🦧ବଣ ମଣିଷର ଶେଷ ଚିଠି🦧

     ଦୂର ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଞ୍ଚଟି ଛୋଟ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ ରହୁଥିଲେ—ତିନୋଟି ପୁଅ ଓ ଦୁଇଟି ଝିଅ । ସେମାନେ ନିଜ ମାଆମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଛର ଡାଳରୁ ଡାଳକୁ ଝୁଲି ଖେଳୁଥିଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ଜୀବନ ଶିଖୁଥିଲେ। ହଠାତ୍ ଦିନେ ସେମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତ ଜୀବନରେ ଅଶାନ୍ତ ଲହରୀ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା। କିଛି ଚୋରା ଚାଲାଣକାରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ମାଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରି ଚୋରି କରି ନେଲେ। ଦୂର ଏକ ଅଜଣା ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇଯାଇ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଭୟଭୀତ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟ ପାଞ୍ଚଟି ଶିଶୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ—ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଘର କେଉଁଠି, ସେମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ କେଉଁଠି? ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ଏକ ଚିଡ଼ିଆଖାନାକୁ ନିଆଗଲା। ପ୍ରତିଦିନ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।
“ଆହା! କେତେ ସୁନ୍ଦର!”
“ଦେଖ, କିପରି ଖେଳୁଛନ୍ତି!”
ଲୋକମାନେ ହସୁଥିଲେ, ଫଟୋ ଉଠାଉଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ନେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କେହି ପଚାରୁନଥିଲେ—ସେହି ଛୋଟ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭିତରେ କ’ଣ ଚାଲିଛି?
ଦିନେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚିଡ଼ିଆଖାନା ନୀରବ ହୋଇଗଲା। ପାଞ୍ଚଟି ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ଲୁହା ବାଡ଼ ଭିତରେ ବସିଥିଲେ।
ଜଣେ ପୁଅ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଚାହିଁ ଧୀରେ କହିଲା,
“ଆମେ ଏଠାରେ କାହିଁକି?”
ଅନ୍ୟଜଣେ ପୁଅ କହିଲା,
“ଆମକୁ ଆମ ମାଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରାଗଲା। ଆମେ ଏହି ଜୀବନ କେବେ ଚାହିଁନଥିଲୁ।”
ତୃତୀୟ ଜଣ ପୁଅଟି ଲୁହା ବାଡ଼କୁ ଛୁଇଁ କହିଲା,
“ମଣିଷମାନେ ଆମକୁ ‘ବଣ ମଣିଷ ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମର ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି—ମଣିଷମାନେ ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେବେ କି?”
ଛୋଟ ଝିଅଟି ଦୁଃଖରେ ବାହାରକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁ କହିଲା,
“ତୁମ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆଇନ ଅଛି, ନିୟମ ଅଛି, ଅଧିକାର ଅଛି। ତୁମେ ନିଜକୁ ସଭ୍ୟ ବୋଲି କହୁଛ। କିନ୍ତୁ ଆମର କ’ଣ? ଆମର କ’ଣ ବଞ୍ଚିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ?”
