ରଜ ପରେ ।।।

ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ସବୁଜ ପାହାଡ଼ ଘେରା ଜୟପୁର ସହର ଉପରେ ସେଦିନ ସକାଳୁ କୁହୁଡ଼ିର ଏକ ନରମ ଆସ୍ତରଣ ଘୋଡ଼େଇ ହୋଇ ରହିଥିଲା। ଆମ ଘରର ପିଣ୍ଡାରେ ଠିଆ ହେଲେ ଦିଶୁଥିବା ସେହି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକାଶଟି ଆଷାଢ଼ର କଳାହାଣ୍ଡିଆ ମେଘରେ ଗମ୍ଭୀର ଦିଶୁଥିଲା। ଏହି ପାହାଡ଼ିଆ ଉପତ୍ୟକାରେ ସେହି କଳା ମେଘ କେବେ ବି ମନ ଖରାପର ବାର୍ତ୍ତା ଆଣେ ନାହିଁ; ସେ ଆଣିଦିଏ ଆମ ପ୍ରିୟ ପର୍ବ ‘ରଜ’ର ଶୁଭାଗମନ।
ଆମ ଘରେ ରଜ କେବେ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ତାରିଖ ଦେଖି ଆସୁ ନଥିଲା, ବରଂ ବୋଉର ହାତପାଆନ୍ତାରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲା।
ପହିଲି ରଜର କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ ଆମ ରୋଷେଇ ଘରଟି ଏକ ଅପୂର୍ବ ବାସ୍ନାରେ ଭରି ଉଠୁଥିଲା। ପିନ୍ଧା ସୂତା ଶାଢ଼ୀର କାନିକୁ ଅଣ୍ଟାରେ ଭିଡ଼ି ବୋଉ ମାଟି ଚୁଲି ପାଖରେ ବସିରହେ। ଚାରିଆଡ଼େ କୋରା ନଡ଼ିଆ, ଛେଚା ଗୋଲମରିଚ, ଗୁଜୁରାତି ଆଉ ଫୁଟୁଥିବା ଗୁଡ଼ର ମିଠା ସୁଗନ୍ଧ। ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସିଥିବା ଶାଳ ଓ କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ପିଠା ଖଳିକୁ ଯତ୍ନରେ ଗୁଡ଼ାଇ, ନିଆଁ ଅଙ୍ଗାର ଭିତରେ ବୋଉ ପୋଡ଼ ପିଠା ବସାଉଥିଲା। ରାତିସାରା ଧିମା ଆଞ୍ଚରେ ପତ୍ର ପୋଡ଼ି ଉପରଟା କଡ଼ା ହୋଇଗଲା ବେଳକୁ ଭିତରଟା ନରମ, ସୁଆଦିଆ ଆଉ ଉଷୁମ ରହୁଥିଲା।
"କାଲି ଖାଲି ଗୋଡ଼ରେ ମାଟି ଉପରେ ଚାଲିବୁନି," ବୋଉ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଚେତାଇ ଦେଉଥିଲା। "ପୃଥିବୀ ମାଆ ଏବେ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛି। ସିଏ ବି ତୋ ବୋଉ ଭଳି ଜଣେ ନାରୀ। ତାକୁ ଟିକେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିବାକୁ ଦେ।"
ସକାଳୁ ପାହାଡ଼ ଉହାଡ଼ରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନ ଉଙ୍କି ମାରୁଣୁ ବୋଉ ଉଠି ନିଜ ପାଦରେ ଅଳତାର ଗାର ଟାଣୁଥିଲା। ଲବଙ୍ଗ ଖୋସା ମିଠା ପାନ ତିଆରି କରି ଥାଳିରେ ସଜାଉଥିଲା। ସାହିର ଝିଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ହାତରେ ମେହେନ୍ଦି ଲଗାଇ, ପାଉଁଜି ବଜାଇ ଆମ ଅଗଣା ଦେଇ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ବୋଉ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି ପାଖରେ ବସାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ପାଟିରେ ପୋଡ଼ ପିଠା ଖଣ୍ଡେ ଗୁଞ୍ଜି ଦେଇ, ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡାଇ ଫିତା ବାନ୍ଧି ଦେଉଥିଲା।
