ભામતી

પંડિત વાચસ્પતિની તંદ્રા ભંગ થઈ,

દીવાના મલિન પ્રકાશમાં જે જોયું,

હાથ આગળ વધતા પંડિતજી બોલ્યા –

"કોણ છો દેવી? અહીં કેવી રીતે આવ્યાં?"

અપરાધબોધથી ગ્રસ્ત દેવી બોલી –

"વ્યવધાન માટે ક્ષમા કરો નાથ,

હું તમારી અર્ધાંગિની છું,

તમે બ્રહ્મસૂત્રમાં તલ્લીન રહ્યા,

ત્રણ દાયકાઓ પહેલાં પાણિગ્રહણ થયું,

પણ તમારા સંકલ્પની અનવરત સહચરી બની."

પંડિતજીની સ્મૃતિમાં ભૂતકાળ તાજો થયો,

સાધનાના યજ્ઞમાં અક્ષમ્ય અપરાધ થયો!

"ત્રણ દાયકાઓમાં જીવનયાપન કેવી રીતે થયું?"

દેવી બોલી –

"જંગલમાંથી મૂંજ લાવી,

દોરી બનાવી વેચી,

અન્ન-તેલ અને લેખનસામગ્રી ભેગી કરી,

આજિવિકા મળી, જીવન નિર્વાહ થયું."

ગ્રંથ પૂર્ણ થતાં ભૂતકાળ જાગ્યો,

વિસ્મરણ માટે પસ્તાવાની ઝલક પડી,

"દેવી! તું તારું આખું જીવન યજ્ઞમાં સમર્પિત કર્યું!"

પંડિતજીએ અપરમ કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી.

પતિના પ્રેમથી ભામતી ભાવવિભોર થઈ,

આંખમાંથી અશ્રુધારા વહે,

પણ ફરિયાદ ન હતી...

અદ્વિતીય કર્તવ્ય પરાયણતાથી વિભોર વાચસ્પતિએ,

ગ્રંથ "ભામતી" ના નામે સમર્પિત કર્યો!