କାଦମ୍ବିନୀ ଗାଙ୍ଗୁଲି

ଗାଙ୍ଗୁଲି (ବସୁ) ବଙ୍ଗାଳୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  ସେ 18 ଜୁଲାଇ 1861 ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ଆଧୁନିକ ବିହାର) ରେ ଭଙ୍ଗଲପୁରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବାରିସାଲ୍ , ଏହି ପରିବାର ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଂଲାଦେଶରେ ଥିବା ବରିସାଲର ଚାନ୍ଦସିର ଠାରେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଭାଗଲପୁର ବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ସେ ଏବଂ ଅଭୟ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ ଭାଗଲପୁରରେ ମହିଳା ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରି 1863 ମସିହାରେ ଭାଗଲପୁର ମହିଳା ସମିତି ମହିଳା ସଂଗଠନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ଏକ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ବଙ୍ଗାଳୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ଆସିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ପରେ ବୟସ ବଢିବା ସହିତ କାଦମ୍ବିନୀ ପ୍ରଥମେ ଡାକ୍କାର ବ୍ରହ୍ମୋ ଇଡେନ୍ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଲୟାରେ, ବାଲିଗୁଞ୍ଜ କଲିକତାର ଯାହାର ନାମ 1876 ମସିହାରେ ବଙ୍ଗା ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟଟି 1878 ମସିହାରେ ବେଥୁନ ସ୍କୁଲ (ବେଥୁନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ) ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବରେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ସେ 1880 ମସିହାରେ FA ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ବେଥୁନ କଲେଜ ପ୍ରଥମେ FA (ପ୍ରଥମ କଳା) ଏବଂ ପରେ 1883 ମସିହାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା। ସେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ବସୁ ବେଥୁନ କଲେଜରୁ ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।

କଲିକତା ମେଡିକାଲ କଲେଜରେ ଯୋଗଦେବାର 11 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ କାଦମ୍ବିନୀ ଗାଙ୍ଗୁଲି ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଗାଙ୍ଗୁଲିଙ୍କୁ 12 ଜୁନ୍ 1883 ରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ଛୁଞ୍ଚି କାମରେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାତ ଚନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ ଥିଲେ।

ଆମେରିକୀୟ ଐତିହାସିକ ଡେଭିଡ କୋପଫ ଟିପ୍ପଣୀ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗାଙ୍ଗୁଲି ତାଙ୍କ ସମୟର ବ୍ରହ୍ମୋ ମହିଳାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରେମ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଗାଙ୍ଗୁଲିଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଵଭାବିକ ଥିଲା। କୋପଫ ଯୁକ୍ତି କରିଛନ୍ତି ଯେ ସମସାମୟିକ ବଙ୍ଗଳା ସମାଜର ମୁକ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଙ୍ଗୁଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଵଭାବିକ ଥିଲେ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାର ମହିଳା ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆଦର୍ଶଗତ ଭାବରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ସାଧରାନ୍ ବ୍ରହ୍ମୋସଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବାର କ୍ଷମତା ତାଙ୍କୁ ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିବାର କ୍ଷମତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

ସେହି ଦିନ ଅପରେସନ୍ କରିବା ପରେ ଗାଙ୍ଗୁଲିଙ୍କର ଅକ୍ଟୋବର 3, 1923 ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

ଗାଙ୍ଗୁଲିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମୟର ରକ୍ଷଣଶୀଳ ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା | ଏଡିନବର୍ଗରୁ ଭାରତ ଫେରି ମହିଳା ଅଧିକାର ପାଇଁ ପ୍ରଚାର କରିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ପରୋକ୍ଷରେ ବଙ୍ଗଳା ପତ୍ରିକା ବାଙ୍ଗାବାସିରେ 'ବେଶ୍ୟା' କୁହାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରକନାଥ ଗାଙ୍ଗୁଲି ଏହି ମାମଲାକୁ କୋର୍ଟରେ ହାଜର କରି ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପାଦକ ମହେଶ ପାଲଙ୍କୁ ମାସ ଜେଲ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ଶୁଣାଇଥିଲେ। ଗାଙ୍ଗୁଲି ହଜାରେ ସମାଲୋଚନାକୁ ସାମ୍ନା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । ଶେଷରେ ସଫଳତା ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଏ ସବୁ ପାଇଁ ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି କୋଣରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସେ ତ୍ୟାଗ, ଧର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ବଳରେ ସେ ହାଜର ହାଜର ସମାଲୋଚନାକୁ ଆଖି ଆଗରେ ସାମ୍ନା କରି ଲଢ଼ିବା ସହିତ , ମହିଳା ମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ନିମିତ୍ତ କିଛି କରିବାର ଆଶକୁ ସେ କୌଶଳର ସହିତ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।