ବୋଉ ଆଉ ତାର ସୂତା ଶାଢ଼ୀ—ଦୁହେଁ ଯେମିତି ଅଭିନ୍ନ ଥିଲେ। ସେ କେବେ ଚିକ୍କଣ ରେଶମୀ କିମ୍ବା ଜରିଦାର ଶାଢ଼ୀ ପସନ୍ଦ କରୁ ନଥିଲା। ତାର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ଥିଲା ଘରୋଇ ହାତବୁଣା ସମ୍ବଲପୁରୀ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ସୂତା ଶାଢ଼ୀ। ଅଗଣିତ ଧୁଆ ହୋଇ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ନରମ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଯେ ଦେହରେ ଲାଗିଲେ ପାଣି ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ସେଥିରୁ ଆସୁଥିଲା ଶୁଖିଲା ଧାନ, ହଳଦୀ, କର୍ପୂର ଆଉ ବୋଉର ପଣତକାନିର ସେହି ଅଭୁଲା ମମତାର ବାସ୍ନା। ପିଲାଦିନେ ଆଣ୍ଠୁ ଛିଣ୍ଡି ରକ୍ତ ବାହାରିଲେ ବୋଉ ସେହି କାନିରେ ମୋ ଲୁହ ପୋଛି ଦେଉଥିଲା; ଖରାବେଳେ ଖରାରୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ସେହି କାନିକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛାତ ଭଳି ଟାଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲା।
ତା’ପରେ ସେହି ଅଭିଶପ୍ତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଆସିଲା।
ସେଦିନ ଥିଲା ପବିତ୍ର ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସ୍ନାନବେଦୀ ଉପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଭଉଣୀ ସୁବାସିତ ଏକଶହ ଆଠ ଗରା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ। ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଶଙ୍ଖ, ଘଣ୍ଟର ଧ୍ୱନି ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ସ୍ନାନ ପରେ ପ୍ରଭୁ ଅଣସର ପିଣ୍ଡିକୁ ବିଜେ କରି ଗୁପ୍ତ ସେବାରେ ରହିବା ସହ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଦ୍ୱାର ଖୋଲି ଯାଉଥିଲା।
ଠିକ୍ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତିଥିରେ, ଯେତେବେଳେ ଜଗତର ନାଥ ନିରବତାରେ ଲୀନ ହେଉଥିଲେ, ମୋ ବୋଉ ମଧ୍ୟ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ଏ ସଂସାରରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଚାଲିଗଲା।
ବୋଉ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଘରଟା ଯେମିତି ହଠାତ୍ ଛୋଟ ହୋଇଗଲା। ରୋଷେଇ ଘରର ଚଳଚଞ୍ଚଳତା ହଜିଗଲା, ଆଉ କୋଠରୀଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଶୂନ୍ୟତାରେ ଭରିଗଲା। ତାର ଆଲମିରା ଖୋଲିବାକୁ ମୋତେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଗଲା। ଯେତେବେଳେ ଖୋଲିଲି, ସେଥିରେ କୌଣସି ସୁନା-ରୂପାର ଅଳଙ୍କାର ନଥିଲା, କେବଳ ଧାଡ଼ି ହୋଇ ସଜା ହୋଇଥିଲା ତାର ସେହି ପୁରୁଣା ଲାଲ, ନୀଳ ଆଉ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ସୂତା ଶାଢ଼ୀଗୁଡ଼ିକ। ମୁଁ ସେହି ଶାଢ଼ୀ ଭିତରେ ମୁହଁ ଗୁଞ୍ଜି କାନ୍ଦିଥିଲି, କାରଣ ସେଥିରେ ଆଜି ବି ବୋଉର ସ୍ପର୍ଶ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲା।
ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ଚାଳିଶ କିମ୍ବା ପଚାଶ ବର୍ଷ ବୟସର ଦୋଛାକୀରେ ପହଞ୍ଚେ, ଜୀବନର ଏକ ଗଭୀର ଓ କ୍ରୂର ସତ୍ୟ ତା' ସାମ୍ନାରେ ଉଭା ହୁଏ। ପିଲାଦିନେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ବଡ଼ ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ବଞ୍ଚିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିଲୁ। ଭାବୁଥିଲୁ ବଡ଼ ହୋଇଗଲେ କେହି ଶାସନ କରିବେ ନାହିଁ, ସାରା