వివేక తీరం

వివేక తీరం … పులిపాక రామ మోహన్

రామచంద్రయ్య ఆ ఊరిలో మంచి పేరున్న విశ్రాంత ఉపాధ్యాయుడు. జీవితమంతా పిల్లలకు పాఠాలు చెప్పిన ఆయనకు ఇప్పుడు పుస్తకాలే తోడు. ఉదయం సాయంత్రం ఉపనిషత్తులు చదవడం, ధర్మకార్యాలు చేయడం ఆయన నిత్యకృత్యం.

ఆయనకు ఇద్దరు పిల్లలు - పెద్దవాడు సురేష్, చిన్నది కవిత.

భార్య శారదమ్మ కూతురికి పెళ్లి చేసి, కొడుకును ప్రయోజకుడిని చేయడంలోనే తన జీవితాన్నంతా ధారపోసింది.

రామచంద్రయ్యకు మాత్రం ఒక బలహీనత ఉంది.

సురేష్ అంటే విపరీతమైన వ్యామోహం.

సురేష్ ఏ తప్పు చేసినా,

“వాడు ఇంకా చిన్నవాడు. వాడికేం తెలుసు?” అని సమర్థించేవాడు.

ఒకరోజు సురేష్ అమెరికాలో స్థిరపడతానని చెప్పాడు. అందుకు పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు కావాలన్నాడు.

రామచంద్రయ్య ఒక్క క్షణం కూడా ఆలోచించలేదు.

తన రిటైర్మెంట్ డబ్బంతా ఇచ్చేశాడు. పూర్వీకుల పొలాన్ని కూడా అమ్మి కొడుకు చేతిలో పెట్టాడు.

కవిత తండ్రిని వారించింది.

“నాన్నా, అన్నయ్య అడగకముందే అన్నీ ఇచ్చేస్తే రేపు వాటి విలువ అతనికి తెలియకపోవచ్చు. ఒక్కసారి ఆలోచించండి.”

రామచంద్రయ్య నవ్వాడు.

“నా కొడుకు నాకు ద్రోహం చేస్తాడా అమ్మా?”

కవిత ఇంకేమీ అనలేదు.

ఆ ఆస్తిలో తన వాటా గురించి ఆమె ఎన్నడూ నోరు విప్పలేదు.

ఆ రాత్రి శారదమ్మ మెల్లగా భర్త పక్కన కూర్చుంది.

“అన్నీ వాడికే ఇచ్చేస్తే రేపు మనకేం మిగులుతుంది?” ఆమె గొంతులో ఆందోళన ఉంది.

రామచంద్రయ్య ముఖం కాస్త కఠినమైంది.

“తల్లివై ఉండి కొడుకునే అనుమానిస్తావా?”

శారదమ్మ మౌనంగా పక్కకు తిరిగింది.

కొడుకు మీద ఆమెకు ప్రేమ తక్కువ కాదు. కానీ భర్త మాటకు ఎదురు చెప్పే అలవాటు ఆమెకు లేదు.

***

సంవత్సరాలు గడిచాయి.

అమెరికా వెళ్లిన సురేష్ మొదట్లో వారానికోసారి ఫోన్ చేసేవాడు. తర్వాత నెలకోసారి. ఆ తర్వాత ఫోన్లు కూడా తగ్గిపోయాయి.

రామచంద్రయ్య మాత్రం ప్రతి సాయంత్రం ఫోన్ వైపే చూసేవాడు.

అది మోగకపోతే తనలో తానే గొణుక్కునేవాడు.

“ఇంత చేశాను... ఒక్క ఫోన్ చేయడానికి కూడా సమయం లేదా వాడికి?”

ఆ మాటల్లో ప్రేమ కంటే బాధ ఎక్కువ. బాధలోంచి క్రమంగా కోపం కూడా పుట్టేది.

ఒకరోజు రామచంద్రయ్య తీవ్రంగా అనారోగ్యం పాలయ్యాడు.

సురేష్‌కు కబురు పంపారు.

“ఇప్పుడు రాలేను నాన్నా. పని చాలా ఉంది.”

అంతే.

పైసా సహాయం కూడా పంపలేదు.

ఆ కష్టకాలంలో ఆయనను కంటికి రెప్పలా చూసుకున్నది కవిత, ఆమె భర్త ఆనంద్.

వారు పెద్దగా సంపాదించేవారు కాదు. రోజువారీ శ్రమతో జీవించేవారు. అయినా రామచంద్రయ్య వైద్యానికి, శారదమ్మ అవసరాలకు ఏ లోటూ రానివ్వలేదు.

