સત્કર્મ સર્જે ભાગ્ય

સ્કોટલેન્ડની હરિયાળી ધરતી પરથી પસાર થતી ઠંડી હવા અને શાંત સરોવરનો કિનારો કુદરતનું એક અવિસ્મરણીય સ્વર્ગ હતું. ત્યાં એક સામાન્ય ખેડૂત પરિવાર રહેતો હતો. જેનો નાનો પુત્ર એલેક્સ અંતરમાં અત્યંત સાહસિક અને પરોપકારી જીવ હતો. એક દિવસ તે સરોવરના કિનારે રમી રહ્યો હતો ત્યારે અચાનક તેનું ધ્યાન પાણીમાં ડૂબી રહેલા એક બાળક તરફ ગયું, જે જીવ બચાવવા માટે પાણી સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યો હતો.

એલેક્સે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના પોતાના પ્રાણની પરવા કર્યા વગર છલાંગ લગાવી દીધી અને ભારે સંઘર્ષ બાદ તે બાળકને સહીસલામત કિનારે લઈ આવ્યો. આ એજ બાળક હતો જે પાછળથી બ્રિટનના યશસ્વી વડાપ્રધાન વિન્સ્ટન ચર્ચિલ બનવાના હતા, અને જેઓ લૉર્ડ રૅન્ડૉલ્ફ ચર્ચિલના પુત્ર હતા. જ્યારે ચર્ચિલ પરિવારને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેઓ એલેક્સના આ નિઃસ્વાર્થ ભાવથી અત્યંત પ્રભાવિત થયા. પરંતુ ગરીબીના કારણે એલેક્સ પાસે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સામર્થ્ય ન હતું. ચર્ચિલ પરિવારે આ ઉપકારના બદારૂપે તેની આખી જિંદગીના અભ્યાસનો ખર્ચ ઉઠાવવાનો નિર્ણય કર્યો.

परोपकाराय फलन्ति वृक्षाः परोपकाराय वहन्ति नद्यः।

परोपकाराय दुहन्ति गावकः परोपकारार्थमिदं शरीरम्।।

વૃક્ષો બીજા માટે ફળ આપે છે, નદીઓ બીજા માટે વહે છે, ગાયો બીજા માટે દૂધ આપે છે; તેવી જ રીતે આ માનવ શરીર પણ પરોપકાર માટે જ છે.

આર્થિક સહાય મળતાં જ એલેક્સે મહેનતની પરાકાષ્ઠા સર્જી અને તે સમય જતાં એક તેજસ્વી ચિકિત્સક બન્યો, જેણે આગળ ચાલીને 'ડૉ. અ ALEXANDER FLEMING' તરીકે વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મેળવી.

સમય પોતાની ચાલ ચાલતો રહ્યો અને વર્ષ ૧૯૨૮ આવી પહોંચ્યું. ફ્લેમિંગ પોતાની પ્રયોગશાળામાં સૂક્ષ્મજીવો પર સંશોધન કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે એક અદ્ભુત ચમત્કાર જોયો—એક ખાસ પ્રકારની ફિગ અને ફફૂંદની આસપાસ હાનિકારક બેક્ટેરિયા ઉગી શકતા ન હતા. આ નાનકડી શોધે ચિકિત્સક વિજ્ઞાનનો ઇતિહાસ બદલી નાખ્યો, જેને આજે આપણે 'પેનિસિલિન' તરીકે ઓળખીએ છીએ. આ એક એવી દિવ્ય ઔષધિ હતી જે અસંખ્ય લોકોના પ્રાણ બચાવવાની ક્ષમતા ધરાવતી હતી.

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते।

तत्स्वयं योगसंसिद्वः कालेनात्मनि विन्दति।। (શ્રીમદ ભગવદ ગીતા)

આ જગતમાં જ્ઞાન સમાન અન્ય કોઈ પવિત્ર વસ્તુ નથી. જે મનુષ્ય યોગથી સિદ્ધ થયેલ છે, તે યોગ્ય સમયે પોતાના આત્મામાં જ તેનો અનુભવ કરે છે.

વર્ષ ૧૯૪૩ આવ્યું. વિશ્વયુદ્ધની ભીષણ જ્વાળાઓ વચ્ચે બ્રિટનના પ્રધાનમંત્રી વિન્સ્ટન ચર્ચિલ જીવલેણ ન્યુમોનિયાથી ઘેરાઈ ગયા અને મૃત્યુશૈયા પર હતા. ત્યારે કુદરતે એક એવો અદ્ભુત સંજોગ રચ્યો કે જે બાળકે વર્ષો પહેલાં ચર્ચિલનો જીવ બચાવ્યો હતો, તે જ બાળકના શિક્ષણના દાનથી બનેલા વૈજ્ઞાનિક (ફ્લેમિંગ) દ્વારા શોધાયેલી 'પેનિસિલિન' નામની દિવ્ય ઔષધિ ચર્ચિલને આપવામાં આવી. પરિણામે, મરણથારીએ બેઠેલા ચર્ચિલ સાજા થઈ ગયા.