ଦୁନିଆ ନିଜର ହୋଇଯିବ। କିନ୍ତୁ ବୟସର ଏହି ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏକ ଅତି ଅନ୍ଧକାରମୟ ଓ କରୁଣ ଦିଗ ଥାଏ। ଏହି ବୟସରେ ପହଞ୍ଚି ଆଖି ଖୋଲି ଦେଖିଲା ବେଳକୁ ଆମ ପିଲାଦିନର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଭରସା ଥିବା ମଣିଷମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦାଦା, ଖୁଡ଼ୀ, ମାମୁଁ, ମାଉସୀମାନେ ଦିନେ ଆମକୁ କୋଳରେ ବସାଇ ବୁଲାଉଥିଲେ, କାନ୍ଧରେ ବୋହି ମେଳା ଦେଖାଉଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ଟିକେ ଉଠି ଠିଆ ହେବା ପାଇଁ କାହାର ଗୋଟେ ହାତର ଆଶ୍ରା ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ଆମ ଆଗରେ ଛତ୍ରଛାୟା ଭଳି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ସେହି ଦୃଢ଼ କାନ୍ଥ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼େ, ଆଉ ସେମାନେ ଆମକୁ ଏକାକୀ ଛାଡ଼ି ଚିରଦିନ ପାଇଁ ଆରପାରିକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ମଣିଷ ବୁଝିପାରେ ଯେ ବଡ଼ ହେବାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ସ୍ୱାଧୀନତା ନୁହେଁ, ବରଂ ସଂସାରର ସବୁ ଝଡ଼ଝଞ୍ଜାକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଆଗ ଧାଡ଼ିରେ ଏକାକୀ ଠିଆ ହେବାର ଏକ ଅସହାୟତା।
ସେହି ଚିନ୍ତା ଭିତରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା। ମୁଁ ନିଜ ମନ ଭିତରେ ଏବେ ବି ସେହି ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ ହୋଇ ରହିଥିଲି, ଯିଏ ପିଣ୍ଡାରେ ବସିଥିବା ସାହିର ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ‘ଅଙ୍କଲ୍’ ଆଉ ‘ଆଣ୍ଟି’ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲା।
ସେଦିନ ପହିଲି ରଜର ସକାଳ। କବାଟରେ ଏକ ଛୋଟ ହାତର ଠକ୍-ଠକ୍ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୁଁ କବାଟ ଖୋଲିଲି।
ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା ଦଶ ବର୍ଷର ଏକ ଛୋଟ ଝିଅ। ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଫ୍ରକ୍, ପାଦରେ ସଦ୍ୟ ବୋଳା ହୋଇଥିବା ଲାଲ୍ ଅଳତା, ଆଉ ଗୋଡ଼ ହଲାଇଲା ବେଳକୁ ରୁଣୁଝୁଣୁ ହୋଇ ବାଜୁଥିବା ରୂପା ପାଉଁଜି।
ସେ ମୋତେ ନିରୀହ ଆଖିରେ ଚାହିଁ କହିଲା, "ଅଙ୍କଲ୍! ଟିକେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ?"
ମୁଁ ଅଭ୍ୟାସବଶତଃ ଘର ଭିତରକୁ ଚାହିଁଲି, ଭାବିଲି ବୋଧହୁଏ ସେ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି। ମୋ ପାଇଁ ‘ଅଙ୍କଲ୍’ ମାନେ ଥିଲେ ଚଷମା ପିନ୍ଧା, ବୟସ୍କ ଆଉ ଅଭିଜ୍ଞ ମଣିଷ। କିନ୍ତୁ ଭିତରେ କେହି ନଥିଲେ।
ମୁଁ ତଳକୁ ଚାହିଁଲା ବେଳକୁ ଝିଅଟି ମୋତେ ହିଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଚାହିଁ ରହିଥିଲା।
"ଅଙ୍କଲ୍," ସେ ଆମ ଘର ଆଗ ଛାତ ତଳେ ଥିବା ଲୁହା କୁଣ୍ଡାକୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ କହିଲା, "ଉପରେ କୁଣ୍ଡା ତ ଅଛି, ହେଲେ ଦୋଳି ବାନ୍ଧିବାକୁ ଆମ ପାଖରେ କିଛି ନାହିଁ। ଆମକୁ ଟିକେ ଦୋଳି ବାନ୍ଧିଦେବେ?"
