जीवनाच्या वळणावरचा तो 22 जुलै चा दिवस

जीवनाच्या वळणावरचा तो २२ जुलै

“कधी कधी आयुष्यातील एक छोटीशी घटना संपूर्ण आयुष्याचा अर्थच बदलून टाकते…”

२२ जुलैचा तो दिवस…

भयंकर पावसाळी वातावरण होते. सकाळी उठायला मला थोडा उशीर झाला होता आणि नोकरीला जाण्याची घाई सुरू होती. नेहमीप्रमाणे लगबगीने घराबाहेर पडण्यासाठी जिना उतरत होते आणि अचानक माझा पाय क्लिप झाला. क्षणातच माझ्या पायाला जबर दुखापत झाली. हाडांचा चुरा झाल्यासारखी तीव्र वेदना झाली आणि मला पाय उचलताही येईना.

त्या क्षणी मी अक्षरशः हतबल झाले.

सुदैवाने माझा लहान मुलगा पार्थ घरी होता. माझी अवस्था पाहून त्याने धावत येऊन मला सावरले. जवळजवळ दीड-दोन तासांच्या प्रयत्नानंतर मला दवाखान्यात नेण्यात आले. सकाळचा चहादेखील घेतला नव्हता आणि साडेबारा वाजून गेले होते.

पहिल्या दवाखान्यात डॉक्टर भेटले नाहीत. त्यामुळे वेळ न घालवता आम्ही दुसऱ्या दवाखान्यात गेलो. माझी अवस्था अत्यंत वाईट झाली होती. वेदनेने रडून रडून मी अर्धी झाले होते. त्या वेदनांना शब्दांत सांगणेही अशक्य होते.

दुसऱ्या दवाखान्यात डॉक्टरांनी माझी तपासणी केली. एक्स-रे काढला आणि दुखापतीचे गांभीर्य त्यांच्या लक्षात आले. त्यांनी माझ्या पायाला कच्चा प्लास्टर बांधून दिला.

पण माझ्या मनात मात्र वेगळेच वादळ सुरू झाले होते.

आता पुढे काय?
माझे कसे होणार?
माझी सर्व कामे कोण करणार?
मी पुन्हा नोकरीवर कधी जाऊ शकणार?
मला रजा मिळेल का?
माझे घर कोण सांभाळणार?

मी आयुष्यभर स्वतःच्या पायावर उभी राहिले होते. प्रत्येक जबाबदारी स्वतःच्या खांद्यावर घेतली होती. पण त्या एका क्षणाने मला दुसऱ्यावर अवलंबून केले होते.

शाळेत मेडिकल रजेचा रिपोर्ट देऊन मी मोठा मुलगा कपिंजल याच्याकडे सुरतला जाण्याचा निर्णय घेतला. पण तिथे पोहोचण्यापूर्वीच एक नवीन प्रश्न समोर उभा राहिला—व्हीलचेअर नव्हती.

मग आधी व्हीलचेअर विकत घेतली आणि कसेबसे त्याच्या घरी पोहोचलो.

बिछान्यावर पडून राहणाऱ्या व्यक्तीला किती दिवस इतरांनी सांभाळावे? त्यांनाही त्रास होत असेल, हे माझ्या मनाला जाणवत होते. पण मी लाचार होते… मजबूर होते.

त्या वेळी माझ्या मनात एकच विचार वारंवार येत होता—

“आज माझी आई असती तर?”

आई असती तर कदाचित माझ्या डोक्यावरून हात फिरवून म्हणाली असती, “घाबरू नकोस, मी आहे ना!”

पण आई नव्हती.

आठवडा कसाबसा निघून गेला. पुन्हा डॉक्टरांकडे दाखवायचे होते. ऑपरेशनची कल्पनाच मला घाबरवत होती. मनात सतत एकच प्रार्थना होती—“देवा, ऑपरेशनची वेळ माझ्यावर आणू नकोस.”

त्यात मला तापही भरला.

मुलांनी मला धीर दिला आणि पुन्हा नवसारीला डॉक्टरांकडे आणले. डॉक्टरांनी पुन्हा एक्स-रे काढला, औषधे दिली आणि पायाला पक्के प्लास्टर बांधले. पुढील काही दिवस पायाला अजिबात धक्का लागू नये, हालचाल करू नये आणि पूर्ण विश्रांती घ्यावी, असा सल्ला दिला.

आता माझ्यासमोर फक्त एकच पर्याय होता—पडून राहणे आणि वाट पाहणे.

माझा मोठा मुलगा कपिंजल औपचारिकता म्हणून माझी विचारपूस करायचा. पण त्याच्या पत्नीला माझे तिथे राहणे मनापासून आवडत नव्हते, हे मला जाणवत होते. काही गोष्टी बोलून सांगाव्या लागत नाहीत; त्या मनाला जाणवतात.

पण माझा लहान मुलगा पार्थ मात्र माझ्या प्रत्येक गरजेची काळजी घेत होता. औषधे वेळेवर देणे, लागणारे साहित्य आणणे, माझी विचारपूस करणे—तो शक्य ते सर्व करत होता.

काही दिवसांनी मी पुन्हा नवसारीला माझ्या घरी आले.

