अर्ध्या ग्लासातील जंगल

विदर्भातील दुष्काळग्रस्त धरणगाव नावाचं गाव. माती फाटलेली, विहिरी कोरड्या, आणि झाडं फक्त जुन्या आठवणीत उरलेली. त्या गावात राहत होता एक शांत, कमी बोलणारा मुलगा — रोहन. लोक म्हणायचे, “हा मुलगा दिवसभर विचारात असतो. याच्याकडून काय होणार?” पण रोहन मनात एक वेगळीच स्वप्नं पेरत होता.शाळेत पर्यावरण दिन जवळ आला होता. शिक्षक म्हणाले, “उद्या प्रत्येकाने एक झाड लावायचं आणि त्याची काळजी घ्यायची.” सगळे हसले. “सर, इथे झाडं जगत नाहीत,” कुणीतरी म्हणालं. रोहन अचानक उभा राहिला. “सर, मी पाच झाडं लावणार,” तो शांतपणे म्हणाला. वर्गात कुजबुज सुरू झाली. रोहनला माहिती होतं — त्यांच्या घरामागची जमीन दगडांनी भरलेली, कोरडी, आणि ‘नापिक’ म्हणून ओळखली जायची. पण त्याने शब्द दिला होता.त्या संध्याकाळी रोहन हातात जुनं फावडं घेऊन घरामागे गेला. फावडं जमिनीत घुसत नव्हतं. दगड, कडक माती, आणि उन्हाची झळ. हाताला फोड आले, पण तो थांबला नाही. शेवटी पाच छोटे खड्डे तयार झाले. दुसऱ्या दिवशी शाळेच्या बागेतून कुणी न घेतलेली बारीक, अशक्त रोपं तो घेऊन आला. “ही जगणार नाहीत,” माळी म्हणाला. रोहन हसला. “मी प्रयत्न करीन.”गावात दोन दिवसांनी एकदा टँकर यायचा. पाणी म्हणजे सोनं. त्या रात्री रोहनने पाण्याचा ग्लास अर्धाच भरला. “इतकंच का?” आईने विचारलं. “तहान नाही,” तो म्हणाला. सगळे झोपल्यावर तो हळूच बाहेर गेला आणि अर्धा ग्लास पाणी एका रोपाला घातलं. पुढच्या रात्री दुसऱ्याला. असं दररोज. कधी भाजी धुतलेलं पाणी, कधी तांदूळ धुतलेलं पाणी — तो एक थेंबही वाया जाऊ देत नव्हता.गावातले लोक त्याला पाहून हसायचे. “रोहन दगडांना पाणी घालतोय!” कुणीतरी चिडवत म्हणायचं. रोहन काही बोलत नसे. दोन रोपं वाळली. त्याने नवीन लावली. एक रोप वाऱ्याने वाकलं. त्याने काठी बांधून सरळ केलं. एकदा उन्हामुळे तोच बेशुद्ध पडला. आई रडली. “झाडांसाठी जीव देऊ नकोस,” ती म्हणाली. रोहन शांतपणे म्हणाला, “आई, झाडं जगली तर आपणही जगू.”एका सकाळी रोहनने पाहिलं — छोटंसं हिरवं पान फुटलं होतं. त्या तपकिरी जगात हिरव्या रंगाची ती रेघ त्याला आशेचा ध्वज वाटली. हळूहळू तीन रोपं वाढू लागली. त्यांच्या छोट्याशा सावलीत एक चिमणी येऊन बसली. रोहनच्या डोळ्यांत पाणी आलं.एक लहान मुलगा विचारायला आला, “ही झाडं कशी जिवंत राहिली?” रोहनने स्टीलचा ग्लास दाखवला. “अर्धा ग्लास,” तो म्हणाला. हळूहळू इतर मुलंही उरलेलं पाणी आणू लागली. बायका भाजी धुतलेलं पाणी झाडांना घालू लागल्या. प्रत्येक घरासमोर एक रोप. मग दोन. मग आणखी. गाव बदलू लागलं.काही वर्षांनी धरणगाव पूर्ण जंगल झालं नाही. पण रस्त्यांवर सावली होती. पक्ष्यांचे आवाज परत आले. संध्याकाळी हवा थोडी गार वाटू लागली. लोक झाडाखाली बसून गप्पा मारू लागले. मुलं उन्हात न भाजता खेळू लागली. पहिल्या पाच झाडांखाली एक फलक लावला गेला: “रोहनने लावलेली झाडं – अर्ध्या ग्लासातून उगवलेलं जंगल”एक दिवस जिल्ह्यातून अधिकारी आले. त्यांनी गावातील बदल पाहिला. रोहनला मंचावर बोलावलं गेलं. “इतकी मोठी सुरुवात कशी केलीस?” त्यांनी विचारलं. रोहन हसला. “मोठी नव्हती सर… मला फक्त माझं गाव श्वास घ्यायला शिकावं असं वाटलं.” सभागृहात टाळ्यांचा कडकडाट झाला.रोहनने फक्त झाडं वाढवली नाहीत. त्याने सावली वाढवली. आशा वाढवली. आणि लोकांच्या मनात बदल शक्य आहे हा विश्वास वाढवला. सुरुवात झाली होती फक्त — अर्ध्या ग्लास पाण्याने.
         
     
                               समाप्त 🌱