భక్త మార్కండేయ

పూర్వకాలంలో మృకండ మహర్షి తన భార్య మరుధ్వతితో కలిసి అరణ్యంలో సాత్త్విక జీవనం సాగించేవాడు. తపస్సు, వేదాధ్యయనం, దైవచింతనలతో వారి జీవితం గడిచేది. అయితే వారికి సంతానం లేకపోవడం ఒక్కటే లోటుగా ఉండేది. ఒక రోజు మృకండుడు కుమారుడి కోసం పరమశివుని గురించి ఘోర తపస్సు ప్రారంభించాడు.

ఆయన భక్తికి మెచ్చిన పరమశివుడు ప్రత్యక్షమై, “మృకండా! గుణవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, పుణ్యాత్ముడు అయినా పదహారేళ్లకే ఆయుష్షు ముగిసే కుమారుడా? లేక దీర్ఘాయుష్షు కలిగిన గుణహీనుడు, అజ్ఞాని అయిన కుమారుడా? నీకు ఏది కావాలో కోరుకో” అని అడిగాడు.

మృకండుడు ఏమాత్రం సందేహించలేదు.

“ప్రభూ! దీర్ఘాయుష్షు కంటే ధర్మబద్ధమైన జీవితం గొప్పది. అల్పాయుష్షు అయినా జ్ఞానవంతుడైన, వివేకశీలుడైన, సద్గుణసంపన్నుడైన కుమారుడినే ప్రసాదించండి” అని ప్రార్థించాడు.

శివుడు “తథాస్తు” అన్నాడు.

కొంతకాలానికి మరుధ్వతి ఒక బాలుడికి జన్మనిచ్చింది. అతనికి మార్కండేయుడు అని పేరు పెట్టారు. ఐదేళ్ల వయస్సులో గురుకులానికి పంపారు. చిన్న వయస్సులోనే వేదాలు, శాస్త్రాలు అభ్యసించి పాండిత్యాన్ని సంపాదించాడు. గురువులను గౌరవిస్తూ, తోటి విద్యార్థులతో స్నేహంగా మెలుగుతూ, వినయంతో జీవించాడు.

పన్నెండేళ్ల వయస్సులో తల్లిదండ్రులు శాస్త్రోక్తంగా ఉపనయనం నిర్వహించి గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఉపదేశించారు. మార్కండేయుడు త్రిసంధ్యలలో సంధ్యావందనం చేస్తూ, నిత్యం దైవచింతనలో గడిపేవాడు.

అయితే అతడు పెరుగుతున్నకొద్దీ తల్లిదండ్రులలో భయం పెరిగింది. పదహారేళ్లు సమీపిస్తున్నాయి. చివరకు ఒక రోజు మృకండుడు, మరుధ్వతి తమ దుఃఖాన్ని దాచుకోలేక కుమారుడి ఎదుటే కన్నీరు పెట్టుకున్నారు. కారణం అడిగిన మార్కండేయుడికి తండ్రి శివుని వరం గురించి చెప్పాడు.

మార్కండేయుడు ప్రశాంతంగా అన్నాడు:

“తండ్రీ! పుట్టుక, మరణం శివాధీనాలు. మరణం గురించి భయపడటం కంటే భగవంతుని ఆశ్రయించడం మేలు. నేను మహాదేవుని తపస్సు చేస్తాను.”

తల్లిదండ్రుల ఆశీర్వాదం తీసుకుని నిర్జన ప్రదేశానికి వెళ్లి శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి ఘోర తపస్సు ప్రారంభించాడు.

పదహారవ సంవత్సరం పూర్తయ్యే సమయం వచ్చింది. యమధర్మరాజు తన భటులను మార్కండేయుని ప్రాణాలు తీసుకురావడానికి పంపాడు. కానీ మహర్షి తపస్సు ప్రభావంతో వారు అతని సమీపానికి వెళ్లలేకపోయారు. చివరకు యముడు స్వయంగా అక్కడికి వచ్చాడు.

మార్కండేయుడు మాత్రం శివలింగాన్ని గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకుని, “ఓం నమః శివాయ” అంటూ శివనామస్మరణలో మునిగిపోయాడు.

యముడు పాశాన్ని విసిరాడు. ఆ పాశం మార్కండేయుడితో పాటు శివలింగాన్ని కూడా చుట్టుకుంది.

