લાઈબ્રેરી
પ્રોફાઈલ
શિવકૃપા અને સ્નેહનો અંકુર
શિવકૃપા અને સ્નેહનો અંકુર
૧. પવિત્ર સવાર અને મંદિરનો ઉત્સવ
મહાશિવરાત્રિનો પવિત્ર અને પાવન દિવસ હતો. આખું વાતાવરણ જાણે શિવમય બની ગયું હતું. ફાગણ મહિનાની એ શીતળ સવારમાં પ્રકૃતિ પણ જાણે મહાદેવની ભક્તિમાં લીન થઈને શાંતિનો અનુભવ કરી રહી હતી. ઝાકળના ટીંપાથી ભીંજાયેલા વૃક્ષો અને મનભાવન પવન વાતાવરણને એક અલગ જ તાજગી આપી રહ્યા હતા. સૂર્યોદય પણ હજુ પૂર્ણપણે થયો નહોતો, છતાં ગામના પ્રસિદ્ધ શિવાલયમાં ભક્તોની ભારે ભીડ જામવા લાગી હતી. દરેક શ્રદ્ધાળુના મનમાં એક જ આતુરતા હતી—દેવાધિદેવ મહાદેવના ચરણોમાં જળ અર્પણ કરી તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવાની.
વાતાવરણમાં ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ અને ‘હર હર મહાદેવ’ના ગંભીર અને ભક્તિમય મંત્રોચ્ચાર ગુંજી રહ્યા હતા. દુર-દુર સુધી શિવ ભજનોની મધુર ધૂન સંભળાઈ રહી હતી. મંદિરની બહાર અને પટાંગણમાં જાતજાતની પૂજા સામગ્રીની નાની-નાની દુકાનો સજ્જ થઈ ગઈ હતી. કોઈ દુકાનદાર તાજા બિલ્વપત્રની જોડી બનાવી રહ્યો હતો, તો કોઈ ગુલાબ, ધતુરા અને આંકડાના ફૂલોની માળાઓ પર પાણીનો છંટકાવ કરીને તેને તાજી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. નાના બાળકોથી માંડીને વૃદ્ધો સુધી, સૌ કોઈ પોતાની શ્રદ્ધા અનુસાર ફૂલ, ચંદન અને પૂજાની વસ્તુઓ ખરીદીને અંદર પ્રવેશવા આતુર હતા.
એ જ સમયે પૂજા પોતાની બાળપણની સખી ગીતા સાથે મંદિરના પટાંગણમાં પ્રવેશી. બંનેએ માથા પર સુંદર દુપટ્ટો ઓઢ્યો હતો અને તેમના હાથમાં પીતળની પૂજાની થાળીઓ હતી. થાળીમાં તાજા ફૂલો, અક્ષત, કંકુ, ચંદન, ધૂપ અને એક નાનો, ઝળહળતો જળનો કળશ શોભી રહ્યો હતો. સવારની ગુલાબી ઠંડીમાં ભક્તોનો ધસારો ખૂબ વધારે હતો, છતાં પૂજા અને ગીતાના ચહેરા પર થાકને બદલે મહાદેવના દર્શનની એક અનોખી ચમક અને ઉત્સુકતા સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાતી હતી. ક્યાંક શંખનો ગંભીર નાદ થતો હતો તો ક્યાંક ઘંટનો મધુર અવાજ સંભળાતો હતો. મંદિરના એક ખૂણામાં બેઠેલી ભજન મંડળી પોતાના સુરીલા અવાજમાં શિવ તાંડવ સ્તોત્ર અને મહાદેવના ગરબા ગાઈ રહી હતી, જેનાથી સમગ્ર પરિસરમાં એક દિવ્ય અને આત્મિક ઊર્જાનો સંચાર થતો હતો. પૂજા અને ગીતા ધીમે-ધીમે ભીડમાંથી રસ્તો કરીને આગળ વધી રહી હતી, પરંતુ દર્શાનાર્થીઓની લાંબી હારમાળાને કારણે મુખ્ય શિવલિંગ સુધી પહોંચવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો હતો.