ସେହି ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ "ଅଙ୍କଲ୍" ମୋ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଏକ ଅଜଣା ଦାୟିତ୍ୱର ବୋଝ ଲଦିଦେଲା। ମୁଁ ଆଉ ସେହି ଛୋଟ ପିଲାଟି ହୋଇ ରହିନାହିଁ; ସମୟ ମୋତେ ବୟସର ସେହି ପାହାଚରେ ଆଣି ଠିଆ କରିଦେଇଛି ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭରସା ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
"ତୁମ ଘରେ କିଛି ରଶି ନାହିଁ?" ମୁଁ ପଚାରିଲି।
"ନାହିଁ," ସେ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ କହିଲା, "ଜେଜେମା ପାଖରେ ସୂତୁଲି ଦଉଡ଼ି ଥିଲା, ହେଲେ ସେଇଟା ଛିଣ୍ଡିଯିବ। ଆମକୁ ବହୁତ ଉଚ୍ଚକୁ ଝୁଲିବାର ଅଛି।"
ମୁଁ ପଛପଟ ଷ୍ଟୋର୍ ରୁମ୍‌ରେ ଖୋଜିଲି। କିଛି ଲୁହା ତାର ଆଉ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଦଉଡ଼ି ଛଡ଼ା କିଛି ନଥିଲା, ଯାହା ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ହାତକୁ କାଟି ଦେଇଥାନ୍ତା। ମୁଁ ନାହିଁ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ହଠାତ୍ ବୋଉର କୋଠରୀ ଆଡ଼କୁ ମୋ ନଜର ଗଲା।
ମୁଁ ଆଲମିରା ପାଖକୁ ଗଲି। ଥାକରେ ଥୁଆ ହୋଇଥିବା ଶାଢ଼ୀଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲି। ସେଥିରୁ ମୁଁ ବୋଉର ଏକ ଗାଢ଼ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମୋଟା, ମଜଭୁତ ସୂତା ଶାଢ଼ୀ ବାହାର କଲି।
ମନ ଭିତରେ ଟିକେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଥିଲା—ବୋଉର ସ୍ମୃତିକୁ ଧୂଳିରେ ବାନ୍ଧିଦେବି? କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତରରୁ ଯେମିତି ବୋଉର ସ୍ୱର ଶୁଭିଲା: ପିଲାମାନେ ଆକାଶ ଛୁଇଁବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ଲୁଗାଟାକୁ ଅନ୍ଧାର ଆଲମିରାରେ ବନ୍ଦ କରି ରଖିଲେ କ’ଣ ଲାଭ?
ମୁଁ ଶାଢ଼ୀଟି ଆଣି ବାହାରକୁ ଆସିଲି। ସେତେବେଳକୁ ଆହୁରି ଦୁଇ-ତିନି ଜଣ ଝିଅ ଜମା ହୋଇସାରିଥିଲେ।
ଗୋଟିଏ ପଟା ଖଣ୍ଡ ସଜାଡ଼ି, ମୁଁ ଉପର କୁଣ୍ଡାରେ ସେହି ଲାଲ ଶାଢ଼ୀକୁ ମଜଭୁତ କରି ଗଣ୍ଠି ପକାଇ ବାନ୍ଧିଦେଲି।
ଝିଅଟି ଦୋଳିରେ ବସିଲା। ତାର ସାଙ୍ଗମାନେ ପଛରୁ ଠେଲିଦେଲେ।
ପ୍ରଥମେ ଧୀରେ, ତା’ପରେ ଜୋରରେ ଦୋଳିଟି ଆଗପଛ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେହି ହାତବୁଣା ସୂତା କନା ଅତି ସହଜରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ଓଜନ ସମ୍ଭାଳି ନେଲା। ପାହାଡ଼ିଆ ପବନରେ ଝିଅଟିର ବାଳ ଉଡ଼ିଲା, ପାଉଁଜି ରୁଣୁଝୁଣୁ ହୋଇ ବାଜି ଉଠିଲା।
ଅଗଣା ଭିତରୁ ଭାସି ଆସିଲା ରଜ ଗୀତର ସେହି ମିଠା ସୁର:
ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ,
ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ...
