ક્યાં ગઈ?

મુશળધાર વર્ષા થંભવાનું નામ લેતી નહીં. ચારે તરફ જળબંબાકાર. હિંચકે ઝૂલતી હું વિચારોમાં ખોવાઈ ગઈ. ઉનાળો. શિયાળો અને ચોમાસું, કઈ ઋતુ વધારે સારી. ઉનાળામાં ગરમી ભલે લાગે, પંખો ચલાવો, એ.સી. ચલાવો કે જૂનાં છાપાં યા પુસ્તકથી પોતાની જાતને ઠંડક પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન કરો. ઠંડીમાં ઠુંઠવાતાં હોઈએ ત્યારે સ્વેટર પહેરીએ કે તાપણાં કરીએ. ગરીબોની દયા આવે તો તેમને ધાબળા લાવી આપીએ. પણ આ ચોમાસું.

મારી કામવાળી સવારે આવી, ’બહેન આખાં ઘરમાં પાણી ભરાયું છે. દસ ઠેકાણેથી પાણી ટપકે છે’.

‘તો ચોમાસું આવતાં પહેલાં ડામર કેમ નહોતો નખાવ્યો.? અત્યારે શું કરી શકાય?’

‘બેન, મારા વરને કહી કહીને થાકી. પૈસા હોય ત્યારે દારૂ ઢીંચી આવે. હવે એ પણ પસ્તાય છે.’

જસુ વર્ષોથી કામ કરતી હતી. ખરું પૂછો તો એ ઘરની સદસ્ય હતી. ઘરમાં શું ખુટ્યું, શું લાવવાનું કે કઈ વસ્તુ ક્યાં છે તે બધી એને ખબર. બે વર્ષ પહેલાં મારા પતિનો સાથ ગુમાવ્યો હતો. બાળકો તો યુવાન થયા, પાંખ આવી પોતાનો માળો વસાવી સ્થાયી થઈ ગયા. આજે આ વરસાદ ખમા કરતો ન હતો.

મન ભૂતકાળમાં સરી પડ્યું. લગ્નની શરણાઈ વાગી રહી હતી. જાન બસ દરવાજે આવી પહોંચવાની તૈયારીમાં હતી. મારી માવડી આવી.

“બેટા સાસરીમાં દૂધમાં સાકર ભળે તેમ ભળી જજે. માતા અને પિતાનું નામ રોશન કરજે. સાસરીમાં જો તું સહુને શરૂઆતમાં સુખી કરીશ તો યાદ રાખજે આખી જિંદગી એ લોકો તને સુખી કરવામાં વ્યસ્ત રહેશે.”

આ બે વાક્યો મારા હૈયે જડાઈ ગયા. પરણીને નવા ગૃહે પ્રવેશતી કન્યા, સ્થળ અલગ, વાતાવરણ અલગ, દરેકના સ્વભાવ અલગ માની લીધું, સ્વીકારી લીધું. તો પછી થોડો વખત તો લાગે ને બરાબર ગોઠવાતાં. આજે જ્યારે જસુ ઘરમાં આવી વરસાદની કથા સંભળાવી રહી હતી, ત્યારે મેં તેને પૂછ્યું,’ બહેન, તારો પતિ દારૂની લતે ચડ્યો તેનું કારણ હશે?”

‘હા બહેન, હું લગ્ન કરીને આવી ત્યારે ઘરમાં ધમાલ મચાવતી. મને એમ લાગતું મારું ધાર્યું આ ઘરમાં થવું જોઈએ. માતા અને પિતાનું એકનું એક સંતાન હતી. મોઢે ચડાવેલી પણ ખરી. સાસરીમાં તોફાન કરી ઘરે આવું તો મા પંપાળે અને પિતા એમનો વાંક કાઢે. આવું લગભગ બે વર્ષ ચાલ્યું. શરૂ શરૂમાં તો તેઓ વચ્ચે ન પડતાં. હું, તેમની માનું અપમાન કરતી તે તેમનાથી સહન ન થયું. એ સમયમાં ત્રણ બાળકો થઈ ગયાં. પિતા તો આવા વાતાવરણથી અકળાઈ ગયા હતાં. મને છુટ્ટો દોર મળી ગયો. માબાપ પંપાળે તેનું પરિણામ ભોગવી રહી છું.’

જવાબદારી સમજવાને બદલે મારું વર્તન અસહ્ય થતું ચાલ્યું. મારા પતિની આવી હાલત કરવા માટે હું જવાબદાર છું. હવે તો ‘સાસુમા’ પણ નથી રહ્યાં. મને જ્યારે મારા વર્તનનું ભાન થયું ત્યારે તેમણે મને દિલથી માફ કરી હતી. ધીરે ધીરે મારા પતિને સમજાવતાં. દીકરો હોવા છતાં, માની વાત મારા પતિ અવગણતાં.