ఆనంద్ రాత్రుళ్లు మేల్కొని మందులు ఇచ్చేవాడు. నడవలేని రోజుల్లో చేయి పట్టుకుని నడిపించేవాడు. తన మామగారిని తండ్రిలా చూసుకున్నాడు.

మంచం మీద పడుకుని ఆ సేవను చూస్తూ రామచంద్రయ్య మనసులో ఒక ప్రశ్న పదేపదే గుచ్చుకునేది.

“ఎంతో ప్రేమగా పెంచిన కొడుకు నన్ను వదిలేశాడు. ఏ సంబంధమూ లేని అల్లుడు నన్ను ఇంతగా చూసుకుంటున్నాడు. ఇదెలా?”

సమాధానం దొరకలేదు.

ఒక సాయంత్రం కొంత కోలుకున్న తర్వాత ఆయన ఊరి చివర ఉన్న నది ఒడ్డుకు వెళ్లాడు.

అక్కడ ఒక వృద్ధ సాధువు చెట్టు కింద కూర్చుని ఉన్నాడు.

రామచంద్రయ్య ఆయన పక్కన కూర్చున్నాడు.

కొంతసేపు ఇద్దరూ నదినే చూస్తూ మౌనంగా ఉన్నారు.

చివరకు రామచంద్రయ్య తన మనసులోని భారాన్ని బయటపెట్టాడు.

“స్వామీ... నేను జీవితమంతా ధర్మం గురించి చదివాను. ఉపనిషత్తులు చదివాను. కానీ ఇప్పుడు నా మనసుకు శాంతి లేదు.”

సాధువు ఏమీ అనలేదు.

రామచంద్రయ్య సురేష్ గురించి చెప్పాడు. తాను ఇచ్చిన ఆస్తి గురించి చెప్పాడు. ఇప్పుడు కొడుకు తనను పట్టించుకోకపోవడం గురించి చెప్పాడు. చివరగా ఆనంద్ చేస్తున్న సేవ గురించి చెప్పాడు.

అన్నీ విన్న తర్వాత సాధువు ఒక ప్రశ్న మాత్రమే అడిగాడు.

“నీ కొడుకు అడగకముందే నీవు అన్నీ ఎందుకు ఇచ్చావు?”

రామచంద్రయ్య వెంటనే సమాధానం చెప్పాడు.

“వాడు నా బిడ్డ స్వామీ. వాడికి లోటు రాకూడదని.”

సాధువు అతని ముఖంలోకి చూశాడు.

“వాడికి లోటు రాకూడదని ఇచ్చావా... లేక వాడు నిన్ను విడిచి వెళ్లకూడదని ఇచ్చావా?”

ఆ ప్రశ్న రామచంద్రయ్యను కదిలించింది.

అతను చాలాసేపు నది వైపు చూస్తూ ఉండిపోయాడు.

అలలు వచ్చి ఒడ్డును తాకి తిరిగి వెళ్తున్నాయి.

చివరకు అతని గొంతు నెమ్మదించింది.

“వాడు దూరమైతే నేను ఒంటరివాడినవుతానేమో అని భయపడ్డాను స్వామీ.”

సాధువు తల ఊపాడు.

“అదే వ్యామోహం.”

రామచంద్రయ్య మౌనంగా ఉన్నాడు.

“ప్రేమ ఇస్తుంది,” అన్నాడు సాధువు. “వ్యామోహం పట్టుకుంటుంది. ప్రేమలో ఎదుటివారి మేలు ఉంటుంది. వ్యామోహంలో మన భయం దాగి ఉంటుంది.”

కొంతసేపు ఆగి మళ్లీ అన్నాడు.

“నీ కొడుకుతో నీకున్నది ఒక సంబంధం. అది ఎలా ఏర్పడిందో, దాని వెనుక ఎలాంటి కర్మ ఉందో మనకు తెలియదు. పెద్దలు అలాంటి పూర్వకర్మ సంబంధాలను ‘ఋణానుబంధం’ అంటారు. కానీ గతంలో ఎవరు ఎవరికి ఏమిటో తెలుసుకోవడం కంటే, ఇప్పుడు నీ చేతిలో ఉన్నది ఏమిటో చూడాలి.”

“ఏమిటది స్వామీ?”

“నీ ప్రవర్తన.”

రామచంద్రయ్య తలెత్తి చూశాడు.

“సురేష్ చేసినది అతని బాధ్యత. నీవు చేసినది నీ బాధ్యత. అతని ప్రవర్తనను నీ గతజన్మ లెక్క అని చెప్పుకుని సమర్థించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. అలాగే అతనిపై కోపంతో నీ మనసును కాల్చుకోవాల్సిన అవసరం కూడా లేదు.”

