लाइब्रेरी
प्रोफाइल
घामाचं मोल
घामाचं मोल
🌾 घामाचं मोल 🌾
एका छोट्याशा गावात विठ्ठल नावाचा शेतकरी राहत होता. त्याच्याकडे थोडीशी जमीन होती. जमीन फार मोठी नव्हती; पण विठ्ठलच्या कष्टांना मात्र सीमा नव्हती.
पहाटे कोंबडा आरवण्यापूर्वीच तो उठायचा. अंगावर साधे कपडे चढवायचा, बैलांना चारा घालायचा आणि हातात नांगर घेऊन शेताच्या दिशेने निघायचा.
त्याचा मुलगा अमोल मात्र अगदी वेगळा होता. त्याला वडिलांचे कष्ट कधीच जाणवायचे नाहीत.
एके दिवशी अमोल सकाळी उशिरा उठला. नाश्ता करताना तो वडिलांना म्हणाला,
“बाबा, तुम्ही रोज एवढं कष्ट का करता? आपल्याकडे थोडं शेत आहेच ना! एवढ्या उन्हात राबून काय मिळतं?”
विठ्ठल काहीच बोलला नाही. त्याने फक्त मुलाकडे पाहिलं आणि शांतपणे म्हणाला,
“मिळतं रे बाळा... खूप काही मिळतं. पण त्याची किंमत पैशांत मोजता येत नाही.”
अमोल हसला.
“मग काय मिळतं?”
विठ्ठल म्हणाला,
“तुला वेळ आल्यावर समजेल.”
---
दिवस गेले. एकदा गावात मोठा दुष्काळ पडला. पाऊस कमी झाला. अनेक शेतांमधली पिकं करपून गेली.
अमोल पहिल्यांदाच वडिलांसोबत शेतात गेला.
सूर्य डोक्यावर आला होता. माती तापली होती. विठ्ठल मात्र न थांबता काम करत होता.
अमोलने विचारलं,
“बाबा, एवढ्या उन्हात तुम्हाला थकवा येत नाही का?”
विठ्ठल कपाळावरचा घाम पुसत म्हणाला,
“थकवा येतो रे. पण या घामातच आपल्या घराचा उद्याचा दिवस दडलेला आहे.”
अमोल काही बोलला नाही.
दुपारपर्यंत तोही काम करू लागला. थोड्याच वेळात त्याच्या अंगातून घामाच्या धारा वाहू लागल्या. हात दुखू लागले. पाय जड झाले.
तो वैतागून म्हणाला,
“बाबा, एवढं कठीण काम! तुम्ही रोज हे कसं करता?”
विठ्ठल हसला.
“कारण मला माहीत आहे की या मातीवर पडलेला प्रत्येक घामाचा थेंब उद्या अन्नाच्या रूपाने परत येतो.”
---
काही दिवसांनी शेतात हिरवीगार पिकं डोलू लागली. दुष्काळ असूनही विठ्ठलच्या शेतात पीक चांगलं आलं होतं.
अमोलला आश्चर्य वाटलं.
“बाबा, सगळ्यांची पिकं खराब झाली; मग आपलं पीक कसं वाचलं?”
विठ्ठल म्हणाला,
“कारण आपण वेळेवर बांध दुरुस्त केला, पाणी जपून वापरलं, तण काढलं आणि रोज शेताची काळजी घेतली. निसर्ग आपल्याला संधी देतो; पण त्या संधीचं सोनं करण्यासाठी परिश्रम करावे लागतात.”
अमोलच्या मनात वडिलांचे शब्द घर करू लागले.
---
कापणीचा दिवस आला.
शेतात सोन्यासारखं पीक डोलत होतं. विठ्ठलच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आले.
अमोलने वडिलांकडे पाहिलं.
“बाबा, आता मला तुमच्या घामाचं मोल कळलं.”
विठ्ठलने प्रेमाने विचारलं,
“काय कळलं?”
अमोल म्हणाला,
“तुमच्या कपाळावरून वाहणारा घाम फक्त पाणी नव्हता. त्यात आपल्या घराचं अन्न, माझं शिक्षण, आईची औषधं आणि आपल्या भविष्यासाठीची आशा होती.”
विठ्ठलने मुलाला जवळ घेतलं.
“आता तू मोठा झालास रे!”
---
काही वर्षांनी अमोलने शिक्षण पूर्ण केलं. शहरात त्याला चांगली नोकरी मिळाली. पहिल्या पगाराचा दिवस आला.
त्याने पगारातून काही पैसे काढले आणि गावाकडे गेला.
विठ्ठल शेतात काम करत होता.
अमोलने वडिलांच्या हातात पैसे ठेवले.
विठ्ठल म्हणाला,
“हे कशासाठी?”
अमोल हसत म्हणाला,
“तुमच्या घामाची पहिली परतफेड.”
विठ्ठलच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
तो म्हणाला,
“बाळा, मला पैशांची गरज नाही. तू माझ्या कष्टाची किंमत समजलास, एवढंच माझ्यासाठी पुरेसं आहे.”
अमोलने वडिलांचे मातीने भरलेले हात आपल्या हातात घेतले.
“बाबा, आज मला एक गोष्ट समजली—यश कधीही सहज मिळत नाही. त्याच्या पायाशी कोणाचातरी घाम, मेहनत आणि त्याग दडलेला असतो.”
---
त्या दिवसापासून अमोलने कधीही कोणत्याही कामाला कमी लेखलं नाही.
शेतकरी शेतात राबतो म्हणून त्याचा सन्मान करायला हवा, कामगार उन्हात घाम गाळतो म्हणून त्याच्या श्रमांची किंमत ओळखायला हवी, आई घर सांभाळते म्हणून तिच्या कामालाही महत्त्व द्यायला हवं आणि विद्यार्थी अभ्यास करतो म्हणून त्याच्या प्रयत्नांचं कौतुक करायला हवं.
कारण प्रत्येक यशामागे काही न दिसणारे हात असतात.
घामाचा प्रत्येक थेंब सांगत असतो—
“मेहनत कधीच वाया जात नाही.”
🌱 बोध
परिश्रमाला पर्याय नाही.
पैशाने वस्तू विकत घेता येतात; पण कष्टातून मिळालेलं समाधान विकत घेता येत नाही.
ज्याला श्रमाचं मोल कळतं, तोच खऱ्या अर्थाने जीवनाचं मोल जाणतो.
घाम गाळल्याशिवाय यशाची फुलं उमलत नाहीत;
परिश्रम केल्याशिवाय स्वप्नांना पंख मिळत नाहीत.
दीपा शिंपी/दीपांजली
