લાઈબ્રેરી
પ્રોફાઈલ
ચમકનો ચક્રવ્યૂહ
ચમકનો ચક્રવ્યૂહ
ચમકનો ચક્રવ્યૂહ
સત્ય સદા શાંત, અસત્ય કરે ઝળહળાટ,
પીતળનો પ્રખર તેજ, સુવર્ણનો સૌમ્ય ઠાઠ;
નિર્દોષની નિર્મળતા, કપટીની ચતુરાઈ,
બાહ્ય ચમક જોઈ ના કરજો સચ્ચાઈની સગાઈ।
મૃદુ વાણીમાં વિષ છુપે, સ્મિતમાં રહે ઘાત,
મધુર આમંત્રણ પાછળ હોય સ્વાર્થની વાત;
જે અતિશય વખાણે, જે અતિ નિકટતા સાધે,
હેતુની કસોટી કરો, વિશ્વાસ તત્ક્ષણ ન બાંધે।
સોનાની આભા લઈ પીતળ બજારમાં ફરે,
કાચનો મણિ હીરાની જેમ પ્રકાશ પાથરે;
આભાસી સૌંદર્ય વાસ્તવિકતા રખે માનતા,
મુખવટાને વ્યક્તિત્વ સમજી અંતરાત્મા ન હારતા।
મીઠો બૅન્કર કહે—“તમારું હિત મારું ધ્યેય,”
લોભામણી યોજનામાં છુપાયેલું હોય પ્રેય;
મૈત્રીપૂર્ણ પોલીસવેશ કે અધિકારીનો પ્રભાવ,
ઓળખ-અધિકાર બિન-ચકાસણી ન વિશ્વાસ।
મીઠાશ પ્રમાણ નથી, નમ્રતા નથી પ્રમાણ,
પદવી કે ગણવેશ નથી સત્યતાનું નિદાન;
વ્યવહાર પાછળ રહેલો હેતુ પારખજો,
પ્રમાણ-પ્રક્રિયા-પુરાવાથી જ વિશ્વાસ બાંધજો।
ડિજિટલ દુનિયામાં મુખ પર મુખવટાં હજાર,
કૃત્રિમ અવાજમાં સ્નેહ, નકલી ચહેરામાં પ્યાર;
સંતાન રડે વિડિયે તાત્કાલિક નાણાં મોકલો,”
પરિચિત અવાજે ય પહેલાં ખરાઈ કરી લો।
એક ક્લિકમાં સંપત્તિ, એક રાતમાં સમૃદ્ધિ,
વચનોમાં વૈભવ, વાસ્તવમાં તો વિપત્તિ;
નિશ્ચિત વળતર કહે, જોખમનો નથી પ્રશ્ન,
લોભની જાળમાં ફસાવવા આકર્ષક જશ્ન
અનુયાયીઓ લાખો, એટલે જ્ઞાન અપરંપાર?
ચકાચૌંધના પડદા પાછળ ખાલીપણું અપાર;
પ્રસિદ્ધિ પુરાવો નથી, લોકપ્રિયતા પ્રમાણ નહીં,
વાયરલ થયેલું વચન એટલે સત્યનું નિવેદન નહીં।
કૃત્રિમ બુદ્ધિ રચે ચહેરો, વાણી, દસ્તાવેજ,
સત્ય જેવો લાગે અસત્યનો નવો વેશ;
ચિત્ર-સંદેશ-અવાજ—બધું જ હોઈ શકે ભ્રામક,
તથ્યપરીક્ષણ વિના નિષ્કર્ષ બને વિનાશક।
ઝગમગતા શીર્ષકો, ઉશ્કેરતા સમાચાર,
અડધા સત્યના ટુકડા કરે જનમતનો વેપાર;
જે સમાચાર ક્રોધ જગાવે, ભયને આપે પાંખ,
મૂળસ્રોત સુધી પહોંચો, પછી આપજો હાક।
ચતુર ઠગ ગણતરી જાણે, નિર્દોષ રાખે ભરોસો,
એકનો હિસાબ લાભનો, ને સંબંધનો સરવાળો;
કપટને મળે ક્યારેક બુદ્ધિનો ભવ્ય શણગાર,
સરળતાને મૂર્ખતા ગણવો છે વિચારનો અંધકાર।
અતિશય સુંદર પેકિંગમાં નિષ્પ્રાણ વસ્તુ વેચાય,
મહાન સૂત્રોના નામે સામાન્ય સ્વાર્થ છુપાય;
દાનના દેખાવ પાછળ પ્રતિષ્ઠાની હોઈ શકે ભૂખ,
સેવાના મંચ પર પણ સત્તા શોધે પોતાનું સુખ।
ચમકને નકારશો નહીં, પણ ચમકથી અંજાશો નહીં,
મીઠી વાણીને સાંભળો, પણ તર્કને તજશો નહીં;
સૌંદર્યનો આદર કરજો, સાવધાનીનો ત્યાગ નહીં,
દરેક સ્મિત છે કપટ, એવો અંધવિશ્વાસ યોગ્ય નહીં।
દેખાવને નહીં, આધારને; દાવાને નહીં, પુરાવાને,
વચનને નહીં, વર્તનને; પ્રચારને નહીં, પ્રભાવને;
નામને નહીં, નિષ્ઠાને; ઝડપને નહીં, સમજને,
ક્ષણિક આકર્ષણ કરતાં પ્રાધાન્ય આપો વિવેકને।
સત્ય કદાચ ધીમું ચાલે, અસત્ય દોડે વેગે,
પીતળ ઝળહળે આંખમાં, સોનું પરખાય પ્રયોગે;
બાહ્ય તેજથી મોહિત થવું સહેલું, પારખવું કઠિન કામ,
વિવેક જ દીપક બને, જ્યારે ભ્રમ રચે અંધકારધામ।
ચમક નહીં, ચરિત્ર જુઓ;
વચન નહીં, વ્યવહાર જુઓ;
આકર્ષણ નહીં, આધાર જુઓ—
અને વિશ્વાસ કરતાં પહેલાં
સત્યની કસોટી હજાર વાર જુઓ।