૨. સૂર્યરાજનું સમર્પણ
બીજી તરફ, સૂર્યરાજ છેલ્લા પાંચ વર્ષથી દર મહાશિવરાત્રિએ આ મંદિરમાં સ્વયંસેવક તરીકે પોતાની સેવાઓ આપતો હતો. તેના માટે આ માત્ર કોઈ સામાજિક ફરજ કે કામ નહોતું, પણ ભગવાન શિવ પ્રત્યેની તેની અપાર શ્રદ્ધા, પ્રેમ અને સમર્પણનું પ્રતીક હતું. તે બાળપણથી જ શિવજીનો પરમ ભક્ત હતો અને શિવરાત્રિના આ પવિત્ર દિવસે મંદિરે આવતા શ્રદ્ધાળુઓની સેવામાં જ તેને સાચો અલૌકિક આનંદ મળતો હતો. વહેલી સવારે ચાર વાગ્યાથી જ તે મંદિરમાં હાજર થઈ ગયો હતો અને પોતાની તમામ જવાબદારીઓ નિષ્ઠાપૂર્વક નિભાવી રહ્યો હતો.
સૂર્યરાજનું વ્યક્તિત્વ જોઈને જ કોઈનું પણ મન મોહાઈ જાય તેવું હતું. તેનું કદાવર અને કસરતી શરીર, તેજસ્વી ચહેરો અને શાંત સ્વભાવ દરેકને આકર્ષિત કરતો હતો. તેના વિશાળ કપાળ પર ભસ્મનું ત્રિપુંડ શોભતું હતું અને ગળામાં પહેરેલી રુદ્રાક્ષની માળા તેના વ્યક્તિત્વને એક સાચા શિવભક્ત જેવી દિવ્યતા બક્ષતી હતી. તે ઘડીકમાં વૃદ્ધોને હાથ પકડીને લાઈનમાં ઊભા રાખતો, તો ઘડીકમાં નાના બાળકોને ભીડમાંથી બચાવીને આગળ મોકલતો. તે જળના કળશ ભરીને પૂજા માટે શિવલિંગ સુધી પહોંચાડવામાં અને દર્શનની વ્યવસ્થા જાળવવામાં અથાક પરિશ્રમ કરી રહ્યો હતો. તેના મુખ પરની મીઠી મુસ્કુરાહટ અને મદદરૂપ સ્વભાવને કારણે મંદિરના પૂજારીથી માંડીને નિયમિત આવતા દરેક ભક્ત તેને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા.
૩. પ્રથમ મુલાકાત અને અદ્રશ્ય તાર
ધીમે-ધીમે સમય વિતતો ગયો અને સૂર્યનો તાપ વધવા લાગ્યો, તેની સાથે મંદિરમાં ભક્તોની ભીડ પણ બેગણી થઈ ગઈ. પૂજા અને ગીતા આખરે ગર્ભઘૃહની નજીક પહોંચ્યા. જળ ચઢાવવા માટે જેમ જ પૂજા શિવલિંગ તરફ આગળ વધી, તેમ જ પાછળથી ભક્તોનો એક જોરદાર ધક્કો આવ્યો. પૂજાનું સંતુલન બગડ્યું અને તેના હાથમાંથી પૂજાનો જળ ભરેલો કળશ છૂટવા લાગ્યો. પૂજાનો શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયો! એ કળશ તેના માટે માત્ર એક ધાતુનું વાસણ નહોતું, પરંતુ તેની શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને આખા દિવસની પ્રાર્થનાનું પ્રતીક હતું. તે જમીન પર પડીને તૂટી જાય કે પાણી ઢોળાઈ જાય તે પહેલાં જ પૂજાની આંખોમાં ભય છવાઈ ગયો.
પરંતુ એ જ ક્ષણે, ત્યાં જ ઊભેલા સૂર્યરાજે વિજળીની ઝડપે આગળ વધીને પોતાના બંને હાથ લંબાવ્યા અને કળશને જમીન પર પડતા પહેલાં જ હવામાં ઝીલી લીધો!
