ଲାଇବ୍ରେରୀ
ପ୍ରୋଫାଇଲ୍
କୋଶେ କୋଶେ ପାଣି ବଦଳେ, ଚାରି କୋଶେ ବାଣୀ
କୋଶେ କୋଶେ ପାଣି ବଦଳେ, ଚାରି କୋଶେ ବାଣୀ
କୋଶେ କୋଶେ ପାଣି ବଦଳେ, ଚାରି କୋଶେ ବାଣୀ
ନାମ ତା’ର ଥିଲା ରାମଚନ୍ଦ୍ର। କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ତାକୁ “ରାମୁ” କହୁଥିଲେ। ସେ କଟକର ଲୋକ। ତା’ର ସାଙ୍ଗ ଥିଲା ସମ୍ବଲପୁରର ବିକାଶ। ଆଉ ଗୋଟେ ସାଙ୍ଗ ଥିଲା ବ୍ରହ୍ମପୁରର ସୁରେଶ। ତିନିଜଣ ମିଶି ଗୋଟେ ଦିନ ସାଇକେଲ୍ରେ ବାହାରିଲେ ଦେଶ ଦେଖିବାକୁ।
ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ରାମୁ କହିଲା, “ଆଜି ଦୁଧ ପିଇବା।”
ବିକାଶ ହସିଲା, “ଦୁଧ କ’ଣ? ଗୋରସ କହ!”
ସୁରେଶ ଟାଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲା, “ତୁମେ ଦୁହେଁ ଭୁଲ୍। ଆମ ପାଖେ ତାକୁ ପାତଲ୍ ଘଣ୍ଟା କହନ୍ତି!”
ତିନିଜଣ ହସି ପଡ଼ିଲେ। ରାମୁ କହିଲା, “କୋଶେ କୋଶେ ପାଣି ବଦଳେ, ଚାରି କୋଶେ ବାଣୀ। ଏହି ତ ଭାରତ!”
ସେମାନେ ଆଗକୁ ଗଲେ। ଗୋଟେ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଗୋଟେ ବୁଢ଼ା ମଣିଷ ବସିଥିଲା। ରାମୁ ପଚାରିଲା, “କାକା, ଏଇ ଗଛର ନାଁ କ’ଣ?”
ବୁଢ଼ା କହିଲା, “ସଜନା।”
ଆଉ ଗୋଟେ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ପଚାରିବାରୁ ଲୋକେ କହିଲେ, “ମୁନିକା।”
ରାମୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲା। “ଏଇ ତ ସେଇ ଗଛ! କିନ୍ତୁ ନାଁ ବଦଳିଗଲା!”
ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲା। ସେମାନେ ଗୋଟେ ଧାବାରେ ବସିଲେ। ରାମୁ କହିଲା, “ଭାତ ଦିଅ।”
ଧାବାୱାଲା କହିଲା, “ଏଇଠି ସାଦମ୍ କୁହାଯାଏ।”
ବିକାଶ କହିଲା, “ଆମ ପାଖେ ଚାୱଲ୍।”
ସୁରେଶ ହସିଲା, “ଭୋକ ତ ସବୁଠି ସମାନ!”
ରାତିରେ ସେମାନେ ଗୋଟେ ଗଛ ତଳେ ବସି କଥା ହେଉଥିଲେ। ରାମୁ କହିଲା, “ମୋ ବାପାଙ୍କ ସାନଭାଇଙ୍କୁ ଆମେ ଦାଦା କହୁ। ବଙ୍ଗଳାରେ ବଡ଼ଭାଇଙ୍କୁ ଦାଦା କହନ୍ତି। ଆମ ଆଈ ମାନେ ବୋଉର ବୋଉ। ମରାଠୀରେ ବୋଉକୁ ହିଁ ଆଈ କହନ୍ତି। ଆମେ ପିଲା କହୁ, ହିନ୍ଦୀରେ କୁକୁର ଛୁଆକୁ ପିଲ୍ଲା କହନ୍ତି।”
ବିକାଶ କହିଲା, “ଏଇଥିପାଇଁ ତ ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରନ୍ତି। ଗୋଟେ ନାଁ ଭାରତରେ ଭଲ ଲାଗେ, ଜାପାନରେ ଅର୍ଥ ଓଲଟା ହୋଇଯାଏ। ସ୍ପାନିସ୍ରେ ‘ନୋଭା’ ମାନେ ‘ଚାଲେ ନାହିଁ’। କିଏ ଏମିତି କାର୍ କିଣିବ?”
ସୁରେଶ ଧୀରେ କହିଲା, “ଭାଷା ବଦଳେ, ପାଣି ବଦଳେ, ବାଣୀ ବଦଳେ। କିନ୍ତୁ ମଣିଷର ଭୋକ, ହସ, ଲୁହ କେବେ ବଦଳେ ନାହିଁ। ଏହି ବିବିଧତା ଭିତରେ ଏକତାକୁ ବୁଝିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ବ୍ରାଣ୍ଡିଙ୍ଗ। ଆଉ ଏହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମଣିଷପଣିଆ।”
ତିନିଜଣ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। ଆକାଶରେ ତାରା ଝଲସୁଥିଲା। ଦୂରରୁ ଗୋଟେ ନଦୀର ଶବ୍ଦ ଆସୁଥିଲା। ପବନ ଗଛର ପତ୍ରକୁ ହଲାଉଥିଲା। ସେମାନେ ବୁଝିଗଲେ—ଭାରତ ଏକ ଦେଶ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱ ସଂଗ୍ରହାଳୟ। ପ୍ରତି କୋଶରେ ନୂଆ ଭାଷା, ନୂଆ ଗନ୍ଧ, ନୂଆ କାହାଣୀ। କିନ୍ତୁ ସବୁ କାହାଣୀର ଶେଷରେ ଗୋଟେ ହିଁ କଥା—ମଣିଷ।
ରାମୁ ହସିଲା। “ଆଜି ଆମେ ତିନିଜଣ ଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ କଥା ହେଲୁ। କିନ୍ତୁ ଭୋକ ଲାଗିଲା ସମାନ। ହସିଲୁ ସମାନ। ଆଉ ଏଇ ତାରା ଦେଖି ଚୁପ୍ ହେଲୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ।”
ସେଦିନ ରାତିରେ ତିନିଜଣ ଗଛ ତଳେ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଗୋଟେ ବିଶାଳ ଭାରତ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରତି ପାହାଡ଼, ପ୍ରତି ନଦୀ, ପ୍ରତି ଜଙ୍ଗଲ ନିଜ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଛି। କିନ୍ତୁ ସବୁ ଭାଷାର ଶେଷରେ ଗୋଟେ ହିଁ ଗୀତ—ମଣିଷର ଗୀତ।