तेव्हा पार्थने माझी जबाबदारी अक्षरशः स्वतःच्या खांद्यावर घेतली. माझ्या जेवणाचीही काळजी घेतली. सुरुवातीला आम्ही बाहेरून जेवण मागवत होतो. पण माझ्या तोंडाला चव नव्हती. बाहेरचे जेवणही आवडत नव्हते.

मी त्याला माझ्या आवडीप्रमाणे स्वयंपाक कसा करायचा ते सांगू लागले.

आणि माझा मुलगा स्वयंपाक करू लागला.

घरातील कामे करू लागला.

माझ्यासाठी औषधे आणू लागला.

माझी काळजी घेऊ लागला.

तो थकत होता, पण मला सांगत नव्हता.

आणि हे पाहून माझा जीव आतून तुटत होता.

आई म्हणून मुलाला कष्ट करताना पाहणे हीसुद्धा एक वेगळीच वेदना असते.

पण मी काहीच करू शकत नव्हते.

कारण त्या काळात मी स्वतःच्या पायावर उभी राहू शकत नव्हते.

डॉक्टरांनी पूर्ण बेडरेस्ट सांगितली होती. एक पाऊलसुद्धा खाली ठेवता येत नव्हते. दिवसामागून दिवस जात होते. एक महिना जवळ येत होता, पण अजूनही बराच काळ पक्के प्लास्टर राहणार होते.

माझे जग जणू एका खोलीपुरते मर्यादित झाले होते.

मोबाईल किती पाहणार?
टीव्ही किती पाहणार?
कुठेही जाता येत नव्हते.
मनासारखे काही करता येत नव्हते.

कधीतरी माझ्या आवडीच्या छोट्या-मोठ्या प्रवृत्ती करत असे. पण मनात एकच प्रश्न असायचा—

“हे दिवस कधी संपणार?”

“मी पुन्हा माझ्या पायावर कधी उभी राहणार?”

जणू माझे संपूर्ण जग थांबून गेले होते.

काही क्षणी मी मनाने हरून जात होते. डोळ्यांत अश्रू येत होते. पण त्याच वेळी मनाच्या एका कोपऱ्यात आशेचा एक छोटासा दिवा तेवत होता.

“मी लवकर बरी होईन.”

हा विचार मी स्वतःलाच पुन्हा पुन्हा सांगत होते.

माझा देवावर पूर्ण विश्वास होता.

या घटनेने मला केवळ शारीरिक वेदना दिल्या नाहीत; तिने मला आयुष्याचा एक नवा धडा शिकवला.

दिव्यांग व्यक्तीचे जीवन किती कठीण असते, याची मला नव्याने जाणीव झाली. स्वतःच्या छोट्या-छोट्या गरजांसाठीही दुसऱ्यावर अवलंबून राहावे लागणे किती असहाय करणारे असते, हे मी स्वतः अनुभवले.

आणखी एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली—

संकटाच्या काळात नाती ओळखू येतात.

आपण आयुष्यभर अनेकांसाठी खूप काही करतो. स्वतःच्या आनंदाचा त्याग करतो. इतरांसाठी आपले आयुष्य खर्ची घालतो. पण जेव्हा आपण स्वतः अडचणीत सापडतो, तेव्हा कोण आपल्यासोबत उभे राहते आणि कोण दूर जाते, याची खरी जाणीव होते.

काही वेळा मन म्हणते—

“कुणीच कुणाचे नसते.”

पण तरीही माणसाने चांगुलपणा सोडायचा नसतो.

मी कुणाचे वाईट केले नाही, यावर माझा विश्वास आहे. म्हणूनच एक दिवस देव नक्की माझ्या पाठीशी उभा राहील, यावरही माझा विश्वास आहे.

त्या दिवसांनी मला शिकवले—

आयुष्य कितीही कठीण झाले तरी आशा सोडायची नाही.

एक घटना माणसाचे संपूर्ण आयुष्य बदलू शकते. कालपर्यंत स्वतःच्या पायावर धावणारी व्यक्ती आज दुसऱ्याच्या आधाराची वाट पाहू शकते. म्हणूनच आपल्या आजूबाजूच्या प्रत्येक व्यक्तीशी माणुसकीने वागायला हवे.

२२ जुलै माझ्यासाठी केवळ अपघाताचा दिवस नाही.

तो माझ्या आयुष्याची कसोटी घेणारा दिवस आहे.

तो दिवस मला माझी असहायता दाखवून गेला.

माझ्या नात्यांची खरी ओळख करून देऊन गेला.

माझ्या मुलांच्या प्रेमाची जाणीव करून देऊन गेला.

आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे—

देवावरचा माझा विश्वास अधिक दृढ करून गेला.

आजही ही कथा सांगताना माझे अश्रू थांबत नाहीत.

मनातील दुःखाचा सागर पुन्हा उसळतो.

पण त्या अश्रूंमध्ये आता फक्त वेदना नाहीत…

त्यात आशाही आहे.

कारण मला विश्वास आहे—

रात्र कितीही मोठी असली तरी पहाट नक्की होते.
दुःख कितीही खोल असले तरी आशेचा किरण कुठेतरी असतोच.
आणि माणूस मनाने खंबीर असेल, तर तो पुन्हा एकदा आपल्या पायावर उभा राहू शकतो.
दीपांजली

— दीपा बेन रामदास शिंपी