એ ત્વરિત ક્રિયામાં કળશ બચી ગયો, પણ સૂર્યરાજ અને પૂજાના હાથ એકબીજાને સ્પર્શી ગયા. એ જ ક્ષણે બંનેની નજરો એકબીજા સાથે મળી. જાણે સમય ત્યાં જ અટકી ગયો! આસપાસનો ઘંટનાદ, મંત્રોચ્ચાર અને ભક્તોનો કોલાહલ એક ક્ષણ માટે ગાયબ થઈ ગયો. સૂર્યરાજે પૂજાની મોટી, કાળી અને કાજલઘેલી આંખોમાં જોયું. એ આંખોમાં એક અનોખી પવિત્રતા, સુંદરતા અને ઊંડાઈ હતી, જે તેણે પહેલાં ક્યારેય કોઈની આંખોમાં જોઈ નહોતી. બીજી તરફ, પૂજાએ સૂર્યરાજના તેજસ્વી ચહેરા, કપાળ પરના ત્રિપુંડ અને તેની આંખોમાં છલકાતી કરુણાને જોઈ. પૂજાના હૃદયમાં એક અજાણ્યો ધબકારો ઉમેરાયો.
એ ટૂંકા સ્પર્શ અને દ્રષ્ટિપાતે બંનેના મનમાં એક અદ્રશ્ય અને ઊંડો તાર છેડી દીધો. સૂર્યરાજે અત્યંત નમ્રતાથી કળશ શિવલિંગ પર અર્પણ કરવામાં પૂજાને મદદ કરી અને કળશ તેને પાછો સોંપ્યો. કળશ લેતી વખતે પૂજાએ એક હળવું, મંદ સ્મિત આપ્યું અને પોતાના ગાલ પર લહેરાતી કાળી લટને હળવેથી કાનની પાછળ કરી. એ નાનકડી ક્ષણ સૂર્યરાજના હૃદયના ઊંડાણમાં સદા માટે છપાઈ ગઈ.
એટલામાં જ પાછળથી ગીતાએ પૂજાનો હાથ ખેંચતા કહ્યું, "પૂજા, ચાલ જલ્દી! પાછળ બહુ ભીડ થાય છે."
સૂર્યરાજના કાને એ નામ પડ્યું—’પૂજા’. તે મનોમન ગણગણ્યો—"પૂજા... કેટલું પવિત્ર અને સુંદર નામ!" પૂજા ગીતા સાથે આગળ વધી ગઈ, પણ સૂર્યરાજ ત્યાં જ ઊભો રહીને તેને જતી જોઈ રહ્યો. તેના મનમાં એ નામ એક સુંદર સંગીતની જેમ વાગવા લાગ્યું હતું.
૪. મનની વ્યાકુળતા અને મિત્રની સલાહ
મહાશિવરાત્રિનો ઉત્સવ પૂરો થયો. દિવસો વીતવા લાગ્યા, પરંતુ સૂર્યરાજના મનમાંથી પૂજાનો ચહેરો દૂર થતો નહોતો. તે રોજ સવારે મંદિરે જતો, સેવા આપતો, પણ તેની આંખો અજાણતા જ મંદિરના દરવાજે અટકી જતી. કદાચ પૂજા ફરી દર્શન કરવા આવે! તે મંદિરના દરેક ખૂણે, ભક્તોની ભીડમાં એ કાજલઘેલી આંખોને શોધતો રહ્યો, પરંતુ પૂજા ક્યાંય દેખાઈ નહીં. ધીમે-ધીમે સૂર્યરાજના ચહેરા પરની રંગત ઓછી થવા લાગી અને તેના મનમાં નિરાશા ઘર કરવા લાગી. તેણે ક્યારેય કોઈ સ્ત્રી વિશે આટલું વિચાર્યું નહોતું, તેને કોઈનો સંપર્ક કેવી રીતે કરવો તેની પણ સમજ નહોતી.
એક બપોરે જ્યારે સૂર્યરાજ મંદિરમાં સાફસફાઈ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેનો નાનપણનો લંગોટિયો યાર કમલેશ ત્યાં આવ્યો. કમલેશે સૂર્યરાજના ચહેરા પરની ઉદાસી અને શૂન્યમનસ્કતા જોઈ.