જીવનની અનંત સફર છે આ,

સદ્‌કાર્યોની સરિતા વહે અવિરત અહીં.

જે વાવ્યું છે તે જ ઊગવાનું નિશ્ચિત છે,

કર્મનો નિયમ ક્યારેય ચૂકતો નથી કદી.

આ ઘટના માત્ર એક સંજોગ નહોતો, પરંતુ તે સનાતન કર્મસિદ્ધાંતનું જીવંત પ્રમાણ હતું. એક બાળકે બચાવેલું જીવન સમયના વળાંક પાર કરીને અંતે તે જ વ્યક્તિના જીવન રક્ષણનું કારણ બન્યું. આથી જ આ મહાકથાનું શીર્ષક સાર્થક થયું—ડૉ. લાઈફસેવર.

આ વાર્તા ઇતિહાસનો ભાગ નથી, પરંતુ એક લોકપ્રિય શહેરી દંતકથા (Urban Legend) અથવા કલ્પિત કથા છે. આ કથા સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક પુરાવા અને તારીખો નીચે મુજબ છે:

જન્મતારીખોનો વિરોધાભાસ:વિન્સ્ટન ચર્ચિલનો જન્મ: 30 નવેમ્બર, 1874સર અલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગનો જન્મ: 6 ઑગસ્ટ, 1881હકીકત: ફ્લેમિંગ ચર્ચિલ કરતાં લગભગ 7 વર્ષ નાના હતા. તેથી ફ્લેમિંગે બાળપણમાં યુવાન ચર્ચિલને દલદલમાંથી બચાવ્યો હોય અથવા ચર્ચિલના પિતાએ ફ્લેમિંગના શિક્ષણનો ખર્ચ ઉઠાવ્યો હોય—આ વાત ઐતિહાસિક રીતે અસંભવ છે.શિક્ષણ અંગેના વાસ્તવિક પુરાવા:
અલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગના શિક્ષણનો ખર્ચ લોર્ડ રૅન્ડોલ્ફ ચર્ચિલે ઉઠાવ્યો ન હતો. શાળાકીય શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી ફ્લેમિંગે લંડનની એક શિપિંગ ઑફિસમાં ચાર વર્ષ સુધી ક્લાર્ક તરીકે કામ કર્યું હતું. ત્યારબાદ તેમણે પોતાના કાકા પાસેથી મળેલી વારસાની રકમ અને શિષ્યવૃત્તિઓની મદદથી તબીબી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો.1943ની તબીબી ઘટના અને વાસ્તવિક દવા:
આ કથામાં એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે 1943માં ન્યુમોનિયા થયા બાદ વિન્સ્ટન ચર્ચિલનું જીવન પેનિસિલિનથી બચાવવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ ચર્ચિલના અધિકૃત જીવનચરિત્રકાર સર માર્ટિન ગિલબર્ટ અને તેમના તબીબ લોર્ડ મોરનની તબીબી ડાયરી અનુસાર, ડિસેમ્બર 1943માં ટ્યુનિશિયાના કાર્થેજ ખાતે બીમાર પડેલા ચર્ચિલની સારવાર ‘M&B 693’ (સલ્ફાડ્રગ / Sulfonamide) નામની દવાથી કરવામાં આવી હતી, પેનિસિલિનથી નહીં. તે સમયે પેનિસિલિન તબીબી ઉપયોગ માટે વ્યાપક પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ પણ નહોતી.કથાની ઉત્પત્તિ (પ્રથમ પ્રકાશન):
ઐતિહાસિક સંશોધન અનુસાર, આ વાર્તા સૌપ્રથમ ડિસેમ્બર 1944માં ‘Coronet’ સામયિકમાં આર્થર ગ્લેડસ્ટોનની એક વાર્તા તરીકે પ્રકાશિત થઈ હતી. ત્યારબાદ સ્વયં અલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગે પોતાના સહકર્મી આન્દ્રે ગ્રાટિયાને લખેલા એક પત્રમાં આ વાર્તાને “A Wondrous Fable” — “એક અદ્ભુત કલ્પિત કથા” તરીકે ઓળખાવી હતી.

આથી, “ફ્લેમિંગે ચર્ચિલનું જીવન બે વખત બચાવ્યું હતું” એવી પ્રચલિત વાતને ઐતિહાસિક સત્ય તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં. તે એક સુંદર, પ્રેરણાદાયક પરંતુ કલ્પિત શહેરી દંતકથા છે.