ପୁଲିସ ଆଉ ଇଲିସି

ଏକ ଲୋକ କଥା ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ କାହାଣୀ :-
କଥାରେ ଅଛି...

 “ଚାକିରୀ କରିବ ପୁଲିସ 
       ମାଛ ଖାଇବ ଇଲିସି ”

    ବହୁ ବର୍ଷ ତଳର କଥା। ସେତେବେଳେ ଆମ ଗାଁରେ ଇଲିସି ମାଛର ନାଁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଟିରେ ପାଣି ଆସି ଯାଉଥିଲା। ବଜାରରେ ଇଲିସି ଆସିଲେ ଲୋକେ ଦୂରରୁ ଦେଖି ମନ ଭରାଉ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଣିବା ପାଇଁ ପକେଟ ଅନୁମତି ଦେଉ ନଥିଲା। 

କଣ୍ଟାପଡା ଗାଁର ଚା’ ଦୋକାନରେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ କିଛି ବୃଦ୍ଧ ବସି ଖବରକାଗଜ ପଢ଼ୁଥିଲେ ଓ ଦେଶ-ଦୁନିଆର ଚର୍ଚ୍ଚା କରୁଥିଲେ।

ଦିନେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ନଟିଆ ମଉସା କହିଲେ,
“ଆମ ଗାଁର ରଘୁ ପୁଲିସ ଚାକିରି ପାଇଗଲା ବୋଲି ଶୁଣିଲି।”
ପାଖରେ ବସିଥିବା ଯୁବକ ମଧୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କହିଲା,
“ହଁ, ଆଉ ଗତକାଲି ଗାଁ ବଜାରରୁ ଦୁଇଟା ଇଲିସି କିଣି ନେଇଛି!”

ଚା’ ଦୋକାନରେ ହସର ରୋଳ ପଡ଼ିଗଲା।
ଆଉ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଯଦୁଆ ଗମ୍ଭୀର ମୁହଁ କରି କହିଲେ,
“ଆରେ, ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? ଆମ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରବାଦ ଥିଲା—

‘ଚାକିରୀ କରିବ ପୁଲିସ,
ମାଛ ଖାଇବ ଇଲିସି।’

ପାଖରେ ବସିଥିବା ଯୁବକ ମଧୁ ତୁରନ୍ତ ପଚାରିଲା,
“କାକା, ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?”

ବୃଦ୍ଧ ଚା’ ପିଉ ପିଉ କହିଲେ,
“ବାବୁ, ସେତେବେଳେ ଇଲିସି ମାଛ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା ରାଜାଙ୍କ ଭୋଜନ ଭଳି। ମାସକୁ ଥରେ-ଦୁଇ ଥର ଇଲିସି ଖାଇବା ମାନେ ବଡ଼ କଥା। ତେଣୁ ଲୋକେ ମଜାରେ କହୁଥିଲେ—ପୁଲିସ ଚାକିରି କଲେ ଏତେ ଟଙ୍କା ମିଳେ ଯେ ଇଲିସି ଖାଇପାରିବ!”

ମଧୁ ପୁଣି ହସି କହିଲା,
“ତେବେ କାକା, ସେତେବେଳେ ପୁଲିସ ଚାକିରି ଏତେ ଲାଭ ଜନକ ଥିଲା?”

ବୃଦ୍ଧ ଯଦୁଆ ଆଖି ମାରି କହିଲେ,
“ବେତନ କେତେ ଥିଲା ମୁଁ ଜାଣେନି। କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା ଥିଲା—ବେତନରେ କେବଳ ଭାତ, 
ଆଉ ‘ଅନ୍ୟ ଆୟ’ରେ ବୋଧେ ଇଲିସି!”

ପୁଣି ହସର ରୋଳ।

କିଛି ସମୟ ପରେ ଆଉ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ କହିଲେ,

“କିନ୍ତୁ ସମୟ ବଦଳି ଗଲାଣି । ଆଜି ଇଲିସି ଖାଇବା ପାଇଁ ପୁଲିସ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ। ପରିଶ୍ରମ କରି ରୋଜଗାର କରୁଥିବା ଯେକୌଣସି ଲୋକ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଇଲିସି କିଣିପାରେ।

ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରବାଦଟି ଆମକୁ ସେ ସମୟର ଏକ ସାମାଜିକ ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ ମନେ ପକାଇଦିଏ—ଯେଉଁ ସମୟରେ ଇଲିସି ଥିଲା ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ପୁଲିସ ଚାକିରିକୁ ନେଇ ଲୋକମୁଖରେ ଏକ ବିଶେଷ ରସିକ ଧାରଣା ଚାଲିଥିଲା।
          ଚା’ ଦୋକାନର ଆଲୋଚନା ଶେଷ ହେଲା। ହେଲେ ସେହି ପୁରୁଣା ପଦଟି ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକମୁଖରେ ରହିଗଲା—
“ଚାକିରୀ କରିବ ପୁଲିସ,
ମାଛ ଖାଇବ ଇଲିସି!” 

ଏଠାରେ ପଦ ଦୁଇଟି ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ତା’ ଭିତରେ ଲୁଚିଛି ଏକ ପୁରୁଣା ସମୟର :-ଅର୍ଥନୀତି, 
ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା ଓ ରସିକ :-ସାମାଜିକ ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ ଚିତ୍ର
ଦୂରଭାଷା :୯୪୩୮୯୦୭୮୯୮