లింక్ ల మాయాజాలం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అనంతపురం జిల్లాలో చిన్న గ్రామానికి చెందిన శ్రీనివాసులు జీవితాంతం కష్టపడి కూడబెట్టిన పొదుపే అతని ఆస్తి. కూతురు ఇంజినీరింగ్ చదువు, భార్య గుండె శస్త్రచికిత్స కోసం ఎన్నో ఏళ్లుగా దాచుకున్న నాలుగు లక్షల రూపాయలు బ్యాంకు ఖాతాలో ఉన్నాయి. ఒక మధ్యాహ్నం అతని మొబైల్‌కు "మీ బ్యాంకింగ్ సేవలు నిలిపివేయబడతాయి. వెంటనే ఖాతాను ధృవీకరించండి" అనే సందేశం వచ్చింది. బ్యాంకు లోగో, అధికారిక భాష, అత్యవసర హెచ్చరిక... చూసిన వెంటనే అది నిజమైన సందేశమేనని భావించాడు. ఏమాత్రం అనుమానం లేకుండా లింక్‌ను నొక్కాడు.

కొన్ని సెకన్లలో ఒక యాప్ ఇన్‌స్టాల్ అయింది. ఫోన్ ఒక్కసారిగా మందగించింది. ఆ వెంటనే వరుసగా సందేశాలు రావడం ప్రారంభమైంది.

"రూ.50,000 డెబిట్..."

"రూ.1,20,000 డెబిట్..."

"రూ.2,30,000 డెబిట్..."

"బ్యాలెన్స్ – సున్నా."

శ్రీనివాసుల గుండె ఒక్కసారిగా బరువెక్కింది. చేతులు వణికిపోయాయి. కళ్లముందే జీవితకాల పొదుపు కరిగిపోవడాన్ని చూస్తూ నిస్సహాయంగా కూర్చుండిపోయాడు. ఫోన్‌ను ఎన్నిసార్లు ఆఫ్ చేసి ఆన్ చేసినా ప్రయోజనం లేకపోయింది. బ్యాంకుకు కాల్ చేసేలోపే డబ్బంతా వివిధ ఖాతాలకు బదిలీ అయిపోయింది.

ఇంట్లో విషాదం అలుముకుంది. భార్య కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది. కూతురు చదువు ఆగిపోతుందేమోనని ఆందోళన చెందింది. అయితే గ్రామంలోని పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయుడు వెంటనే 1930 సైబర్ హెల్ప్‌లైన్‌కు ఫిర్యాదు చేయాలని సూచించాడు. ఆలస్యం చేయకుండా శ్రీనివాసులు సమీప పట్టణ పోలీస్‌స్టేషన్‌కు చేరుకుని జరిగిన విషయాన్ని వివరించాడు.

కేసు బాధ్యతలను సర్కిల్ ఇన్‌స్పెక్టర్ రాఘవేంద్ర స్వీకరించాడు. సైబర్ దర్యాప్తులో నైపుణ్యం కలిగిన ఉపనిరీక్షకుడు మధుకర్  పాటు ప్రత్యేక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. "మొదటి గంటే కీలకం. డబ్బు ఇంకా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోనే తిరుగుతూ ఉండే అవకాశం ఉంది," అని చెప్పి వెంటనే దర్యాప్తు ప్రారంభించాడు.

పోలీసులు బ్యాంకుల నుంచి లావాదేవీల వివరాలు, సర్వర్ల నుంచి లాగ్ రికార్డులు, ఐపీ అడ్రస్‌లు, మొబైల్ ఐఎంఈఐ సంఖ్యలు, సిమ్ నమోదు వివరాలు, ఈ-వాలెట్ల సమాచారం, సీసీటీవీ దృశ్యాలు సేకరించారు. డబ్బు మొదట మూడు బ్యాంకు ఖాతాలకు, అక్కడి నుంచి పది క్రెడిట్ కార్డులకు, అనంతరం వేర్వేరు ఈ-వాలెట్లకు మళ్లినట్లు గుర్తించారు. ప్రతి లావాదేవీని నిమిషాల వారీగా విశ్లేషిస్తూ డిజిటల్ ఆనవాళ్లను కలుపుతూ ముందుకు సాగారు.

