🦚 कृष्ण कळाया... 💙

🦚 कृष्ण कळाया कधी राधा होऊन बघावे, प्रेमात स्वतःला हरवून, स्वतःलाच विसरून बघावे...
कृष्ण कळाया कधी मीरा होऊन बघावे,
जगाच्या विरोधात जाऊनही त्याच्याच नामात जगून बघावे...
कृष्ण कळाया कधी रुक्मिणी होऊन बघावे,
प्रेमाला समर्पणाची जोड देऊन, त्याच्या सोबतीने आयुष्य जगून बघावे... 
कधी यशोदेच्या डोळ्यांतून बघावे,
ज्याच्या मुखात अख्खे ब्रह्मांड सामावले, त्यालाच मायेने कवेत घेऊन बघावे...
 कधी देवकीच्या हृदयातून बघावे, जन्म दिलेल्या लेकरासाठी विरहाचे दुःख सोसून बघावे...
 कधी नंदाच्या वात्सल्यातून, तर कधी गोप-गोपींच्या भक्तीतून, कधी गोकुळच्या गल्ल्यांतून, तर कधी वृंदावनाच्या बासरीतून...
कृष्ण कळाया कधी सुदामा व्हावे, मैत्रीच्या नात्यात श्रीमंती नव्हे, तर मनाचे वैभव शोधून बघावे...
कधी बलरामाच्या नजरेतून बघावे, जिथे प्रेम आहे, आपुलकी आहे, तिथे भावापाठी उभे राहण्याचे बळ आहे...
 कधी द्रौपदी होऊन बघावे, साऱ्या जगाने हात सोडल्यावरही एका हाकेला धावून येणारा सखा अनुभवून बघावा...
कृष्ण कळाया कधी अर्जुन व्हावे, मनात हजार प्रश्न घेऊन कर्तव्याच्या रणांगणात उभे राहावे...

मग कळेल, कृष्ण फक्त उत्तर देत नाही, तो प्रश्नांकडे पाहण्याची दृष्टी देतो; तो प्रत्येक युद्ध थांबवत नाही, तर युद्धातही धर्माने उभे राहण्याची शक्ती देतो...

पण कृष्ण कळाया कधी गांधारीच्या वेदनेतून, कधी कुंतीच्या संघर्षातून, तर कधी भीष्माच्या प्रतिज्ञेतूनही बघावे;
कारण प्रत्येकाच्या वाट्याला आलेले सत्य एकाच रंगात रंगलेले नसते...
कृष्ण कळाया कधी कर्णाच्या नजरेतून, तर कधी दुर्योधनाच्या अहंकारातून बघावे; कधी शकुनीच्या कपटातून, तर कधी धर्मराजाच्या धर्मसंकटातून बघावे...
कारण कृष्ण समजून घ्यायचा असेल, तर केवळ भक्ती पुरेशी नाही; माणसाच्या मनातील धर्म-अधर्माची लढाई, निवडींचे परिणाम आणि कर्माची गतीही समजून घ्यावी लागेल...

 पण थांबा जरा...

 कृष्ण म्हणजे राधेचे प्रेम, की मीराची भक्ती?
 कृष्ण म्हणजे रुक्मिणीचे समर्पण, की द्रौपदीचा विश्वास?
 कृष्ण म्हणजे अर्जुनाचा सारथी, की कंसाचा काळ? कृष्ण म्हणजे बासरीचा मधुर स्वर, की कुरुक्षेत्राचा शंखनाद?
 कृष्ण म्हणजे लोण्याचा गोळा चोरणारा बालक, की गीतेतून जीवनाचा अर्थ सांगणारा योगेश्वर?
कृष्ण म्हणजे खोडकर नंदलाल, की काळाच्या पलीकडे उभा असलेला अनंत विश्वाचा पालनहार?

की कृष्ण या सगळ्यांच्या पलीकडेही काहीतरी आहे, जे शब्दांत मावणार नाही, विचारांत बांधता येणार नाही, आणि एका जन्मात उमजणारही नाही?

