ଅପରିଗ୍ରହ

            (ରାଗ- ବଙ୍ଗଳାଶ୍ରୀ)

____ (Non-possessiveness) ______

ସକଳ ଧର୍ମ ର            ସାରସତ୍ଵ ତତ୍ତ୍ଵ 

           ଜୀବନ ନିଷ୍କର୍ଷ ସେହି  ।

ଚୋୖରାଶି ଲକ୍ଷ          ଜୀବ ଯୋନୀ ମଧ୍ୟରୁ 

           ମନ୍ୟୁଷ ପାରିବ ବୋହି ।।        ।।୧।।

ସର୍ବ ପୁରାତନ              ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତେ 

           ଯେତେକ ଯେ ଧର୍ମ ଅଛି   ।

ସଭିଏଁ ଯେ ସ୍ଥିର            ଏହାରି ଚରଣେ 

            ଶିଖାଏ ଟି ସବୁକିଛି   ।।           ।।୨।।

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର        ପ୍ରଥମ ସୋପାନ 

             ଯମ ର ଶେଷ ଚରଣ   ।

ଅପରିଗ୍ରହ ଟି           ମନ୍ୟୁଷ ଜୀବନେ

             ଦେଇଥାଏ ସୁଚିନ୍ତନ   ।।       ।।୩।।

ପରିଗ୍ରହ ଯଦି          ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱେ ଆମ୍ଭେ 

            ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣେ ମଜାଏ 

ବିଷୟ ର ତ୍ୟାଗ       ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଯେ ମୋହ 

               ଅପରିଗ୍ରହ ହଟାଏ  ।।           ।।୪।।

ସମୟ ଚକ୍ରରେ            ସଂସାର ରଥରେ 

              ଭୁଲି ନିଜ ଧର୍ମ ନୀତି   ।

ମନ୍ୟୁଷ ଯେ ଆଜି          ପାର୍ଥିବ ବସ୍ତୁକୁ 

              ସାଉଁଟାଏ ନିତି ନିତି  ।।         ।।୫।।

ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ରେ            ଏଭଳି ମଣିଷ 

             ମଜିଛି ଏହି ସଂସାରେ   ।

ଦାନ କରିବାକୁ              ଅର୍ଜିତ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ 

              କିଞ୍ଚିତ ବି ନବିଚାରେ  ।।         ।।୬।।

କରେ ସେ ବିଚାର         ଏହା ମୋର ଧନ 

               କର୍ତ୍ତା ସାଜି ସାଉଁଟିଛି   ।

କିପରି ଦେବି ମୁଁ           ମୋ ପ୍ରାପ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ

               କେତେ କଷ୍ଟ ମୁଁ ସହିଛି  ।।      ।।୭।।

ନଇଁ ପଡୁପଛେ             କାନ୍ଧ ଝୁଲାଭାରେ 

               ଅର୍ଜିତ ସେହି ଧନରେ  ।

ଘରେ ବୋହି ନେବା      ପାଇଁ ଯେବେ ଆଶା 

                ଭାର କଷ୍ଟ କେ ପଚାରେ ।।    ।।୮।।

ସଞ୍ଚୟ ଏପରି                   କରୁଥାଏ ନିତି 

           ସତେ କି ସେ ବୋହି ନେବ  ।

ହଂସା ଉଡେ ଯେବେ         ଏ ପିଣ୍ଡକୁ ଛାଡି 

            କିଏ ତା'ର ସାଥେ ଯିବ  ।।       ।।୯।।

ଶୂନ୍ୟ ରୁ ଯେ ସୃଷ୍ଟି          ଶୁନ୍ୟରେ ଯେ ମୁକ୍ତି 

             ଆସୁ ଶୂନ୍ୟ ହସ୍ତେ ତୁହି  ।

ଶୂନ୍ୟ ହେବା ଯେବେ       ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୋ ହୋଇବ

              ଜିତି ଯିବୁ ଏହି ମହି  ।।       ।।୧୦।।

ଏ ଧରା ଧାମରେ               ଈଶ୍ଵର ସୃଷ୍ଟି ରେ 

               ମରୁତ ର ଯେତେ ଗୁଣ  ।

ବିଚରଣ କରେ               ସର୍ବତ୍ର ଜଗତେ 

              ଭୂଗୋଳ ଦିଏ ପ୍ରମାଣ  ।।     ।।୧୧।।

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ନିଜ          ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନେ 

          ହୋଇ ଯିବେ କୁଣ୍ଠାବୋଧ   ।

ଜୀବନ ବିଷମ             ନ ହୋଇକି ଧନ 

             ଧରିବ ପ୍ରାଣ ଅବୋଧ  ।।     ।।୧୨।।

ଗୁରୁଙ୍କର କୃପା            କରୁଣା ବଳରେ

             ମନ୍ୟୁଷ ପାଏ ଟି ସିଦ୍ଧି   ।

ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ଯଦି         ନଦେବେ ବାବୁରେ 

           ଅଜ୍ଞାନେ ହୋଇବୁ ବନ୍ଦୀ  ।।     ।।୧୩।।

ପାର୍ଥିବ ବସ୍ତୁର              ଗ୍ରହଣରେ ମତି 

            ଲଗାଅ ସେତିକି ବାବୁ  ।

ଦରକାର ଯେତେ        ସେତିକି ରେ ଶାନ୍ତି 

           ହୋଇଲେ ମୁକ୍ତି ଲଭିବୁ  ।।     ।।୧୪।।

ଜ୍ଞାନର ଗାରିମା            ନଥାଏ ମୋହର

            କବିତାରେ ନାହିଁ ସିଦ୍ଧି   ।

ତ୍ରୁଟି ଥିଲେ କିଛି             କ୍ଷମା ଟି ମାଗୁଛି

           ଆହେ କରୁଣା ବାରିଧି  ।।      ।।୧୫।।

                        ******

                                            By-Prakash