అంతే! శివలింగం నుంచి పరమశివుడు ఉగ్రరూపంతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. భక్తుడిని రక్షిస్తూ యమధర్మరాజును అడ్డుకున్నాడు. మార్కండేయుడి భక్తికి మెచ్చిన మహాదేవుడు అతనికి చిరంజీవిత్వాన్ని ప్రసాదించాడు. యముడికి కూడా తిరిగి జీవం ప్రసాదించాడు. అప్పటి నుంచి శివుడు మృత్యుంజయుడు, కాలకాలుడుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

అలా మార్కండేయుడు మరణాన్ని జయించిన మహర్షిగా నిలిచాడు.

కానీ అతని ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం అక్కడితో ముగియలేదు.

యుగాంతంలో మహాప్రళయం సంభవించింది. సూర్యచంద్రులు కనిపించలేదు. పర్వతాలు కూలిపోయాయి. అగ్నిజ్వాలలు భూమిని ఆవరించాయి. అనంతరం కుండపోత వర్షాలు కురిసి ప్రపంచమంతా జలమయమైంది. పన్నెండేళ్ల పాటు వర్షం కురిసినట్లు పురాణగాథ వర్ణిస్తుంది.

ఆ సమయంలో మార్కండేయ మహర్షి విష్ణునామాన్ని జపిస్తూ ఉన్నాడు. ప్రళయజలాల మధ్య ఒక మహా వటవృక్షం కనిపించింది. దాని ఆకుపై ఒక అద్భుతమైన బాలుడు శయనిస్తూ కనిపించాడు.

ఆ బాలుడు సాధారణ శిశువు కాదు—సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువు.

“వత్సా! నీవు అలసిపోయావు. నా లోపలికి వచ్చి విశ్రాంతి తీసుకో” అని బాలుడు పలికాడు.

ఆ బాలుని నోటిలోకి ప్రవేశించిన మార్కండేయుడికి అక్కడ సమస్త విశ్వం దర్శనమైంది. లోకాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, జీవరాశులు—అన్నీ ఆ బాలుని ఉదరంలోనే కనిపించాయి. విష్ణుమాయను గ్రహించిన మహర్షి శ్రీహరిని స్తుతించాడు. వెంటనే ఆయన బాలుని నోటి నుంచి బయటకు వచ్చాడు.

శ్రీమహావిష్ణువు తన నిజరూపంలో దర్శనమిచ్చి మార్కండేయుడిని అనుగ్రహించాడు.

కాలం గడిచింది. ఒక రోజు శ్రీహరి “నీకు కావలసిన వరం కోరుకో” అని చెప్పాడు.

అప్పుడు మార్కండేయ మహర్షి తన కోసం సంపదను, దీర్ఘాయుష్షును కోరలేదు.

“స్వామీ! పురుషోత్తమ క్షేత్రంలో ఒక శివాలయాన్ని నిర్మించాలనుకుంటున్నాను. శివకేశవులకు భేదం లేదని ప్రజలకు తెలియాలి. ఇద్దరూ పరబ్రహ్మ స్వరూపులేనని లోకానికి చాటాలనుకుంటున్నాను” అని కోరాడు.

శ్రీహరి సంతోషించి “తథాస్తు” అన్నాడు.

పురాణగాథ ప్రకారం మార్కండేయ మహర్షి ఉత్కళదేశంలోని పురుషోత్తమ క్షేత్రంలో త్రిభువనేశ్వరుడు అనే నామంతో శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. నేటి పూరీ జగన్నాథక్షేత్ర పరిసరాల్లోని మార్కండేయ సరస్సు ఈ పరంపరతో అనుబంధించబడింది.

మార్కండేయుడి జీవితం ఒక మహత్తర సందేశం. అతడు అల్పాయుష్షు అనే విధిని ఎదుర్కొన్నాడు; కానీ విధిని తిట్టలేదు. భయపడలేదు. భక్తిని ఆశ్రయించాడు. మరణం ఎదుట కూడా శివలింగాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. అనంతరం విష్ణుమాయను దర్శించి శివకేశవ అభేదాన్ని ప్రపంచానికి చాటే సంకల్పాన్ని స్వీకరించాడు.

అందుకే మార్కండేయుడు కేవలం చిరంజీవి మహర్షి కాదు—భక్తి, జ్ఞానం, ధైర్యం, సమన్వయానికి ప్రతీక.