કમલેશે તેના ખાંધા પર હાથ મૂકીને પૂછ્યું, "અરે સૂર્યા! શું વાત છે? આજકાલ તું સાવ ખોવાયેલો રહે છે. ન તો તારા ચહેરા પર એ જૂનું સ્મિત છે, ન તું કોઈની સાથે સરખી વાત કરે છે. શું થયું છે તને?"
સૂર્યરાજે પહેલાં તો વાત ટાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ કમલેશના આગ્રહ આગળ તે રોકી ન શક્યો. તેણે શિવરાત્રિના દિવસની કળશ વાળી ઘટના, પૂજા સાથેની દ્રષ્ટિમિલનની ક્ષણ અને તેના નામ વિશે બધું જ કમલેશને કહી સંભળાવ્યું.
આ સાંભળીને કમલેશ મોટેથી હસી પડ્યો અને બોલ્યો, "અરે મારા ભોળા ભક્ત! તું તો સાચે જ પ્રેમમાં પડી ગયો લાગે છે! પણ દોસ્ત, તેં એટલી બધી ક્ષણો વિતાવી તો તેનું સરનામું કે ગામ તો પૂછવું હતું ને!"
સૂર્યરાજે એક ઊંડો નિઃસાસો નાખ્યો, "ના યાર, એ ક્ષણ જ એવી હતી કે મને બીજું કંઈ પૂછવાનો ભાન જ ના રહ્યો. બસ એનો ચહેરો આંખો સામેથી હટતો જ નથી."
કમલેશે સૂર્યરાજને હિંમત આપતા કહ્યું, "જો દોસ્ત, તારો પ્રેમ સચ્ચો છે અને તું મહાદેવના દરબારમાં મળ્યો છે. ભગવાન પર ભરોસો રાખ. જો એ તારા નસીબમાં હશે, તો મહાદેવ તેને તારી સામે લાવીને જ ઊભી રાખશે." કમલેશના આ શબ્દોથી સૂર્યરાજના મનને થોડી આશ્વાસન મળ્યું.
અન્ય તરફ, પૂજાની હાલત પણ કંઈ અલગ નહોતી. ઘરે પહોંચ્યા પછી પણ તે એ યુવાનના વિચારોમાં ખોવાયેલી રહેતી. તેનો શાંત ચહેરો, ગળામાં રુદ્રાક્ષ, અને કળશ પકડતી વખતે તેની આંખોમાં દેખાયેલી ભદ્રતા પૂજાના મનમાંથી ભૂંસાતી નહોતી. તે સમજતી નહોતી કે આ કઈ લાગણી છે, પણ તેના હૃદયમાં એ અજાણ્યા યુવાન માટે એક ખાસ જગ્યા બની ગઈ હતી.
૫. પુનઃમિલન અને પ્રેમનો એકરાર
મહાશિવરાત્રિના આશરે એક મહિના પછી મંદિરમાં વિશાળ અન્નકૂટ મહોત્સવનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આસપાસના દસ-બાર ગામોમાંથી હજારો ભક્તો મહાપ્રસાદ લેવા માટે આવ્યા હતા. મંદિરનો આખો પરિસર ભક્તોથી ઉભરાઈ રહ્યો હતો. સૂર્યરાજ અને કમલેશ પણ સ્વયંસેવકોની ટુકડીમાં જોડાઈને લોકોને ભોજન પીરસવાની સેવામાં લાગેલા હતા.
સૂર્યરાજ હાથમાં પૂરી અને શાકનો થાળ લઈને પંક્તિઓમાં ફરી રહ્યો હતો. અચાનક, ભોજન લેવા બેઠેલી સ્ત્રીઓની એક લાઈન પર તેની નજર પડી અને તેના હાથમાંથી થાળ સહેજ ધ્રૂજી ગયો! તેના હૃદયના ધબકારા વધી ગયા.
ત્યાં સાદા, ગુલાબી રંગના પંજાબી સૂટમાં પૂજા બેઠેલી હતી! તેના ચહેરા પર એ જ કુદરતી સૌંદર્ય અને શાંત સ્મિત હતું. સૂર્યરાજની ખુશીનો કોઈ પાર ન રહ્યો. તે કમલેશને પણ કંઈ કહ્યા વગર સીધો પૂજાની લાઈન તરફ દોડ્યો.