రామచంద్రయ్య మౌనంగా వింటున్నాడు.

“నీవు కొడుకును ప్రేమించావు. అది తప్పు కాదు. కానీ అతన్ని కోల్పోతాననే భయంతో నీ వివేకాన్ని కోల్పోయావు.”

ఆ మాట రామచంద్రయ్య గుండెల్లోకి నేరుగా వెళ్లింది.

సాధువు చిరునవ్వు నవ్వాడు.

“ఉపనిషత్తులు నీ నాలుకపై ఉన్నాయి రామచంద్రయ్యా... కానీ ఈ సంఘటన నీకు వాటిని హృదయంలోకి తీసుకెళ్లే అవకాశం ఇచ్చింది.”

రామచంద్రయ్య తల వంచుకున్నాడు.

***

ఆ రాత్రి ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు.

శారదమ్మ మంచం పక్కన కూర్చుని ఉంది.

కొంతసేపు ఆమెను చూస్తూ ఉండిపోయాడు.

“శారదా...”

“ఏమండీ?”

“ఆ రోజు నువ్వు చెప్పింది నిజమే.”

శారదమ్మ ఏమీ మాట్లాడలేదు.

“నేను వినలేదు.”

ఆమె కళ్లు తడిశాయి.

“నేనూ గట్టిగా చెప్పలేకపోయానండీ.”

ఇద్దరూ కొంతసేపు మౌనంగా కూర్చున్నారు.

ఆ మౌనంలో ఎన్నో సంవత్సరాల మాటలు ఉన్నాయి.

***

కొన్ని నెలల తర్వాత ఒక సాయంత్రం ఫోన్ మోగింది.

చాలా కాలానికి వినిపించిన సురేష్ గొంతు.

“నాన్నా... ఇక్కడ వ్యాపారంలో నష్టం వచ్చింది. కొంత డబ్బు కావాలి.”

ఒకప్పుడు అయితే రామచంద్రయ్య వెంటనే ఏదైనా అమ్మి డబ్బు పంపేవాడు.

లేకపోతే కోపంతో అరిచేవాడు.

ఈసారి మాత్రం ఆయన కొంతసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు.

ఆ మౌనంలో కోపం లేదు.

భయం లేదు.

పాత పట్టు కూడా లేదు.

“సురేష్,” అన్నాడు ప్రశాంతంగా, “నా దగ్గర ఇప్పుడు ఇవ్వడానికి డబ్బు లేదు.”

అవతల కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దం.

“నాన్నా...”

“నువ్వు ఇబ్బందిలో ఉన్నావని నాకు బాధగా ఉంది. నీకు నా ఆశీర్వాదం ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ఈ ఇంటి తలుపు నీ కోసం ఎప్పుడూ తెరిచే ఉంటుంది.”

మళ్లీ కాసేపు ఆగాడు.

“కానీ ఇక నుంచి నా నిర్ణయాలు నేను ఆలోచించి తీసుకుంటాను.”

ఫోన్ పెట్టేశాడు.

కుర్చీలో వెనక్కి వాలి కళ్లు మూసుకున్నాడు.

గుండెల్లో బాధ ఉంది.

కొడుకుపై ప్రేమ కూడా ఉంది.

కానీ ఈసారి ఆ ప్రేమకు భయం తోడు కాలేదు.

పట్టు లేదు.

***

ఆ సాయంత్రం రామచంద్రయ్య ఆనంద్‌తో కలిసి నది ఒడ్డుకు వెళ్లాడు.

ఇద్దరూ ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడకుండా చాలాసేపు కూర్చున్నారు.

నది అలలు ఒడ్డును తాకి తిరిగి వెళ్తున్నాయి.

రామచంద్రయ్య వాటినే చూస్తూ ఉన్నాడు.

ఒకప్పుడు తన కొడుకు మీదున్న వ్యామోహంతో పాటు తాను కూడా అలలతో కొట్టుకుపోయాడు.

ఇప్పుడు మాత్రం అతను ఒడ్డున నిలబడి అలలను చూస్తున్నాడు.

అలలు ఆగలేదు.

నది మారలేదు.

మారింది మాత్రం - అలలతో పాటు కొట్టుకుపోయే తన మనసు.

అతని ముఖంపై ఒక ప్రశాంతమైన చిరునవ్వు కనిపించింది.

అది కొడుకును వదిలేసిన మనిషి చిరునవ్వు కాదు.

ప్రేమను ఉంచుకుని, వ్యామోహాన్ని వదిలిన మనిషి చిరునవ్వు.

అదే అతని వివేక తీరం.