జీవితంలో మనకు ఎదురయ్యే పరిస్థితులు మన చేతుల్లో ఉండకపోవచ్చు. కానీ వాటిని ఎదుర్కొనే విశ్వాసం మాత్రం మన చేతుల్లో ఉంటుంది.

మరణాన్ని జయించిన మార్కండేయుడి అసలు విజయం చిరంజీవిత్వం కాదు—మరణభయాన్ని జయించిన భక్తి.

మార్కండేయుడి జీవితం ఒక అద్భుతమైన పురాణగాథ మాత్రమే కాదు. అది విధి ఎదుట మనిషి విశ్వాసం ఎలా నిలబడాలో చెప్పే శాశ్వత సందేశం.

తనకు పదహారేళ్లకే ఆయుష్షు ముగుస్తుందని చిన్ననాటి నుంచే తెలియకపోయినా, ఆ సత్యం తెలిసిన క్షణంలో మార్కండేయుడు కుంగిపోలేదు. తల్లిదండ్రుల కన్నీళ్లను చూసి తాను కూడా కన్నీరు పెట్టుకోలేదు. “మరణం తప్పదు” అని చేతులు ముడుచుకుని కూర్చోలేదు. తన ముందున్న మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు—మహాదేవుని ఆశ్రయించడం.

యమధర్మరాజు ఎదురుగా నిలిచినప్పుడు అతని చేతిలో ఆయుధం లేదు. తనను తాను రక్షించుకునే సైన్యం లేదు. ఉన్నది ఒక్కటే—శివలింగంపై అచంచలమైన విశ్వాసం. ఆ విశ్వాసమే అతని కవచమైంది.

ఆ తరువాత వచ్చిన ప్రళయం మరొక పరీక్ష. భూమి అంతా జలమయమైనా, మార్కండేయుడి మనసులోని భక్తి మాత్రం చెదరలేదు. వటపత్రంపై బాలుడి రూపంలో శ్రీహరి దర్శనమిచ్చినప్పుడు, తన భక్తి ఒక్క దేవతకు మాత్రమే పరిమితం కాదని, శివకేశవులు పరమసత్యానికి రెండు రూపాలని ఆయన అనుభవం ద్వారా గ్రహించాడు.

అందుకే శ్రీహరి వరం కోరమన్నప్పుడు మార్కండేయుడు తన కోసం ఏదీ అడగలేదు. సంపదను అడగలేదు. మరింత శక్తిని అడగలేదు. తన కీర్తిని అడగలేదు. ప్రజలకు శివకేశవ అభేదాన్ని తెలియజేసే పవిత్ర కార్యాన్ని మాత్రమే కోరుకున్నాడు.

ఇదే మార్కండేయుడి గొప్పతనం.

భక్తి అంటే కష్టాలు రాకుండా దేవుణ్ణి ప్రార్థించడం కాదు; కష్టం వచ్చినా మన విశ్వాసం కదలకుండా ఉండే శక్తిని పొందడం.

జీవితంలో మనకు ఎంత సమయం మిగిలి ఉందో ఎవరికీ తెలియదు. కానీ ఆ సమయాన్ని ఎలా ఉపయోగించాలో మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. కొందరు ఎక్కువ కాలం జీవించి కూడా తమ జీవితానికి అర్థం ఇవ్వలేరు. మరికొందరు తక్కువ కాలంలోనే తరతరాలకు వెలుగునిచ్చే ఆదర్శంగా నిలుస్తారు.

మార్కండేయుడు రెండో మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు.అందుకే ఆయన చిరంజీవి అయ్యాడు.కాలాన్ని జయించినవాడే చిరంజీవి కాదు; కాలం గడిచినా తన ఆదర్శాన్ని సజీవంగా ఉంచినవాడే నిజమైన చిరంజీవి. మార్కండేయుడి శరీరానికి లభించిన అమరత్వం ఒక వరం కావచ్చు.కానీ ఆయన భక్తికి, ధైర్యానికి, ధర్మానికి లభించిన అమరత్వమే ఆయన అసలైన మహిమ.

యుగాలు మారినా మార్కండేయుడి కథ మనకు ఒకే మాట చెబుతుంది—

“విధి నీ ముందుకు మరణాన్ని తెచ్చినా భయపడకు.నీ హృదయంలో విశ్వాసం ఉన్నంతకాలం

నీ జీవితం ఓటమి కాదు.”

ఇదే మార్కండేయ మహర్షి మహిమ. ఇదే భక్తి శక్తి. ఇదే నిజమైన చిరంజీవిత్వం.