ిందితులు చాలా తెలివిగా వ్యవహరించారు. ప్రతి కొన్ని గంటలకు సిమ్ కార్డులు మార్చడం, నకిలీ ఆధార్‌లతో బ్యాంకు ఖాతాలు తెరవడం, డబ్బును చిన్న చిన్న మొత్తాలుగా విభజించి వేర్వేరు ఖాతాలకు పంపించడం ద్వారా పోలీసులను దారి మళ్లించేందుకు ప్రయత్నించారు. అయినప్పటికీ ఒక చిన్న పొరపాటు చేశారు. ఒక ఈ-వాలెట్‌ను యాక్టివేట్ చేసే సమయంలో ఉపయోగించిన మొబైల్ టవర్ లొకేషన్, అదే సమయంలో ఏటీఎం వద్ద నమోదైన సీసీటీవీ దృశ్యం, టోల్‌ప్లాజా ఫాస్టాగ్ రికార్డు... ఈ మూడు ఆధారాలు ఒకే వ్యక్తి వైపు చూపించాయి.

ఆ సమాచారంతో ప్రత్యేక బృందం వెంటనే మధ్యప్రదేశ్ కి బయలుదేరింది. అక్కడి పోలీసులతో సమన్వయం చేసుకుని సంయుక్త ఆపరేషన్ ప్రారంభించింది. కానీ నిందితులు అప్పటికే అద్దె ఇల్లు ఖాళీ చేసి మరో ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయారు. వెనుదిరగకుండా బృందం మొబైల్ టవర్ డంప్ డేటా, రైల్వే రిజర్వేషన్ వివరాలు, టోల్‌ప్లాజా కెమెరాలు, ఏటీఎంల వద్ద నమోదైన సీసీటీవీ దృశ్యాలను గంటల తరబడి విశ్లేషించింది. చివరకు ఒక పారిశ్రామిక ప్రాంతంలోని పాడుబడిన గోదాం వద్ద వారి కదలికలను గుర్తించింది.

మూడో రోజు తెల్లవారుజామున పోలీసులు గోదాం చుట్టూ నిశ్శబ్దంగా మాటువేశారు. లోపల నుంచి ఇద్దరు బయటకు రాగానే వారిని చుట్టుముట్టారు. ఒక్కసారిగా పరిస్థితిని గ్రహించిన నిందితులు పరుగులు తీశారు. ఒకడు మోటార్‌సైకిల్‌పై దూసుకెళ్లగా, మరొకడు ఇరుకైన సందుల్లోకి పారిపోయాడు.

"ఎవరూ తప్పించుకోకూడదు... రెండు వైపులా దిగ్బంధనం చేయండి!" అని రాఘవేంద్ర వైర్‌లెస్‌లో ఆదేశించాడు.

కొన్ని నిమిషాల పాటు ఉత్కంఠభరితమైన చేజింగ్ సాగింది. మోటార్‌సైకిల్‌ను వెంటాడుతున్న కానిస్టేబుల్ జయదేవ్ తన వాహనంతో అతడిని అడ్డగించాడు. మరోవైపు మధుకర్ బృందం సందుల్లో పరుగెత్తిన నిందితుడిని వెంబడించి ఒక పాత గోడ దాటబోతున్న సమయంలో నేలకూల్చి అదుపులోకి తీసుకుంది. ఇద్దరికీ సంకెళ్లు వేయగానే ఆ ఆపరేషన్ విజయవంతమైంది.