સૂર્યરાજને પોતાની સામે થાળ લઈને ઊભેલો જોઈને પૂજાના ચહેરા પર પણ આશ્ચર્ય અને અનહદ ખુશીના ભાવ છવાઈ ગયા. તેની આંખો ચમકી ઉઠી.
"તમે... અહીં?" સૂર્યરાજે થોડા ગભરાટ અને ઉત્સાહ સાથે પૂછ્યું.
પૂજાએ સ્મિત કર્યું અને નીચી નજરે બોલી, "હા, મારા કાકાનું ઘર આ જ ગામમાં છે. અન્નકૂટનો પ્રસાદ લેવા આવ્યા છીએ."
સૂર્યરાજે હિંમત ભેગી કરીને કહ્યું, "મારું નામ સૂર્યરાજ છે. હું અહીં મંદિરમાં સેવા આપું છું."
પૂજાએ તેના તરફ જોઈને અત્યંત મધુર અવાજે કહ્યું, "હું પૂજા."
એ દિવસ પછી બંને વચ્ચે વાતચીતનો નવો દોર શરૂ થયો. પૂજા વારંવાર પોતાના કાકાના ઘરે આવતી અને સાંજના સમયે મંદિરે પહોંચી જતી. બંને મંદિરના શાંત ખૂણામાં, વડના વૃક્ષ નીચે બેસીને કલાકો સુધી વાતો કરતા. સૂર્યરાજે પોતાના પરિવાર, પોતાના વિચારો અને સરળ જીવનશૈલી વિશે પૂજાને જણાવ્યું. પૂજા પણ સૂર્યરાજના નિષ્કપટ હૃદય, સંસ્કાર અને શિવભક્તિથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થઈ.
સમય પાંખો લગાવીને ઊડવા લાગ્યો. તેમની મિત્રતા ક્યારે ઊંડા પ્રેમમાં બદલાઈ ગઈ તેની બંનેને ખબર ન પડી. એક સાંજે, જ્યારે સૂર્યાસ્ત થઈ રહ્યો હતો અને મંદિરની સાંજની આરતીના ઘંટડીઓ વાગી રહી હતી, ત્યારે સૂર્યરાજે પૂજાનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો અને નમ્રતાથી કહ્યું, "પૂજા, મહાદેવના સાક્ષીએ હું તને મારા જીવનસાથી તરીકે સ્વીકારવા માંગુ છું. શું તું આખી જિંદગી મારી સાથે ચાલીશ?"
પૂજાની આંખોમાં ખુશીના આંસુ આવી ગયા. તેણે હળવેથી માથું હલાવીને હા પાડી.
૬. મિલન અને કાયમી સફર
બંનેએ પોતપોતાના પરિવારોને આ સંબંધ વિશે જાણ કરી. સૂર્યરાજના માતા-પિતા પૂજાની સંસ્કારિતા જોઈને અત્યંત પ્રસન્ન થયા, અને પૂજાના પરિવારે પણ સૂર્યરાજનો ભોળો, મહેનતુ અને શિષ્ટ સ્વભાવ જોઈને સહર્ષ લગ્ન માટે સંમતિ આપી દીધી.
ટૂંક સમયમાં જ, એક શુભ મુહૂર્તમાં સૂર્યરાજ અને પૂજાના લગ્ન ધામધૂમથી સંપન્ન થયા. લગ્નનો મંડપ પણ શિવમય વાતાવરણમાં સજાવવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે બંનેએ અગ્નિની સાક્ષીએ સાત ફેરા ફર્યા, ત્યારે આખું મંદિર પરિસર મંત્રોચ્ચારથી ગૂંજી ઉઠ્યું.
જે પ્રેમની શરૂઆત મહાશિવરાત્રિના પવિત્ર દિવસે, કળશ પકડવાની એક નાનકડી અને આકસ્મિક ક્ષણથી થઈ હતી, તે પ્રેમ હવે જન્મજન્માંતરના પવિત્ર બંધનમાં ફેરવાઈ ગયો હતો. સૂર્યરાજ અને પૂજાનું જીવન પ્રેમ, આદર, સમજણ અને મહાદેવની અસીમ કૃપાથી સદા માટે મહેકતું રહ્યું.
