ನಿರ್ಧಾರದ ಬೆಲೆ

ಇದು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಘಟನೆ.
ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಮದುವೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿತ್ತು. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ತಮ್ಮ ಮಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಹಳ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ—ಬಂಧುಗಳ ಓಡಾಟ, ಅಡುಗೆಗಳ ಸುವಾಸನೆ, ನಗು-ನಲಿವು.
ವರನಾದ ಸಂತೋಷ್ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವದ ಹುಡುಗ. ಲಲಿತಾ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ್ ಇಬ್ಬರೂ ಮದುವೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೀರೆ, ಕರಿಮಣಿ, ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದು ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಲಲಿತಾಳ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಮೌನದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ರಮೇಶ್‌ನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಮನೆಯವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ಕೊಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳದೆ ಉಳಿದಿದ್ದಳು.
ಮದುವೆಗೆ ಎರಡು ದಿನ ಬಾಕಿ ಇದ್ದಾಗ ನಾಂದಿ, ಅರಸಿನ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ನೆರವೇರಿತು. ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಅಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು.
ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.
ಬೆಳಗಿನ ಮುಂಜಾನೆ, ಲಲಿತಾ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಳು:
“ನಾನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ.”
ಮರುದಿನದ ಆಘಾತ
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಲಲಿತಾ ಕಾಣದಿರುವುದು ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. “ಎಲ್ಲೋ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿರಬಹುದು” ಎಂದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರೂ ಅವಳು ಮರಳಿ ಬರಲಿಲ್ಲ.
ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಪತ್ರ ಓದಿದ ಕ್ಷಣ, ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಶಾಂತಿ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು.
ತಾಯಿ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಳಿತಳು. ತಂದೆ ಮಾತೇ ಬರದೆ ಕುಳಿತರು. “ಇದನ್ನು ಈಗ ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಲ್ಲರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಇತ್ತು 
ವರನ ಮನೆಯವರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುವುದು.
“ನಮ್ಮ ಮಗಳು… ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ…” 
ಎಂದು ಹೇಳೋದು ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ 
ವರನ ಕಡೆಯವರ ದಿಬ್ಬಣ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಬಂದಾಗಿತ್ತು.
ಅವರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೂರಿಸಿ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರು.
   ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣ, ವರಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಆಘಾತ. ಕೆಲವರು ಕೋಪದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು. ಸಂತೋಷ್ ಮಾತ್ರ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ.ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದರೆ…” ಎಂಬ ನೋವು ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಮದುವೆ ತಕ್ಷಣವೇ ರದ್ದಾಯಿತು.
       ಈ ಸುದ್ದಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹರಡಿತು.
   ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಮಾತು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು— “ಇದೇಕೆ ಹೀಗೆ ಆಯ್ತು?” “ಹುಡುಗಿ ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏನು ಯೋಚಿಸಿ ಹೋದಳು?” “ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಏನು ಮುಖ ತೋರಿಸಬೇಕು?”
ಕೆಲವರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಮನೆಯವರು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಸಹ ಸಂಕೋಚಪಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ನಿನ್ನೆ ಹಬ್ಬದಮನೆಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳ, ಇಂದು ಮೌನದ ಮನೆ ಆಗಿತ್ತು.ಮದುವೆಗೆ ತಂದಿದ್ದ ಸೀರೆಗಳು, ಒಡವೆಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಒಂದು ನೋವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
       ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ದಿನಗಳು ತಿಂಗಳಾದವು. ತಿಂಗಳುಗಳು ವರ್ಷಗಳಾದವು.
ಆರಂಭದ ನೋವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಊರಿನ ಮಾತುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತವು.
ಲಲಿತಾ ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬದುಕಲು ಕಲಿತಳು.
   ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವಳು ಮನೆಯವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಳು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೂರವಿದ್ದರೂ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮರುಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ಹೃದಯವೂ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಮೃದುವಾಯಿತು.ಲಲಿತಾ ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮೋಸ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ,
ಇಬ್ಬರೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇಬ್ಬರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಮುದ್ದಾದ ಮಗಳು ಬಂದಾಗಿತ್ತು.
    ಅತ್ತ ಸಂತೋಷ್ ಕೂಡ ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ 
ಸುಖವಾಗಿದ್ದ. ಲಲಿತನ ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ 
ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ.ಈ ಘಟನೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ—
ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು, ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತಡವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಅನೇಕ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ತರುತ್ತದೆ.
ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಯ—ಇವೆರಡೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.