અજેય મનોબળનું અમોઘ શસ્ત્ર: ગોલ્ડા મીરની કથા

અજેય મનોબળનું અમોઘ શસ્ત્ર: ગોલ્ડા મીરની કથા

 

अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः।

करोति सफलं जन्तोः कर्मयच्च करोति सः॥

ઉત્સાહ (અથવા નિરાશા વિનાનો ભાવ) જ સતત સર્વ કાર્યોમાં પ્રવૃત્તિ કરાવનાર છે. મનુષ્ય જે કર્મ કરે છે તેને તે જ ઉત્સાહ સફળ બનાવે છે.

આ શ્લોક વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડમાં હનુમાનજી પોતાને પ્રેરણા આપવા માટે બોલે છે.

ઘણા વર્ષો પહેલાની વાત છે, જ્યારે વિશ્વના નકશા પર ઈઝરાયેલ એક નાનો પણ અત્યંત સંઘર્ષશીલ દેશ તરીકે ઉભરી રહ્યો હતો. તે સમયે ઈઝરાયેલની કમાન એક મજબૂત ઈરાદાવાળા મહિલાના હાથમાં હતી, જેમનું નામ હતું ગોલ્ડા મીર. તેમને દુનિયા 'લોખંડી મહિલા' (Iron Lady) તરીકે ઓળખતી હતી.

એક સમય એવો હતો જ્યારે ઈઝરાયેલ ચારે બાજુથી એવા દેશોથી ઘેરાયેલું હતું જે તેને નકશા પરથી ભૂંસી નાખવા માંગતા હતા. સંસાધનો ઓછા હતા, વસ્તી નાની હતી અને દુશ્મનોની સેના વિશાળ હતી. તેમ છતાં, દરેક યુદ્ધમાં ઈઝરાયેલ પોતાનાથી અનેકગણા શક્તિશાળી દેશોને ધૂળ ચટાડતું હતું.

આ અદ્ભુત વિજય પાછળનું રહસ્ય જાણવા આખી દુનિયા ઉત્સુક હતી. એક દિવસ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારોની એક ટોળીએ ગોલ્ડા મીરને ઘેરી લીધા.

એક પત્રકારે આશ્ચર્ય સાથે પ્રશ્ન પૂછ્યો, "મેડમ પ્રાઈમ મિનિસ્ટર, આ કેવી રીતે શક્ય છે? તમારો દેશ તો ચારે તરફથી દુશ્મનોથી ઘેરાયેલો છે. તમારી પાસે ન તો એટલી મોટી સેના છે, ન તો અઢળક સંપત્તિ. છતાં તમે હંમેશા વિજયી બનો છો! આ ચમત્કાર પાછળનું રહસ્ય શું છે?"

ગોલ્ડા મીરના ચહેરા પર એક ગંભીર છતાં આત્મવિશ્વાસભર્યું સ્મિત આવ્યું. તેમણે શાંત અવાજે જવાબ આપ્યો, "અમારી પાસે એક એવું અદ્રશ્ય શસ્ત્ર છે, જે અમારા દુશ્મન દેશો પાસે નથી."

આ સાંભળીને પત્રકારોમાં ગણગણાટ શરૂ થઈ ગયો. કોઈને લાગ્યું કે કદાચ ઈઝરાયેલે કોઈ ગુપ્ત પરમાણુ બોમ્બ બનાવ્યો હશે, તો કોઈને લાગ્યું કે કોઈ અત્યાધુનિક મિસાઈલ ટેકનોલોજી હશે. ઉત્સુકતા રોકી ન શકતા બીજા એક પત્રકારે પૂછ્યું, "એવું તો કયું શસ્ત્ર છે જે ફક્ત તમારી પાસે જ છે? શું તમે તેનું નામ જણાવી શકશો?"

ગોલ્ડા મીરે અત્યંત માર્મિક શબ્દોમાં કહ્યું: "અમારું એ શસ્ત્ર છે - 'અમારી પાસે ભાગી છૂટવાનો કોઈ રસ્તો નથી' (No Alternative)."

તેમણે આગળ સમજાવતા કહ્યું, "દુશ્મન દેશો જો હારી જશે, તો તેઓ પાછા પોતાના દેશમાં જઈ શકશે, તેમની પાસે રહેવા માટે વિશાળ જમીન છે. પણ જો અમે હારી જઈશું, તો અમારી પાસે જવા માટે બીજો કોઈ દેશ નથી. અમારી પાસે દરિયો છે અથવા મોત છે. જ્યારે મનુષ્ય પાસે પાછા હટવાનો કે છટકવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી હોતો, ત્યારે તેનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની શક્તિ સો ગણી વધી જાય છે. આ જ અમારું સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે."

બોધપાઠ:

આ વાર્તા આપણને જીવનના બે મહાન સત્યો સમજાવે છે:

૧. નિર્ણાયક શક્તિ: જો આપણે જીવનમાં કંઈક મોટું હાંસલ કરવું હોય, તો આપણે નકામી છટકબારીઓ અને 'પ્લાન B' ના રસ્તાઓ બંધ કરવા પડે છે. જ્યારે આપણી પાસે 'કરવું જ પડશે' સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી હોતો, ત્યારે જ આપણી સાચી શક્તિ બહાર આવે છે.

૨. પેઢીઓ માટે ઉદાહરણ: આપણે જીવનમાં એટલો સંઘર્ષ અને પુરુષાર્થ કરવો જોઈએ કે આવનારી પેઢીને આત્મવિશ્વાસ મેળવવા માટે બહારના કોઈ 'રોલ મોડેલ' શોધવા ન પડે. આપણા બાળકો જ્યારે આપણને મુશ્કેલીઓ સામે લડતા અને જીતતા જુએ છે, ત્યારે તેમનો આત્મવિશ્વાસ આપોઆપ હિમાલય જેવો અડગ બની જાય છે.

योगस्थः कुरु कर्माणि संगं त्यक्त्वा धनंजय ।

सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ શ્રીમદ ભગવદ ગીતા ૨-૪૮

હે ધનંજય (અર્જુન)! યોગમાં સ્થિર થઈને (યોગમાં સ્થિત રહીને) આસક્તિ (લગાવ અથવા ફળની આસક્તિ) ત્યજીને કર્મ કર. સફળતા અને અસફળતામાં સમાન ભાવ રાખીને (સમભાવે) કર્મ કર. સમતા (સફળતા-અસફળતામાં સમાન રહેવું) જ યોગ કહેવાય છે.