~~~ବୋଝ~~~​ କାନନ ବାଳା ନାୟକ

 ​ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏକ ଅଭିଜାତ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ସପ୍ତମ ମହଲାର ବାଲକୋନିରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହୋଇ ବସିଥିଲେ ମାଧବ ବାବୁ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିବାର ଦେଖି ସ୍ତ୍ରୀ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ଏକ ଟ୍ରେ-ରେ ଦୁଇ କପ୍ ଚା’ ଧରି ଆସିଲେ। ମାଧବ ବାବୁଙ୍କ ହାତକୁ ଗୋଟିଏ କପ୍ ଚା’ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ, ଆର କପ୍‌ଟିକୁ ନିଜେ ଧରି ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଚୌକିରେ ବସିପଡ଼ିଲେ। ସେ ପଚାରିଲେ, "କଣ ଭାବୁଛ? ଝିଅ ବାହାଘର କଥା? ତୁମ ବନ୍ଧୁ ସୁରେଶ ବାବୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବର କଣ ହେଲା?" ​ମାଧବ ବାବୁ କୋହଭରା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "କଣ ହେବ ଆଉ, ଏଇଥର ବି ପୁଅ ଘର ଲୋକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିଦେଲେ। କହିଲେ— ଝିଅ ଏତେ ପାଠ ପଢ଼ିଛି, ଚାକିରି କରୁଛି, ପୁଣି ସହରର ଚାଲିଚଳନରେ ବଢ଼ିଛି, ସେ ଆମ ପରିବାରରେ ଚଳିପାରିବ ନାହିଁ।" ​ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ କହିଲେ, "ଏଇଟା କେବଳ ଏକ ବାହାନା। ପାଠ ପଢ଼ି ଚାକିରି କରିଥିବା ସହରୀ ଝିଅମାନେ କଣ ବିବାହ କରୁନାହାନ୍ତି? ତୁମେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୁଅନି, ତା’ ଭାଗ୍ୟରେ ଯାହା ଲେଖାଥିବ, ତାହା ହିଁ ହେବ।" ​ମାଧବ ବାବୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ସବୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ହାତରେ ହାତ ବାନ୍ଧି ବସିହେବନି। ବର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ତ ଜାରି ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ​ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଝିଅ 'ଇପ୍‌ସିତା'। ସେ ଏକ ମଲ୍ଟିନ୍ୟାସନାଲ କମ୍ପାନୀରେ ସିନିୟର ସଫ୍ଟୱେର୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ। ବୟସ ତିରିଶ ଟପିଲାଣି। ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ତିନି-ଚାରି ବର୍ଷ ହେଲାଣି ଝିଅ ବାହାଘର ପାଇଁ ବରପାତ୍ର ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ହେଲେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାହ ସ୍ଥିର ହୋଇପାରୁନି। ପ୍ରାୟ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ବରପାତ୍ରମାନେ ଇପ୍ସିତାଠାରୁ କମ୍ ପାହ୍ୟାରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦରମା ମଧ୍ୟ ତା’ଠାରୁ କମ୍ ଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କ ପୁରୁଷତାନ୍ତ୍ରିକ ଅହଂକାରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲା। ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଦେଉଥିଲେ। ଯଦିଓ ଇପ୍ସିତାର ଏଥିରେ କିଛି ଆପତ୍ତି ନଥିଲା, ସେ କେବଳ ଜଣେ ଭଲ ଓ ବୁଝିବା ଭଳି ଜୀବନସାଥୀ ଚାହୁଁଥିଲା। ​ଝିଅର ବିବାହ ହୋଇପାରୁ ନଥିବା ଯୋଗୁଁ ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ସାଇ-ପଡ଼ିଶା ଏବଂ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କଠାରୁ ନାନା କଥା ଓ ଟାହିଟାପରା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ପାର୍ଟିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୋସାଇଟି ମିଟିଂ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ କଟୁ କଥା ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ପଡ଼ିଶା ଘରର ମିସେସ୍ ଚୌଧୁରୀ ଦିନେ ଲିଫ୍ଟରେ ଯାଉ ଯାଉ କହିଲେ, "ଅଫିସର