ધૂમકેતુ: પૂંછડિયો તારો
ધૂમકેતુ: પૂંછડિયો તારો
ધૂમકેતુ: પૂંછડિયો તારો
૧. આગમન
(મંદાક્રાન્તા છંદ: મ-ભ-ન-ત-ત-ગ-ગ, સત્તર અક્ષર, યતિ ૪-૬-૭ પર.)
દૂરાકાશે ચિરશયિતવાન્ ધૂમકેતુઃ પ્રયાતઃ
ભાસ્વત્પાર્શ્વે સમુપગમને દીર્ઘપુચ્છં પ્રસાર્ય
ધૂલીવાતૌ રવિવિમુખગૌ પુચ્છયુગ્મં રચેતે
વિશ્વોદ્યાને વિહરતિ મુદા દીપ્તિપુંજઃ પ્રશાંતઃ
૨. દોહા
(દોહા છંદ: દરેક પંક્તિમાં ૧૩ અને ૧૧ માત્રા, બીજા અર્ધમાં પ્રાસ)
ધૂળ-બરફનો ગોળ એ, ફરે ભાનુની પાસ,
પૂંછ સદા સૂરજ થકી, દૂર ઝળકતો ભાસ.
જૂના યુગે ધૂમકેતુ, અપશુકન કહેવાય,
આજ જ્ઞાનનો એ દૂત, આદિ-કથા સમજાય.
૩. ઉખાણું
(લોકઢાળનું કોયડા-ગીત)
હું તો તારો, તોય પૂંછડી લઈને ફરું,
વરસો પછી આવું, થોડા દિ' ઝળહળું.
સૂરજ પાસે જાઉં તો પૂંછડી વધતી જાય,
દૂર જાઉં તો ટૂંકી થઈ, બરફ બની રહી જાય.
બોલો, કોણ હું?
૪. લોકબોલી
(ગામના ચોરાનો ઢાળ: ડર અને જ્ઞાનની ટક્કર)
પૂંછડિયો તારો ઊગ્યો, ગામ આખું ડરે,
ડોશી કહે અપશુકન, ચોરે વાત કરે.
બાળક ધાબે ચડી ઊભું, હાથ ઊંચા ધરે,
માસ્તર કહે: ડરશો નહીં, એ બરફ-ધૂળ ફરે.
૫. હાલરડું
સૂઈ જા લાલા સૂઈ જા, પૂંછડિયો તારો આવ્યો,
બરફ ને ધૂળની ગાંસડી, દૂરથી ચાલી લાવ્યો.
હેલી કહે છે નામ એનું, છોતેર વરસે આવે,
બે હજાર એકસઠમાં, લાલ, તું પણ જોવા જાવે.
૬. હાઇકુ
(૫-૭-૫ અક્ષરનાં ત્રણ હાઇકુ, પછી અનુષ્ટુપ્ની બે પંક્તિનું નમન)
તારો ઝળક્યો
આભ-સાગરે હોડી
સઢ ફરકે
બરફ-ગોળો
રવિ પાસે પીગળે
પૂંછડું થાય
દૂર અંધારું
વરસો પછી આવે
દીવો લઈને
નમન
ધૂમકેતો નમસ્તુભ્યં
જ્ઞાનદૂત નભશ્ચર
