ఏకదంతుని త్యాగం

గజాననం భూతగణాదిసేవితం

 కపిత్థజంబూ ఫలసారభక్షితమ్ ।

 ఉమాసుతం శోకవినాశకారణం

 నమామి విఘ్నేశ్వర పాదపంకజమ్ ॥

ఈ శ్లోకంలో గణపతిని సమస్త గణాలకు నాయకుడిగా, భక్తుల శోకాలను తొలగించే కరుణామూర్తిగా స్తుతించారు. గణపతి కేవలం విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడు మాత్రమే కాదు; జ్ఞానం, కర్తవ్యనిష్ఠ, త్యాగం, సహనం వంటి మహోన్నత గుణాలకు ప్రతీక. అలాంటి ఒక అసాధారణ గుణాన్ని మనకు తెలియజేసే గాథ గణేశ పురాణంలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

ద్వాపరయుగం అంతిమ దశకు చేరుకుంటున్న కాలం. కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసింది. అనేక రాజ్యాలు పునర్నిర్మించబడుతున్నాయి. యుద్ధంలో చోటుచేసుకున్న సంఘటనలు, ధర్మాధర్మాల మధ్య జరిగిన పోరాటం, శ్రీకృష్ణుని దివ్యోపదేశాలు, మహనీయుల జీవిత బోధనలు భవిష్యత్ తరాలకు అందాలని వ్యాసమహర్షి సంకల్పించాడు. ఆ సంకల్పమే తరువాత మహాభారత మహాగ్రంథంగా అవతరించింది.

కానీ వ్యాసమహర్షి మనసులో ఒక ఆందోళన ఉంది. తన ఆలోచనలు గంగానదిలా ప్రవహిస్తున్నాయి. తన హృదయంలో ఉప్పొంగుతున్న జ్ఞానసముద్రాన్ని పదాల రూపంలో వ్యక్తపరచగలడు. అయితే వాటిని తన చెప్పే వేగానికే లిఖించగల వ్యక్తి ఎవరూ కనిపించలేదు. ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై, “ఈ విశ్వంలో నీ సంకల్పాన్ని నెరవేర్చగలవాడు ఒక్క గణపతి మాత్రమే” అని సూచించాడు.

వ్యాసుడు వెంటనే గణపతిని ధ్యానించాడు. భక్తుని పిలుపుకు స్పందించిన గణనాథుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. వ్యాసమహర్షి నమస్కరించి తన కోరికను వివరించాడు. ప్రపంచానికి మార్గదర్శకంగా నిలిచే మహాభారతాన్ని లిఖించమని ప్రార్థించాడు.

గణపతి అంగీకరించాడు. అయితే ఒక షరతు విధించాడు.

“మహర్షీ! నేను వ్రాయడం ప్రారంభించిన తరువాత ఒక్క క్షణం కూడా ఆగను. నీవు నిరంతరం శ్లోకాలను చెబుతూ ఉండాలి.”

వ్యాసమహర్షి చిరునవ్వుతో, “ప్రభూ! మీరు వ్రాసే ప్రతి శ్లోకమూ దాని అర్థాన్ని పూర్తిగా గ్రహించిన తరువాతే లిఖించాలి” అని ప్రత్యుత్తరంగా షరతు పెట్టాడు.

ఇద్దరూ అంగీకరించారు. అలా ప్రారంభమైంది మహాభారత రచన.

వ్యాసుని వాక్కు నుండి వెలువడుతున్న శ్లోకాలు జ్ఞాన ప్రవాహంలా సాగుతున్నాయి. గణపతి అసాధారణ వేగంతో వాటిని లిఖిస్తున్నాడు. దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు ఈ దివ్య దృశ్యాన్ని ఆశ్చర్యంతో వీక్షిస్తున్నారు. రోజులు నెలలుగా మారాయి. అయినప్పటికీ రచన ఆగలేదు.

ఒక రోజు అకస్మాత్తుగా గణపతి చేతిలో ఉన్న లేఖని విరిగిపోయింది. సాధారణంగా ఎవరైనా అయితే మరో లేఖని వెతికేవారు. కొంతసేపు పని నిలిపివేసేవారు. కానీ అది గణపతి. ఆయనకు కర్తవ్యమే మొదటి ప్రాధాన్యం.

ఒక్క క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా తన కుడి దంతాన్ని విరిచి అదే లేఖనిగా ఉపయోగించడం ప్రారంభించాడు. వ్యక్తిగత బాధను, శారీరక నొప్పిని పక్కనబెట్టి ప్రపంచ శ్రేయస్సు కోసం జరుగుతున్న కార్యాన్ని కొనసాగించాడు.

ఆ దృశ్యాన్ని చూసి వ్యాసమహర్షి కళ్లలో ఆశ్చర్యం మెదిలింది. ఇంతటి త్యాగాన్ని తాను ఎన్నడూ చూడలేదు. “ప్రభూ! మీ ఈ త్యాగం యుగయుగాలపాటు జ్ఞాపకంగా నిలుస్తుంది” అని వినయంతో అన్నాడు.

అప్పుడు గణపతి ప్రశాంతంగా సమాధానమిచ్చాడు.

“లోకహితం కోసం చేసే కార్యంలో స్వార్థానికి స్థానం ఉండకూడదు. ధర్మాన్ని కాపాడే సంకల్పం ముందు వ్యక్తిగత సౌకర్యాలు చిన్నవే. జ్ఞానం నిలవాలంటే త్యాగం అవసరం.”

ఆ మాటలు అక్కడున్న దేవతలందరినీ ఆలోచనలో ముంచాయి. చివరకు మహాభారత రచన పూర్తయింది. ప్రపంచానికి భగవద్గీత లభించింది. ధర్మరాజు సహనం, భీష్ముని నిబద్ధత, కర్ణుని దానగుణం, శ్రీకృష్ణుని దివ్యజ్ఞానం తరతరాలకు చేరాయి.

ఆ రోజునుంచే గణపతి “ఏకదంతుడు” అనే నామంతో మరింత ప్రసిద్ధి చెందాడు. అది కేవలం ఒక రూపలక్షణం కాదు. జ్ఞానం కోసం, ధర్మం కోసం, మానవాళి శ్రేయస్సు కోసం చేసిన త్యాగానికి ప్రతీక.

ఈ గాథ మనకు ఒక అపూర్వమైన జీవన సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. జీవితంలో విజయం సాధించేవారు ప్రతిబంధకాలు లేని వారు కాదు; ప్రతిబంధకాల నడుమ కూడా తమ కర్తవ్యాన్ని వదలని వారే. గణపతి తన దంతాన్ని కోల్పోయాడు గానీ ప్రపంచానికి అమూల్యమైన జ్ఞానభాండాగారాన్ని అందించాడు. అందుకే ఆయన విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా మాత్రమే కాదు, త్యాగం, కర్తవ్యనిష్ఠ, జ్ఞానసేవలకు శాశ్వత చిహ్నంగా భక్తుల హృదయాలలో నిలిచిపోయాడు.

॥ శ్రీ గణేశాయ నమః ॥ 🙏🐘🌺