीच बसमध्ये खिडकीजवळची जागा पकडण्यासाठी धावत होतं. आज सातवीची सहल होती. सहल म्हणजे मुलांसाठी शाळेपेक्षा मोठा सणच. गणवेशाऐवजी रंगीबेरंगी कपडे घालून आलेली मुलं तर स्वतःलाच ओळखत नव्हती. शिक्षक हजेरी घेत होते आणि मागून बसचा ड्रायव्हर सतत हॉर्न वाजवत होता. “लवकर बसा रे… उशीर होतोय!” देशमुख सर ओरडले. गोंधळातच आरोही धावत शाळेत आली. केस अजून ओले होते. आईने घाईघाईत बांधलेली वेणी एका बाजूने सुटली होती. घरून निघतानाच तिच्या लहान भावाने पाण्याची बाटली पाडली आणि त्या गडबडीत तिला उशीर झाला होता. ती मैदानात पोहोचली तेव्हा बस नव्हती. संपूर्ण मैदान रिकामं. फक्त शिपाई काका खुर्च्या आवरत होते. आरोही काही क्षण जागेवरच थबकली. “काका… बस?” “आत्ताच गेली गं. दहा मिनिटांपूर्वी.” क्षणभर तिच्या डोळ्यात पाणी आलं. कित्येक दिवसांपासून ती या सहलीची वाट पाहत होती. वर्गात सगळ्यांनी मिळून डबा ठरवला होता. मोबाईलमध्ये फोटो काढण्यासाठी जागाही रिकामी ठेवली होती. “कुठं गेलीय सहल?” “तुळशी धरणाजवळ.” शिपाई काकांनी सहज सांगितलं. आरोहीने लगेच निर्णय घेतला. तिच्या बाबांनी एकदा सांगितलं होतं, “बस हायवेवरूनच जाणार असेल तर पुढच्या फाट्यावर पकडता येते.” शाळेजवळून जाणाऱ्या रिक्षात बसून ती पुढच्या चौकात उतरली. पण तोपर्यंत बस निघून गेली होती. चौक ओस पडलेला. सकाळचं ऊन वर येऊ लागलं होतं. मोबाईलची रेंज अधूनमधून गायब होत होती. रस्त्याच्या बाजूला एक पाटी दिसली “तुळशी धरण – ४ किमी” आरोहीने चालायला सुरुवात केली. रस्ता जसजसा पुढे गेला तसं आजूबाजूचं जग विरळ होत गेलं. दोन्ही बाजूंना झाडी. मध्येच एखादं बंद दुकान. एखादी ट्रक भरधाव निघून जायची आणि पुन्हा शांतता. थोड्या अंतरावर एक पांढरी बोलेरो उभी दिसली. गाडीला टेकून तीन माणसं उभी होती. अस्ताव्यस्त कपडे. मोठमोठ्याने हसणं. हातात सिगारेट. आरोहीची पावलं मंदावली. त्यातल्या एकाने तिच्याकडे पाहिलं. “ए छोटू… कुठं चाललीस एकटी?” दुसरा हसायला लागला. आरोहीच्या पोटात गोळा आला. पण चेहऱ्यावर तसं काहीच न दाखवता ती पुढे चालत राहिली. “थांब ना… सोडतो आम्ही.” गाडीचं दार उघडल्याचा आवाज आला. त्या क्षणी तिने रस्त्याच्या पलीकडे पाहिलं. थोड्या अंतरावर मोबाईल टॉवर होता. त्याच्या बाजूला एक लहानशी सुरक्षा केबिन दिसत होती. आरोही अचानक थांबली. मागे वळून मोठ्याने म्हणाली, “अहो काका… इकडे या ना! हे लोक पुन्हा त्रास देतायत!” ती जाणीवपूर्वक मोठ्याने बोलली. जणू कोणी तरी जवळच आहे अशा आत्मविश्वासाने. त्या तिघांनी एकमेकांकडे पाहिलं. काही क्षण गोंधळले. आरोहीने लगेच मोबाईल कानाला लावला. मोबाईलला रेंज नव्हती, पण ती बोलत राहिली. “हो बाबा… दिसतायत मला. हो, त्या पांढऱ्या गाडीसमोर.” आता मात्र त्या माणसांचे चेहरे बदलले. “चल रे… उगाच लोचा नको.” त्यातला एक पुटपुटला. बोलेरो सुरू झाली आणि काही क्षणांत निघून गेली. गाडी दिसेनाशी होताच आरोहीच्या हातापायांना कंप सुटला. पण ती थांबली नाही. थोडं पुढे गेल्यावर मोबाईल टॉवरजवळची केबिन खरंच उघडी दिसली. आत एक सुरक्षारक्षक रेडिओ ऐकत बसला होता. “काका…” इतकंच म्हणताच तिचा आवाज भरून आला. रक्षकाने तिला पाणी दिलं. शाळेचा नंबर लावला. दोन तासांपासून सहलीच्या ठिकाणी तिचा शोध सुरू होता. शिक्षक चिंतेने व्याकुळ झाले होते. थोड्या वेळाने शाळेची बस परत आली. देशमुख सर खाली उतरले आणि आरोहीला पाहताच सुटकेचा निश्वास सोडला. “कुठे होतीस तू?” आरोही काही बोलली नाही. फक्त बसमध्ये चढताना तिने पुन्हा एकदा मागे पाहिलं. लांबवर तो रिकामा रस्ता दिसत होता. सकाळी सहलीचा उत्साह वाटणारा तोच रस्ता आता तिला खूप काही शिकवून गेला होता. त्या दिवशी सहलीत फार फोटो काढले गेले नाहीत. पण संध्याकाळी घरी परतल्यावर आईने विचारलं, “सहल कशी झाली?” आरोही थोडंसं हसली. “खूप मोठी…”