ପିଣ୍ଡାରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ମୋ ତଣ୍ଟି ଶୁଖିଗଲା, ଆଖି ଓଦା ହୋଇ ଆସିଲା। ସେହି ଲାଲ ଶାଢ଼ୀଟି ପବନରେ ଡେଣା ଭଳି ମେଲି ହୋଇ ଯାଉଥିଲା। ପ୍ରତିଥର ଦୋଳି ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ଆଡ଼କୁ ଉଠୁଥିଲା, ଲାଗୁଥିଲା ଯେମିତି ବୋଉ ନିଜ ପଣତରେ ସେହି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଧରି ଉପରକୁ ଉଠାଉଛି; ଆଉ ତଳକୁ ଖସିଲା ବେଳେ ନିଜ କୋଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଆବୋରି ନେଉଛି। ବୋଉ କୁଆଡ଼େ ଯାଇନଥିଲା, ସେହି ହସ ଆଉ ଆନନ୍ଦ ଭିତରେ ସେ ସେଇଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ରଜର ତିନି ଦିନ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ବିତିଗଲା।
ତା’ପରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଆଷାଢ଼ ଓ ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ିଆ ବର୍ଷା। ଦୁଇ ମାସ ଧରି ଅବିରତ ବର୍ଷା ଝରି ଚାଲିଲା। ପିଲାମାନେ ଆଉ ବାହାରକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଦୋଳିଟି ସେହି ବର୍ଷା, ପବନ ଆଉ ଥଣ୍ଡାରେ ଏକାକୀ ଓଦା ହୋଇ ଝୁଲି ରହିଲା।
ଗତକାଲି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଘରକୁ ଫେରିଲି, ବର୍ଷା ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲା। ପାହାଡ଼ କଡ଼େ କଡ଼େ ସଞ୍ଜ ନଇଁ ଆସୁଥିଲା। ଘର ତାଲା ଖୋଲିବା ବେଳେ ହଠାତ୍ ମୋ ଆଖି ଆଗ ପିଣ୍ଡାର ସେହି କୁଣ୍ଡା ଉପରକୁ ଗଲା।
ମୁଁ ସେଇଠି ଅଟକି ଗଲି।
ଦୋଳିର ସେହି କାଠ ପଟା କେବେଠୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା। ଦୁଇ ମାସର ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଆଉ ପବନର ମାଡ଼ରେ ବୋଉର ସେହି ସୁନ୍ଦର ଲାଲ ସୂତା ଶାଢ଼ୀଟି ଛିଣ୍ଡି ଝଡ଼ି ଯାଇଥିଲା। ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କୁଣ୍ଡାରେ କେବଳ ହାତ ପାପୁଲି ସରିକାର ଖଣ୍ଡିଏ ଚିରା କନା ଲାଗି ରହି ସଞ୍ଜ ପବନରେ ଏକାକୀ ଫରଫର ହୋଇ ଉଡୁଥିଲା।
ସେହି ଉଡୁଥିବା କନା ଖଣ୍ଡକୁ ଚାହିଁ ମୁଁ ବହୁତ ସମୟ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲି।
ଛାତି ଭିତରେ ଏକ ଅଜଣା କୋହ ଉଠିଲା, କିନ୍ତୁ ତା’ ପଛେ ପଛେ ମନଟା ଏକ ଅପାର ଶାନ୍ତିରେ ଭରିଗଲା। ଏ ସଂସାରର କପା, କାଠ, ଲୁହା କିମ୍ବା ଏହି ମରଶରୀର—ସବୁ କିଛି ଦିନେ ନା ଦିନେ କ୍ଷୟ ହୋଇ ମାଟିରେ ମିଶିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସେହି ଶାଢ଼ୀଟି କୌଣସି ଅନ୍ଧାର ଆଲମିରାରେ ପୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ; ସେ ନିଜକୁ ନିଃଶେଷ କରିଦେଇଛି କିଛି ନିରୀହ ପିଲାଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବା ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆକାଶ ଛୁଆଁଇବା ପାଇଁ।
ସେହି ପବିତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବୋଉ ସିନା ଆରପାରିକୁ ଚାଲିଗଲା, ଆଉ ବର୍ଷା ଧାରରେ ତାର ଶାଢ଼ୀଟି ବି ଛିଣ୍ଡି ନିଃଶେଷ ହୋଇଗଲା... କିନ୍ତୁ ଯାହା ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରେମରେ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ତାହା କେବେ ମରେ ନାହିଁ। ଶାଢ଼ୀଟି ଆଉ ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ସେହି ଦୋଳିର ଆନନ୍ଦ ଆଉ ବୋଉର ସ୍ନେହର ସୁରକ୍ଷା ମୋ ହୃଦୟରେ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତ ରହିଗଲା।