గురుసేవా తపస్వి — వేదుడు

మహాభారత ఆదిపర్వంలో గురుభక్తికి, సహనానికి, కర్తవ్యనిష్ఠకు ప్రతీకగా నిలిచిన శిష్యుడు వేదుడు. మహర్షి ఆయోద ధౌమ్యుని ఆశ్రమంలో అరుణి, ఉపమన్యుడు, వేదుడు అనే ముగ్గురు శిష్యులు విద్యాభ్యాసం చేసేవారు. అరుణి గురువు పొలంలోని నీరు బయటకు పోకుండా తన శరీరాన్నే అడ్డుగా ఉంచి గురుభక్తిని చాటుకున్నాడు. ఉపమన్యుడు ఆకలి బాధను భరిస్తూ గురువాజ్ఞను పాటించాడు. మూడవ శిష్యుడైన వేదుడిని ధౌమ్యుడు మరొక విధంగా పరీక్షించాడు.

ఒకరోజు ధౌమ్యుడు వేదుడిని పిలిచాడు.

“నాయనా! కొంతకాలం నా గృహంలోనే ఉంటూ సేవలు నిర్వహించు. నీకు శుభం కలుగుతుంది” అని ఆదేశించాడు.

“గురుదేవా! మీ ఆజ్ఞ నాకు శిరోధార్యం” అంటూ వేదుడు నమస్కరించాడు.

అప్పటి నుంచి ఆశ్రమ బాధ్యతలను తన భుజాలపై వేసుకున్నాడు. సమిధలు సేకరించడం, అగ్నిహోత్రానికి అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేయడం, పశువులను సంరక్షించడం, అతిథులకు సేవ చేయడం, ఆశ్రమవాసులకు ఆహారం సమకూర్చడం—ఏ పని అప్పగించినా ప్రశ్నించకుండా చేసేవాడు. శ్రమతో శరీరం అలసిపోయినా అతని మనసు మాత్రం గురుసేవలో ఆనందాన్ని పొందేది.

రోజులు నెలలయ్యాయి. నెలలు సంవత్సరాలుగా గడిచాయి. మండే ఎండలు, వణికించే చలి, ఆకలి, దాహం అతడిని పరీక్షించాయి. బండిని లాగే ఎద్దు బరువును మౌనంగా మోసినట్లు వేదుడు ఆశ్రమ భారాన్ని భరించాడు. తన కష్టాలను గురువు ముందు ఎప్పుడూ ప్రస్తావించలేదు. తనకు సౌకర్యం కలగాలని కోరుకోలేదు. గురువాజ్ఞను నెరవేర్చడమే విద్యాభ్యాసంలో అత్యున్నత సాధనగా భావించాడు.

వేదుడి సహనం, వినయం, అంకితభావం ధౌమ్యుని మనసును కదిలించాయి. ఒకరోజు ఆయన శిష్యుణ్ని దగ్గరకు పిలిచాడు.

“వేదా! నీవు శ్రమకు వెరవలేదు. ఆకలిదప్పులను లెక్కచేయలేదు. అహంకారానికి చోటివ్వకుండా గురుసేవను తపస్సుగా నిర్వహించావు. నీ సేవతో నేను సంతుష్టుడనయ్యాను. సమస్త విద్యలు నీకు సిద్ధించుగాక! జీవితంలో శుభాలు కలుగుగాక!” అని ఆశీర్వదించాడు.

గురువు అనుగ్రహంతో వేదుడు విద్యావంతుడయ్యాడు. వేదవేదాంగాలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించి, గురుకులవాసాన్ని ముగించి గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించాడు. కొంతకాలానికి తానే ఆచార్యుడై శిష్యులకు విద్యాబోధన ప్రారంభించాడు. తన గురువు వద్ద ఉన్నప్పుడు అనుభవించిన కఠిన శ్రమను మాత్రం మరచిపోలేదు. అందువల్ల తన శిష్యులపై అనవసరమైన భారాన్ని మోపలేదు. సేవ పేరుతో వారిని బాధించలేదు. ప్రేమతో విద్యను అందిస్తూ, క్రమశిక్షణతో ధర్మమార్గంలో నడిపించాడు.

వేదుడి జ్ఞానం, సద్గుణాలు అనేక ప్రాంతాలకు వ్యాపించాయి. జనమేజయుడు, పౌష్యుడు అనే రాజులు ఆయనను తమ ఉపాధ్యాయునిగా, పురోహితునిగా గౌరవించారు. వారి యజ్ఞకార్యాలను నిర్వహించేందుకు వేదుడు అప్పుడప్పుడు రాజసభలకు వెళ్లేవాడు.

ఒకసారి యజ్ఞం కోసం బయలుదేరుతూ తన శిష్యుడైన ఉత్తంకుణ్ని పిలిచాడు.

“నేను తిరిగి వచ్చేవరకు ఆశ్రమ బాధ్యతలను జాగ్రత్తగా నిర్వహించు. నా గృహంలో ఏ లోటూ కలగకుండా చూడు” అని చెప్పాడు.

ఉత్తంకుడు గురువు మాటను అక్షరాలా పాటించాడు. వేదుడు తిరిగి వచ్చాక అతని నిష్ఠను చూసి సంతోషించి, విద్యాభ్యాసం పూర్తయిందని ప్రకటించాడు. గురుదక్షిణ ఇవ్వాలని ఉత్తంకుడు పట్టుబట్టడంతో, గురుపత్నిని అడిగి ఆమె కోరిక తీర్చమని వేదుడు సూచించాడు. అక్కడి నుంచే పౌష్యుని రాణి కుండలతో ముడిపడిన ఉత్తంకుని సాహసగాథ ప్రారంభమైంది.

వేదుడి కథలో అద్భుత యుద్ధాలు లేవు; మహిమలను ప్రదర్శించే ఆయుధాలు లేవు. అయినా అది మహోన్నత గాథ. ఎందుకంటే కష్టాన్ని మౌనంగా భరించడం, గురుసేవను తపస్సుగా భావించడం, తాను అనుభవించిన బాధను తన శిష్యులకు కలిగించకపోవడం—ఇవే వేదుడిని ఆదర్శ ఆచార్యునిగా నిలబెట్టాయి. నిజమైన విద్య జ్ఞానాన్ని మాత్రమే ఇవ్వదు; మనిషిలో దయను, వినయాన్ని, బాధ్యతను కూడా మేల్కొలుపుతుందని వేదుడి జీవితం చాటిచెబుతుంది.