విచారణలో అసలు ముఠా వ్యవహారం బయటపడింది. దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల్లో బ్యాంకుల పేరుతో వేలాది నకిలీ సందేశాలు పంపడం, ప్రజల చేత రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్‌లు ఇన్‌స్టాల్ చేయించడం, వారి మొబైల్‌లను పూర్తిగా నియంత్రించి బ్యాంకు ఖాతాల నుంచి డబ్బు బదిలీ చేయడం వారి నేరపద్ధతి. దర్యాప్తు కొనసాగించగా వారి వెనుక మరో పెద్ద నెట్‌వర్క్ ఉన్నట్లు తేలింది. నిందితుల మొబైల్ ఫోన్‌ల నుంచి లభించిన చాట్‌లు, క్రిప్టెడ్ ఫైళ్లు, డిజిటల్ వాలెట్ల లావాదేవీలు, బ్యాంకు ఖాతాల జాబితా ఆధారంగా మరో ముగ్గురు సహచరులను కూడా గుర్తించి స్థానిక పోలీసుల సహకారంతో అదుపులోకి తీసుకున్నారు.

వారి వద్ద నుంచి మూడు ల్యాప్‌టాప్‌లు, ముప్పైకి పైగా మొబైల్ ఫోన్‌లు, వందలాది సిమ్ కార్డులు, నకిలీ ఆధార్ కార్డులు, డెబిట్ కార్డులు, చెక్‌బుక్‌లు, అనేక బ్యాంకు పాస్‌బుక్‌లు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఫోరెన్సిక్ నిపుణులు పరికరాలను పరిశీలించగా దేశవ్యాప్తంగా నమోదైన పలు సైబర్ మోసాలకు సంబంధించిన ఆధారాలు లభించాయి. వెంటనే సంబంధిత బ్యాంకులకు సమాచారం అందించి నిందితుల నియంత్రణలో ఉన్న ఖాతాలను స్తంభింపజేశారు. వేగవంతమైన చర్యల ఫలితంగా శ్రీనివాసుల ఖాతా నుంచి అపహరించిన నాలుగు లక్షల రూపాయలను పూర్తిగా రికవరీ చేయగలిగారు.

అవసరమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఆ మొత్తాన్ని శ్రీనివాసులకు అప్పగించారు. డబ్బును చేతుల్లోకి తీసుకున్న అతని కళ్లలో ఆనందభాష్పాలు మెరిశాయి.

"డబ్బు పోయిందంటే మా జీవితమే ముగిసిందనుకున్నాం. మీరు తిరిగి మా ఆశలను తీసుకొచ్చారు," అని చేతులు జోడించి పోలీసులకు కృతజ్ఞతలు తెలిపాడు.

విలేకరుల సమావేశంలో ఇన్‌స్పెక్టర్ రాఘవేంద్ర మాట్లాడుతూ,

"తెలియని లింకులను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ క్లిక్ చేయవద్దు. ఓటీపీలు, పిన్ నంబర్లు, బ్యాంకు వివరాలు ఎవరికీ చెప్పవద్దు. సైబర్ మోసం జరిగిన వెంటనే 1930 హెల్ప్‌లైన్‌కు సమాచారం ఇవ్వండి లేదా సమీప పోలీస్‌స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు చేయండి. తొలి గంటలో స్పందిస్తే డబ్బు తిరిగి పొందే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి," అని హెచ్చరించాడు.

శ్రీనివాసులు ఆ రోజు తిరిగి పొందింది నాలుగు లక్షల రూపాయలు మాత్రమే కాదు; డిజిటల్ ప్రపంచంలో అప్రమత్తతే నిజమైన రక్షణ అనే అమూల్యమైన జీవిత పాఠాన్ని కూడా. అదే సమయంలో, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, సూక్ష్మమైన దర్యాప్తు, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం, పోలీసుల పట్టుదల కలిసి పనిచేస్తే ఎంత తెలివిగా పన్నిన సైబర్ నేర ముఠానైనా చట్టం ముందు నిలబెట్టగలమనే సత్యాన్ని ఈ సంఘటన మరోసారి నిరూపించింది.