તેઓ મારાથી અળગાં થતા ગયા. પીવાનું ચાલુ કર્યું. સારું હતું કે ગમે તેટલું પીને ઘરે આવે પણ મારા પર કદી હાથ ઉપાડ્યો ન હતો. મા બધું જુએ અને દિવસે દિવસે ગળતી જાય. જુવાનીમાં અંધ બનેલી હું આ કશું જોઈ ન શકી. મા ગઈ અને પતિએ પીવામાં નોકરી ગુમાવી. સારું થયું બાળકો ભણી ગણીને તેમને રસ્તે પડી ગયા. કોઈનામાં તાકાત ન હતી મને મારા ગુન્હા બતાવવાની. અંતે તેમની તબિયત લથડી અને મારે ઘરકામ કરવાનો વારો આવ્યો. માતા અને પિતા પાસે પૈસા માગવામાં મને નાનમ જણાઈ. હવે ભૂલ સમજાઈ ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ ગયું છે.

ગયા વર્ષે મારા માતા અને પિતા બદ્રીનાથની જાત્રા કરવા ગયા હતાં. તેમની બસને અકસ્માત નડ્યો અને બંને જતા રહ્યાં.’

ભલું થજો મારી દીકરીમાં ’સાસુમા’નાં ગુણ ઉતર્યા છે. સાસરીમાં દૂધમાં સાકરની જેમ ભળી ગઈ છે. દીકરાઓ, પિતાની હાલત જોઈ ખૂબ દુખી થાય છે. મારા તો, ’હાથના કર્યાં હૈયે વાગ્યા’ જેવા હાલ છે. મને ઘણીવાર થાય છે, ‘શા માટે મારી માતાએ મને લગ્ન પહેલાં કશું કેમ ન કહ્યું.’ જોકે બધો દોષ માતા યા પિતાને આપવો એ સત્ય નથી.’

જસુ તેના પતિને ખૂબ ચાહતી હતી, હજુ પણ ચાહે છે. કોને ખબર એની આંખે શેના ચશ્મા હતાં?  જસુની વાતો મારા કાનમાં ઘુમરાઈ રહી. એક પળ શ્વાસ લેવા પણ જસુ રોકાતી નહી. એકધારી, વણથંભે તેની વાણી વહી રહી હતી. તેની વાણી જાણે હૃદયમાંથી નીકળતી હોય એમ લાગતું હતું. જસુ હવે માત્ર કામવાળી ન હતી. સંજોગોની મારી હોવાથી કામ કરી રહી હતી. મારે ત્યાં વધારે વખત ગાળતી અને દિલથી કામ કરતી. તેનો પગાર પણ સારો હતો. ધીરે ધીરે બીજાં બધા કામ છોડી દીધાં. મને પણ તેનો સ્વભાવ અને કામ કરવાની આવડત ગમી ગયા હતાં.

હું એકલી હતી. જસુ મારી ખૂબ કાળજી કરતી. એક મોટી બહેનની જેમ મારું બધું સાચવતી. તેને કારણે મારાં બાળકો હવે ચિંતા કરતાં નહી. જસુએ ઘરની બધી જવાબદારી ઉપાડી લીધી. જાણે પહેલાંની જસુ જ ન હોય. તેને કેળવવામાં તેની સાસુએ ખૂબ મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.

 

એક દિવસ સવારે ઘરમાં આવીને રડવા લાગી. મેં એને પાણી આપી પૂછ્યું, ’કેમ શું થયું?”

‘બહેન મારા પતિને કેન્સર છે.’

મારા હાથમાંથી પાણીનો ગ્લાસ પડતાં પડતાં રહી ગયો. તેને ધીરજ બંધાવી, સરખી ડોક્ટરી તપાસ કરવાની સલાહ આપી.

‘પૈસાની ફિકર કરતી નહીં.’ જસુએ મન મૂકીને તેની સારસંભાળ લીધી. શરૂઆતના તબક્કામાં કેન્સર હોવાથી જસુનો પતિ રોગ મુક્ત થઈ ગયો. ચાકરી દરમ્યાન તેણે પત્નીને ઓળખી. તેની આંખો ખૂલી ગઈ. જસુનો પ્યાર તેણે અનુભવ્યો. પોતાના બેહુદા વર્તન માટે અફસોસ અને પસ્તાવો થયો.

થોડો વખત બીજી બાઈનો બંદોબસ્ત જસુએ કરી આપ્યો હતો. તરત નિદાન થયું હતું તેથી તેના પતિને રોગ મુક્ત થતાં વાર ન લાગી. જસુએ ખૂબ પ્રેમથી તેની સારવાર કરી. ત્યારે તેની આંખ ઊઘડી. જ્યારે તેણે ફરીથી નોકરી કરવાનું ચાલુ કર્યું, ત્યારે પહેલાં દિવસની રાતે જસુને પડખામાં ઘાલતાં બોલ્યો. “તું ક્યાં ગઈ હતી?”