ମୋ ବାପା, ସତ୍ୟ ଗଳ୍ପ

ଧୂରୁସୁଆ ଗ୍ରାମର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଧୂଳିକଣା ଜମ୍ବେଶ୍ୱର ସ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିଥିଲା। ସେ କେବଳ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମବାସୀ ନଥିଲେ, ବରଂ ଥିଲେ ଗାଁର ବିପଦ-ଆପଦର ସାଥୀ। ବାହାଘର ବେଳର ସେହି ପୁରୁଣା ସ୍କୁଟରଟି ତାଙ୍କର ଯେମିତି ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ହିଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା। ରାତି ହେଉ କି ଦିନ, ଯାହାର ଦେହ ଖରାପ ହେଉ କିମ୍ବା ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର ହେଉ, ଜମ୍ବେଇ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଟର ନେଇ ଧାଇଁ ଆସୁଥିଲେ।

​ତାଙ୍କ ପରିବାର କହିଲେ ସ୍ତ୍ରୀ ନମିତା ଏବଂ ଚାରି ପିଲା—ତିନି ଝିଅ ଓ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଲକି। ପିଲାମାନେ ପାଠପଢ଼ାରେ ଭଲ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୁନିଆ ଥିଲା ରାଜନୀତି। ସେ ଆଠଗଡ଼ର MLA ରାଜା ଭାଇଙ୍କ ଅତି ପୁରୁଣା ସାଥୀ ଥିଲେ। ୧୯୮୯ ମସିହାରୁ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଛାଇ ଭଳି ରହିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେ ସୋସାଇଟୀର ସେକ୍ରେଟାରୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ "କଳା ପାହାଡ଼" ଭାବରେ ମାଡ଼ି ଆସିଲା ନୂଆ ସଭାପତି ଲେଙ୍କା।

​ଲେଙ୍କା MLAଙ୍କ କାନ ଭରିଲା ଏବଂ ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମିଛ ସୋସାଇଟୀ କେସ୍ କରିଦେଲା। ଯେଉଁ MLA ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ଭରସା କରୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଲେଙ୍କା କଥାରେ ପଡ଼ି ଭୁଲ୍ ବୁଝିଲେ। ଦିନେ ହଠାତ୍ ପୋଲିସ ଆସି ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରେଷ୍ଟ କରିନେଲା। ଲକି ସେତେବେଳେ ଆଠଗଡ଼ରେ +୨ ପଢୁଥାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ଲିପି +୩। ଲିପି ଭାରି ସାହସୀ ଝିଅ ଥିଲା। ସେ ପୋଲିସ ସହ ଯୁକ୍ତି କରୁଥିଲା, କେସ୍ ଲଢ଼ୁଥିଲା। ଜମ୍ବେଶ୍ୱର କିଡନୀ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଅଧିକ ଖରାପ ହୋଇଗଲା।

​ଦିନେ ଥାନାରୁ ଖବର ଆସିଲା— "ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେହ ପୁରା ଖରାପ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ କଟକ ବଡ଼ ମେଡିକାଲ ନେଇ ଆସିଛୁ।" ଲକି ଏବଂ ଗାଁ ଲୋକେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଡାକ୍ତର କହିଲେ, "ଦାଇଲିସିସ୍ ନହେଲେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ।" କିନ୍ତୁ ଜମ୍ବେଶ୍ୱର ଜିଦ୍ ଧରିଲେ, ସେ ଚିକିତ୍ସା କରାଇବେନି।

​ଶେଷରେ ଅସହାୟ ଲକି ଏବଂ ଗାଁ ଲୋକେ MLAଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପୁଅର କାନ୍ଦ ଦେଖି MLAଙ୍କ ଆଖିରେ ମଧ୍ୟ ଲୁହ ଆସିଗଲା। ସେ ବିଶ୍ୱାଳ ବାବୁଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ମେଡିକାଲରେ ବାପାଙ୍କୁ MLAଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଫୋନ୍ ଦିଆଗଲା, କିନ୍ତୁ ବାପା ସଫା ମନା କରିଦେଲେ। ଅଭିମାନ ଥିଲା ପାହାଡ଼ ପରି। ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ରାଣ-ନିୟମ ପକାଗଲା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଯାଇ ସେ ଫୋନ୍ ଧରିଲେ।

​ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ୱାଭିମାନ ଆକାଶ ଛୁଆଁ ଥିଲା। ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ, "ଆପଣ ମଣିଷ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେନି ଆଜ୍ଞା। ମୁଁ ଖଣ୍ଡାୟତ ପୁଅ, କାଉନିରିଆ କାଠି ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଯିବି ପଛେ କେବେ ମିଛ ଆଗରେ ନଇଁବିନି। ମୋତେ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ, ମୋତେ ବେଲ୍ ଦରକାର। ମୋ ମଥାରୁ ଏହି ମିଛ କଳଙ୍କ ପୋଛିବା ଦରକାର।"

​ସତ୍ୟର ଜୟ ହେଲା। ପରଦିନ ବେଲ୍ ହେଲା। ସେ ଜେଲ୍‌ରୁ ମୁକୁଳି ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ମେଡିକାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସାତ ଦିନ ପରେ ସେ ଆଖି ବୁଜିଲେ। ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଶବ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିଲା, MLA ନିଜେ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଜମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶବକୁ କାନ୍ଧ ଦେଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଚାଲିଗଲା, ଆଉ ମିଳିବନି। ମୁଁ ମିଛ ଶୁଣି ରତ୍ନ ଚିହ୍ନିବାରେ ଭୁଲ୍ କରିଦେଲି।"

​ଜମ୍ବେଶ୍ୱର ସ୍ୱାଇଁ ଚାଲିଗଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପାଇଁ ସେ ଛାଡ଼ିଗଲେ ଏକ ଅଲିଭା ସ୍ମୃତି— ଯିଏ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ ପଛେ କେବେ ଅସତ୍ୟ ଆଗରେ ମଥା ନତ କଲେ ନାହିଁ।

ସେବା ଥିଲା ଯାଙ୍କ ଜୀବନର ବ୍ରତ, ସାରଥି ସେ ସଭିଙ୍କର,

ସ୍କୁଟରରେ ବସି ଦୁଃଖୀକୁ ଧାଉଁଥିଲେ, ସେ ଯେ ଗାଁର ଆପଣାର।

ରାଜନୀତି କ୍ରୋଧେ କଳଙ୍କ ଲାଗିଲା, ସହିଲେ ସେ କେତେ କଷ୍ଟ,

ସତ୍ୟ ପାଇଁ କଲେ ପ୍ରାଣକୁ ଆହୁତି, ସ୍ୱାଭିମାନ ଯାଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ।

ନଇଁଲେନି କେବେ ମିଛ ଆଗେ ସେହି, ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀର ପୁଅ,

ଜିତିଲେ ନ୍ୟାୟକୁ ମରି ମଧ୍ୟ ସିଏ, ଆଖିରେ ଦେଇ ସଭିଙ୍କ ଲୁହ।

ପରିସ୍ଥିତି ଯେତେ କଠିନ ହେଲେ ବି ନିଜର ଆଦର୍ଶ ସହ ସାଲିସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜେଲ୍‌ର କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଅପେକ୍ଷା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ବଡ଼ ଥିଲା। ନ୍ୟାୟ ମିଳିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ସତ୍ୟର ହିଁ ବିଜୟ ହୁଏ। ଆଜି ସେ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ନାହାଁନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସେହି "ନଇଁବିନି" ଜବାବ ହିଁ ବଡ଼ ଥିଲା ବାପା।