ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଓ ଆମେରିକା

ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଓ ଆମେରିକା

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ମାନଙ୍କରେ ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଧର୍ମକୁ ମୁନୀ ଋଷି ସନ୍ୟାସୀ ମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଭାବେ ଭାବୁଥିବା ସମୟରେ ।
ଦେଶ ସ୍ବାଧୀନ ହେବାର ପାଖାପାଖି ୫୦ ରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ବ ରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ର ମହତ୍ୱ କୁ ବୁଝାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ । ନେତାଜୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ସ୍ୱାମୀଜୀ ଜୀବିତ ଥାଆନ୍ତେ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ବସି ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତେ। ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ "ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା" ମନ୍ତ୍ର ନେତାଜୀଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ଆଉ ଦେଶ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଉଥିଲା ।
ଥରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଭାରତ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ କନ୍ୟାକୁମାରୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶିଳାଖଣ୍ଡ (ଯାହା ଏବେ ବିବେକାନନ୍ଦ ରକ୍ ମେମୋରିଆଲ୍ ଭାବେ ପରିଚିତ) ଉପରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ, ଭାରତର ପୁନରୁଥାନ ପାଇଁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜଗତର ସାହାଯ୍ୟ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ବଦଳରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଆଲୋକ ଦେଇପାରିବ। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ସେ ଆମେରିକା ର ଧର୍ମ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଯିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ।
​ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ପାଖରେ ବିଦେଶ ଯିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅର୍ଥ ନଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ, ବିଶେଷ କରି ମାନ୍ଦ୍ରାଜର (ଏବେକାର ଚେନ୍ନାଇ) ଯୁବକମାନେ ଏବଂ ଖେତ୍ରୀର ମହାରାଜା ଅଜିତ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା କରିଥିଲେ। ମହାରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ସେ ତାଙ୍କର ନାମ 'ବିବେକାନନ୍ଦ' ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ଗୈରିକ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ସେ ୧୮୯୩ ମସିହା ମେ ୩୧ ତାରିଖରେ ବମ୍ବେ (ମୁମ୍ବାଇ) ବନ୍ଦରରୁ 'ଏସ.ଏସ. ପେନିନସୁଲାର' (S.S. Peninsular) ନାମକ ଏକ ଜାହାଜରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
​       ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସେ କଲମ୍ବୋ, ପେନାଙ୍ଗ୍, ସିଙ୍ଗାପୁର, ହଂକଂ ଏବଂ ଜାପାନର ନାଗାସାକି ଓ ୟୋକୋହାମା ଦେଇ ଯାଇଥିଲେ। ଜାପାନର ପ୍ରଗତି ଦେଖି ସେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ।ସେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି 'ଏସ.ଏସ. ଏମ୍ପ୍ରେସ୍ ଅଫ୍ ଚାଇନା' (S.S. Empress of China) ଜାହାଜରେ ଜୁଲାଇ ୨୫, ୧୮୯୩ରେ କାନାଡାର ଭାଙ୍କୁଭରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଟ୍ରେନ୍ ଯୋଗେ ଚିକାଗୋ ଯାଇଥିଲେ।
​
​ଆମେରିକାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପୁର୍ବର ଅନୁଭବ ଅନୁଭୂତି ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ  ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା
​    ସେଠାକାର ପ୍ରବଳ ଶୀତ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷାକ ନଥିଲା।
​ଧର୍ମ ସମ୍ମିଳନୀ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ଦିନ ବାକି ଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଅର୍ଥ ଶେଷ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା।
​ପରିଚୟ ପତ୍ର: ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ବିନା ପରିଚୟ ପତ୍ର ବା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପ୍ରମାଣରେ କେହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାଗ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
​    
​ଏହି କଠିନ ସମୟରେ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଜନ୍ ହେନ୍ରି ରାଇଟ୍ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦେଖି ସେ କହିଥିଲେ, "ଆପଣଙ୍କୁ ପରିଚୟ ପତ୍ର ମାଗିବା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଲୋକ ଦେବାର ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ସଦୃଶ।" ସେ ନିଜେ ସମ୍ମିଳନୀର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପାଇଁ ବାଟ ଫିଟାଇଥିଲେ।
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆମେରିକା ଯାତ୍ରା ୧୮୯୩ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବଳେ ସେ ଚିକାଗୋରେ ବିଶ୍ୱ ଧର୍ମ ସମ୍ମେଳନରେ "ସିଷ୍ଟର୍ସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ବ୍ରଦର୍ସ୍ ଅଫ୍ ଆମେରିକା" ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧର୍ମ ସହନଶୀଳତାର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଭାଷଣରୁ ସେ ଅଜଣା ଭାରତୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀରୁ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲେ। ଯାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଭାରତୀୟ ନେତା ମାନେ ଅନୁସରଣ କରିନ୍ତି " ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀ "  ଆମେରିକାର ସମାନତା, ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚେତନା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବେଦାନ୍ତର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ରଚାର୧୮୯୩ରୁ ୧৮୯୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ଆମେରିକାର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା କରି ବେଦାନ୍ତର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ।  ୧୮୯୯ରେ କ୍ୟାଲିଫର୍ନିଆ ଯାତ୍ରାରେ ସେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ବେଦାନ୍ତ ସୋସାଇଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।ତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଆମେରିକାନ୍ସମୂହଙ୍କୁ "ପ୍ରାକ୍ରଟିକାଲ୍ ବେଦାନ୍ତ"ର ମାଧ୍ୟମରେ କର୍ମକୁ ପୂଜାରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ। ଆମେରିକା ଉପରେ ପ୍ରଭାବସ୍ୱାମୀଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ଆମେରିକାରେ ଜୋନ୍ ଡି. ରକ୍ଫେଲର୍, ନିକୋଲା ଟେସ୍ଲା ଓ ରୋମେନ୍ ରୋଲାଣ୍ଡ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନର ପ୍ରଚାରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ। ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଶେଷଥର ୧୮୯୫ ମସିହାରେ ଆମେରିକା ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ସେ ୧୮୯୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକାରେ ରହି ବେଦାନ୍ତ, ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
        ବିଦେଶୀ ମାଟିରେ ଭାରତର ଜ୍ଞାନ କୁ ଧର୍ମ କୁ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରି ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଯୋଗ , ଆୟୁବେଦ , ଶାସ୍ତ୍ର କୁ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିବାର ସ୍ରେୟ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଯାଏ ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ନେତାଜୀ ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ,ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ,ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

                *****
ରାଜେଶ କୁମାର ବାରିକ୍
ଦେବେନ୍ଦ୍ରପୁର , ଅଭଣା , ବାଲେଶ୍ଵର
୯୯୯୮୬୨୨୩୩୬