ହେଲେ କ’ଣ ହେବ ସୁମିତ୍ରା? ଝିଅ ବୟସ ଗଡ଼ିଗଲାଣି। ସହରରେ ଏମିତି ଝିଅମାନେ ନିଜ କ୍ୟାରିୟର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଶେଷରେ ବାପା-ମାଆଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଉପରେ ବୋଝ ହୋଇ ରହିଯାଆନ୍ତି।" ସହରୀ ସମାଜ ଗାଁଠାରୁ ଅଧିକ ଆଧୁନିକ ଦେଖାଗଲେ ବି, ଉଭୟଙ୍କ ଭିତରର ମାନସିକତା ପ୍ରାୟ ସମାନ ଥିଲା। ​ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ବାଲକୋନିରେ ବସି କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଘରେ ଲ୍ୟାପଟପ୍‌ରେ କୋଡିଂ କରୁଥିବା ଇପ୍‌ସିତା କ୍ଳାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରିବାରୁ ଟିକେ ପବନ ଖାଇବାକୁ ବାଲକୋନି ଆଡ଼କୁ ଆସିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ବାପା-ମାଆଙ୍କ କଥା ତା’ କାନରେ ବାଜିଲା। ଆଜିର ପ୍ରଫେସନାଲ ଦୁନିଆରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଦିନରାତି ଏକ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏ ସମାଜ ପାଇଁ ତାର ସଫଳତାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନଥିଲା; କେବଳ ସେ 'ଅବିବାହିତା' ଥିଲା ବୋଲି! ଝିଅ ଯେତେ ବଡ଼ ଚାକିରି କରୁ ବା ଯେତେ ବଡ଼ ସଫଳତା ପାଉ, ଯଦି ବିବାହ ହୋଇପାରିଲାନି, ତେବେ ସମାଜ ଆଖିରେ ତା’ ଜୀବନ ମୂଲ୍ୟହୀନ। ଇପ୍ସିତା ମନେ ମନେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ପାଇଲା। ହେଲେ ସେ ନିଜ କ୍ଷୋଭ ଓ ଲୁହକୁ କୀ-ବୋର୍ଡ଼ର ଶବ୍ଦ ଭିତରେ ଚାପିଦେଲା। ତାର ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା ସମୟ ଦିନେ ନା ଦିନେ ନିଶ୍ଚୟ ବଦଳିବ। "ଅବିବାହିତ ଝିଅ ପରିବାର କିମ୍ବା ସମାଜ ପାଇଁ ବୋଝ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବଡ଼ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବଦାନ"— ଏହା ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରମାଣ କରି ଦେଖାଇବ। ​ସତକୁ ସତ ତାର ସେହି ବିଶ୍ୱାସ ଦିନେ ବାସ୍ତବତାର ରୂପ ନେଲା। ନିୟତି ଏମିତି ଏକ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ଓ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ଲୋକଙ୍କ ଆଖି ଖୋଲିଦେଲା। ସେହି ବର୍ଷ ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା (Recession) ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଯୁବକ ଚାକିରି ହରାଇଲେ। ଇପ୍ସିତାକୁ ବୋଝ କହୁଥିବା ପଡ଼ୋଶୀ ମିସେସ୍ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ‘ଅଭିଷେକ’ ମଧ୍ୟ ଏଥିରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଲାନି। ପୁଅ ବ୍ୟାଙ୍କ ଲୋନ୍ କରି ଫ୍ଲାଟ୍‌ଟି କିଣିଥିଲା। ଚାକିରି ଚାଲିଯିବା ଯୋଗୁଁ ଚୌଧୁରୀ ବାବୁଙ୍କ ପରିବାର ଉପରେ ଘୋର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ମାଡ଼ିଆସିଲା, ଏପରିକି ବ୍ୟାଙ୍କ ତାଙ୍କ ଫ୍ଲାଟ୍ ଜବତ କରିବାକୁ ନୋଟିସ୍ ଦେଲା। ଏହି ମାନସିକ ଆଘାତ ସହ୍ୟ କରି ନପାରି ଚୌଧୁରୀ ବାବୁ ହୃଦଘାତର ଶିକାର ହୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ। ବିପଦ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ସବୁ ରକ୍ତର ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଲେ। ​ଏଭଳି କଠିନ ସମୟରେ ଇପ୍ସିତା ଆଗକୁ ଆସିଲା। ସେ ତାର କର୍ପୋରେଟ୍ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ବଳରେ ମิସେସ୍ ଚୌଧୁରୀ ଓ ଅଭିଷେକକୁ ସାହସ ଦେଲା। ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଞ୍ଚୟରୁ ଟଙ୍କା ଦେଇ ଚୌଧୁରୀ ବାବୁଙ୍କ ମେଡିକାଲ ବିଲ୍ ଭରିଲା ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରଫେସନାଲ ସମ୍ପର୍କକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀରେ ଚାକିରିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରିଦେଲା। ଇପ୍ସିତାର ଏହି ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ମାନବିକତା ଦେଖି ସାରା ସୋସାଇଟି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ସମସ୍ତେ ହୃଦଙ୍ଗମ କଲେ ଯେ, ଯାହାକୁ ଦିନେ ବୋଝ ବୋଲି କହି ସେମାନେ ଟାହିଟାପରା କରୁଥିଲେ, ପ୍ରକୃତରେ ସେ ବୋଝ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍କଟ ସମୟର ସାହାରା; ତାଙ୍କ ଦିଗହରା ଜୀବନରୂପୀ ଜାହାଜର ବତୀଘର। ସେମାନେ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ଝିଅ କେବେ ବୋଝ ନୁହେଁ, ସେ ସଙ୍କଟ ସମୟର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ରୟ। ଇପ୍ସିତାର ସାହାଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଚୌଧୁରୀ ବାବୁ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ​ଦିନେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ବାଲକୋନିରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ଘରର କଲ୍‌ବେଲ୍ ବାଜିଲା। ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ କବାଟ ଖୋଲି ଦେଖିଲେ ସାମ୍ନାରେ ମିସେସ୍ ଚୌଧୁରୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଭିଷେକଙ୍କ ସହ ହାତରେ ମିଠା ପ୍ୟାକେଟ୍ ଧରି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ମิଠା ପ୍ୟାକେଟ୍‌ଟିକୁ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀଙ୍କ ହାତକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ କେଇ ବୁନ୍ଦା ଅନୁତାପର ଅଶ୍ରୁ ଗଡ଼ିପଡ଼ିଲା। ସେ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ମୋତେ କ୍ଷମା କରିଦିଅ ସୁମିତ୍ରା! ମୁଁ ଦିନେ ଅହଂକାର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ଇପ୍ସିତାକୁ ତୁମ ଉପରେ 'ବୋଝ' ବୋଲି କହିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଯେ ଝିଅ କେବେ ବୋଝ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ତ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀ। ଯେଉଁ ଝିଅ ପର ପରିବାର ପାଇଁ ଏତେ କରିପାରେ, ସେ ଯେଉଁ ଘରର ବୋହୂ ହେବ, ସେ ଘର ସ୍ୱର୍ଗ ପାଲଟିଯିବ। ମୁଁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଇପ୍ସିତାର ହାତ ମାଗିବାକୁ ଆସିଛି। ଆପଣମାନେ ଯଦି ରାଜି ହେବେ, ମୁଁ ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟବତୀ ମଣିବି।" ​ମାଧବ ବାବୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଗଡ଼ିଗଲା। ମିସେସ୍ ଚୌଧୁରୀ ଇପ୍ସିତାକୁ ପାଖକୁ ଡାକି ତା’ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ରଖି କହିଲେ, "ମାଆ! ମୁଁ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖଙ୍କ ଭଳି ତୋତେ କେତେ କଥା କହିଛି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ତୁ ପ୍ରମାଣ କରିଦେଇଛୁ ଯେ, ଝିଅ କେବେ ବାପା-ମାଆ କି ସମାଜ ପାଇଁ ବୋଝ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରୟଦାତ୍ରୀ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପତ୍ତି (Asset)।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇପ୍ସିତା ମନେ ମନେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଗଲା। ​ଆଜି ସେ କାହା ପାଇଁ ବୋଝ ନଥିଲା, କେବଳ ଜଣେ ସଫଳ ନାରୀ ନଥିଲା, ବରଂ ସେ ଥିଲା ଜଣେ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଝିଅ, ଯିଏ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ବଳରେ ସହରର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମାନସିକତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା। ଅତିରିକ୍ତ କମିଶନର (ଅପିଲ) ଦ୍ରବ୍ୟଓସେବା କର,ପୁରୀ ଚକଲା,ପୁରୀ