ଅନ୍ୟ ଝିଅଟି କହିଲା,
“ଆମେ ତୁମମାନଙ୍କର ମନୋରଞ୍ଜନ ଚାହୁଁନାହୁଁ। ଆମେ ଏହି ଲୁହା ବାଡ଼ ଚାହୁଁନାହୁଁ। ଆମେ ଆମ ଜଙ୍ଗଲ ଚାହୁଁ। ଆମ ମାଆମାନଙ୍କୁ ଚାହୁଁ। ଆମଠାରୁ ଛଡ଼ାଇ ନିଆ ଯାଇଥିବା ସ୍ୱାଧୀନତା ଚାହୁଁ।”
ପାଞ୍ଚଟି ଶିଶୁ ତା’ପରେ ଲୁହା ବାଡ଼ ଭିତରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଯେପରି କହୁଥିଲା—
“ଆମେ ତୁମର ଖେଳନା ନୁହେଁ।
ଆମେ ତୁମର ମନୋରଞ୍ଜନର ସାଧନ ନୁହେଁ।
ଆମର ମଧ୍ୟ ଭୟ ଅଛି, ଭଲପାଇବା ଅଛି, ମାଆ ପାଇଁ ମମତା ଅଛି।
ତୁମେ ଆମକୁ ଆମ ମାଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରିଛ। ନା ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଚିହ୍ନିଛୁ ନା ଖାଇ ଜାଣିଛୁ। ସବୁ ଆମ ମାଆ ଶିଖାଇ ଥାନ୍ତା। ଆମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଆମେ ମାଆ ପାଖରେ ରହୁ। ତୁମେ ସଭ୍ୟ ସମାଜ ମଣିଷ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ବଣ ମଣିଷ। ଇତିହାସ କୁହେ ତୁମ ସୃଷ୍ଟି ଆଗରୁ ଆମର ଜାତ। ତୁମ ସହିତ ଆମେ ଚଳି ପାରିବୁ ନାହି କି କଥା ହୋଇ ପାରିବୁ ନାହିଁ। ଆମ ସମାଜ ଆମ ଭାଷା ଆମକୁ ବଡ଼। ଦୟାକରି ଆମଠାରୁ ଆମ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଛଡ଼ାଇ ନିଅନାହିଁ।”
.... ଚିଡ଼ିଆ ଖାନା ବୁଲି ଆସିଥିବା ଜଣେ ଛୋଟ ପିଲା ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଠାରୁ ସେହି କୁନି ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ ରୂପୀ ବଣ ମଣିଷଙ୍କ କାହାଣୀ ଶୁଣୁଥିଲା । ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନୀରବ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସେ ପାଞ୍ଚଟି ନିରୀହ ପ୍ରାଣୀକୁ ଖାଲି ଲୁହା ବାଡ଼ ଭିତରେ ଦେଖିଲା ନାହିଁ।
ସେ ଦେଖିଲା—ପାଞ୍ଚଟି ମାତୃ ହରା ଶିଶୁ।
ସେ ବାଡ଼ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ତା ବାପାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା....?
“ବାପା, ଯଦି କେହି ମୋତେ ମୋ ମାଆଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏହିପରି ବନ୍ଦୀ କରି ରଖିଥାନ୍ତା, ତାହା କ’ଣ ନ୍ୟାୟ ହୋଇଥାନ୍ତା ?”
ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ନଥିଲା।
ପରଦିନ ସେହି ପିଲାଟି ଏକ ଛୋଟ କାଗଜରେ ଲେଖି ଚିଡ଼ିଆଖାନା ବାହାରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟର ଟାଙ୍ଗିଦେଲା —
💥“ମଣିଷ ହେବାର ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବା ନୁହେଁ। ମଣିଷ ହେବାର ଅର୍ଥ—ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ସୁରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା।”💥
  ଚିଡ଼ିଆଖାନାର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଓ ବନ୍ୟଜୀବ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମିଶି ସେହି ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଉପଯୁକ୍ତ ଯତ୍ନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶକୁ ଫେରାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ନେଇ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପାଞ୍ଚଟି ଛୋଟ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ 🦧ମଣିଷର ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିପାରୁ ନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବୋଧହୁଏ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବୁଝିଥିଲେ—
   “ସ୍ୱାଧୀନତା।”
ସେହି ଦିନଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷା ହୋଇଗଲା—
ବନ୍ୟଜୀବ ଆମର ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସହଯାତ୍ରୀ।
ସେମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ନୁହେଁ—ସୁରକ୍ଷା କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମାନବିକତା।
ଆଜିର ଶିକ୍ଷା :-ପ୍ରକୃତିକୁ ଜିତିବା ମଣିଷର ମହତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ;
ପ୍ରକୃତିକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ମାନବିକତା