ଦୁଃଖୀ ସାପ ଓ କୁଆ

​ଦୁଃଖୀ ସାପ ଓ କୁଆ

​ମହାନଦୀ କୂଳେ ମକରପୁର,
ବର୍ଷା ଋତୁେର ବନ୍ୟା ପ୍ରଚୁର।
ବରଗଛ ଡାଳେ ବସିଛି କାଉ,
ନଦୀର ସ୍ରୋତକୁ ଚାହିଁଛି ଆଉ।

​ସେତିକି ବେଳେ ବୋହିଯାଏ ସାପ,
ଅହିରାଜ ଶିରେ ବେଙ୍ଗର ଛାପ!
ନାଗର ଫଣାରେ ଶତ୍ରୁ ଆଜି,
ବସିଛି ସେ ଯେମିତି ରଥେ ସାଜି।

​ଦେଖିଣ କାଉଟି ହସିଲା ମନେ,
ବୋଇଲା, "ସାପଙ୍କ ରାଜା ତୁମେ!
ଖାଦ୍ୟ ତୁମର ମୁଣ୍ଡେ ବସିଛି,
ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଏ ଭାଗ୍ୟ ରଚିଛି।"

​ଅହିରାଜ କହେ, "ଶୁଣ ହେ ଭାଇ,
ଉପାୟ ମୋହର କିଛି ବି ନାହିଁ।
ଫଣା ହଲାଇଲେ ହରାଇବି ଭାର,
ବୁଡ଼ିଯିବି ଏହି ଜଳ ବିସ୍ତାର।

​ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ଗିଳିବି ତାକୁ,
ଆଜି ସହିଯାଏ ଏହି ଦୁଃଖକୁ।"
କାଉ ବୋଇଲା, "ସତ ତୁମ କଥା,
ବିଧିର ବିଧାନ ଆଣେ ଯେ ବ୍ୟଥା।

​ଆଜି ଯିଏ ରାଜା, କାଲି ସେ ଭିକାରୀ,
କେହି ନୁହେଁ ଏଠି ସଦା ଅହଙ୍କାରୀ।

ସବୁ ଜୀବ ଯାହାକୁ ଡରନ୍ତି ମନେ,
ସେ ଆଜି ବେଙ୍ଗକୁ ବୋହେ ଶିରନେ।"
​ଏତିକି କହୁଣୁ ବର୍ଷା ବଢ଼ିଲା,
ସାପଟି ସ୍ରୋତରେ ଭାସି ଚାଲିଲା।

କାଉକୁ ଚାହିଁ ସେ ଦେଲା ବିଦାୟ,
ବିଧିର ଲୀଳା ଯେ ଅଟେ ଅଶେଷ!
​ନୀତିଶିକ୍ଷା: > ଅହଙ୍କାର କେବେ କରିବା ନାହିଁ,
ସମୟ ବଦଳେ ସବୁରି ପାଇଁ।

ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ରେ ରାଜା ବି କଙ୍ଗାଳ,
ଈଶ୍ୱର ଭାଙ୍ଗନ୍ତି ଦମ୍ଭର ପାଚେରୀ କାଳ।
( ରଚନା : © ଅବଧୂତ ପଣ୍ଡା, କଟକ, ଓଡ଼ିଶା )