कृष्ण कधी बासरी होऊन बघावा,
कधी मोरपीस होऊन सजावे;
कधी गोकुळची धूळ व्हावे,
तर कधी कुरुक्षेत्राची माती होऊन इतिहासाच्या पावलांचे ठसे जपावे...
कधी यमुनेच्या लाटांतून,
कधी गोवर्धनाच्या सावलीतून,
कधी गीतेच्या प्रत्येक श्लोकातून,
तर कधी मौनाच्या खोल गर्भातून कृष्णाला शोधून बघावे...

पण कृष्णाला शोधता शोधता एक प्रश्न मनात उभा राहतो— कृष्ण व्हायला नेमकं काय व्हावं लागतं?

 
राधेसारखं प्रेम? मीरासारखी भक्ती? रुक्मिणीसारखं समर्पण? सुदाम्यासारखी मैत्री? अर्जुनासारखी जिज्ञासा? की यशोदेसारखं निरपेक्ष वात्सल्य? की स्वतःमधल्या अहंकाराला विसरून, प्रत्येक नात्याचा अर्थ समजून घेऊन, कर्तव्याच्या वाटेवर चालत स्वतःच्या अंतरंगात डोकावावं लागतं? गीता वाचावी, की गीतेत सांगितलेलं जगावं? श्लोकांचे अर्थ जाणून घ्यावेत, की आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर त्यांचा अर्थ अनुभवावा?

कारण गीता केवळ वाचून संपत नाही, ती प्रत्येक कर्मातून उलगडत जाते; कृष्ण केवळ मंदिरात भेटत नाही, तो प्रत्येक अनुभवातून काहीतरी शिकवत राहतो... आणि तरीही... कितीही नाती जगलो, कितीही रूपं पाहिली, कितीही गीता वाचली, कितीही तत्त्वज्ञान समजून घेतलं... तरी कृष्ण पूर्णपणे कळेलच, असं कुठे आहे?

ज्या कृष्णाच्या मुखात ब्रह्मांड सामावलं, त्याला आपल्या विचारांच्या चौकटीत कसं सामावणार? ज्याच्या एका हास्यात गोकुळ हरखलं, आणि एका उपदेशाने कुरुक्षेत्र बदललं, त्याला एका व्याख्येत कसं बांधणार? कृष्ण प्रत्येकाच्या नजरेत वेगळा, प्रत्येकाच्या भावनेत वेगळा, प्रत्येकाच्या अनुभवात वेगळा... तरीही कृष्ण एकच!

कदाचित म्हणूनच कृष्णाला समजून घेण्यापेक्षा त्याला अनुभवणं अधिक महत्त्वाचं... त्याच्यावर प्रेम करणं, पण त्याला आपल्या कल्पनेपुरतं मर्यादित न करणं... त्याच्याकडून शिकणं, पण त्याला आपल्या बुद्धीच्या मापात न मोजणं...

कारण कृष्ण म्हणजे केवळ एक व्यक्ती नाही, एक नातं नाही, एक विचार नाही, एक तत्त्वज्ञानही नाही... कृष्ण म्हणजे एकाच सत्याकडे जाणाऱ्या असंख्य दृष्टींचा अनंत प्रवास!

आणि आपण? आपण त्या अथांग सागरातील एक थेंब...
 त्याची खोली मोजण्याचा प्रयत्न करणारे, त्याच्या लाटांमध्ये स्वतःला शोधणारे, आणि प्रत्येक वेळी नव्याने जाणणारे... की अजूनही काहीतरी उलगडायचं बाकी आहे!

 कारण कृष्णाला एका नजरेतून पाहता येतं, एका भावनेतून अनुभवता येतं, एका श्लोकातून दिशा मिळू शकते... पण कृष्णाला पूर्णपणे समजून घेणं?

कदाचित तोच तर अनंताचा अर्थ आहे...

 जय श्रीकृष्ण! 🦚🙏